در حافظه موقت ذخیره شد...
«ایران» چالشهای فنی استقلال و پرسپولیس در آستانه دربی پایتخت را بررسی میکند
شطرنج تاکتیکی در نقش جهان
این مسابقه سالهاست از یک بازی معمولی فراتر رفته و برای هواداران استقلال و پرسپولیس به یک موعد تاریخی در تقویم فوتبال ایران تبدیل شده؛ مسابقهای که کافی است سوت آغاز آن به صدا درآید تا تمام معادلات هفتههای قبل، دستکم برای ۹۰ دقیقه، رنگ دیگری پیدا کند. این بار اما دربی ۱۰۷ در شرایطی متفاوت به ورزشگاه نقش جهان اصفهان میرسد؛ جایی خارج از خانه سنتی دو تیم و در هفتهای که هر دو تیم برای نزدیک ماندن به صدر جدول به امتیاز کامل نیاز دارند.
نگاهی به تاریخچه ۱۰۶ رویارویی گذشته دو تیم نشان میدهد این نبرد بیش از هر چیز با «تعادل» گره خورده است. در مجموع ۱۰۶ بازی انجام شده میان دو تیم، پرسپولیس ۲۹ بار پیروز شده، استقلال ۲۶ برد به دست آورده و ۵۱ مسابقه نیز با نتیجه مساوی به پایان رسیده است؛ سرخها در جریان این تعداد بازی، ۱۰۴ بار دروازه حریف سنتی خود را باز کردهاند و سهم آبیها ۹۵ گل بوده است. بنابراین اگر قرار باشد از بدترین سناریوی ممکن برای دربی حرف بزنیم، تساوی اتفاق غریبی نیست؛ اتفاقاً بخشی از هویت تاریخی این مسابقه است.
اما دربی ۱۰۷ نشانههایی متفاوت با بسیاری از دیدارهای اخیر این دو تیم دارد. استقلالِ سهراب بختیاریزاده، فصل را با سه پیروزی متوالی برابر مس شهربابک، نساجی و سپاهان و تساوی بدون گل در خانه فولاد آغاز کرده و در هر چهار مسابقه دروازه استقلال بسته مانده است. نقطه اوج این شروع، پیروزی چهار بر صفر مقابل مس بود؛ مسابقهای که از همان ابتدا نشان داد استقلال جدید فقط به دنبال نتیجه نیست و میخواهد ساختاری مشخص در بازی داشته باشد.
بختیاریزاده در این مسیر به سیستم سهدفاعه وفادار مانده است؛ آرایشی که در فاز پایه به ۳-۴-۳ نزدیک میشود و با تغییر موقعیت وینگبکها میتواند در زمان مالکیت، به شکلی هجومیتر تبدیل شود. انتخاب سه مدافع مرکزی برای استقلال صرفاً یک تصمیم عددی نیست؛ این تیم تلاش میکند با نفرات بیشتری در ساخت بازی از عقب شرکت کند و در عین حال آزادی بیشتری به بازیکنان کناری بدهد.
این ساختار در بازی مقابل سپاهان بهخوبی خودش را نشان داد؛ استقلال در همان دقایق ابتدایی دو بار به گل رسید و پس از آن تلاش کرد با حفظ فشردگی و کنترل فضای پشت سر هافبکها، برتریاش را حفظ کند. در اهواز نیز برابر فولاد، همین استقلال منظم چهارمین کلینشیت متوالی خود را ثبت کرد؛ هرچند اولین تساوی فصل باعث شد صدر جدول را از دست بدهد و با ۱۰ امتیاز به رده دوم برسد.
در سوی مقابل، پرسپولیسِ مهدی تارتار، مسیر متفاوتی را طی کرده است. سرخها فصل را با پیروزی دو بر صفر برابر شمسآذر آغاز کردند، سپس در بازیهای ابتدایی نشانههایی از فوتبال تهاجمی و استفاده از دو مهاجم داشتند، اما در مسابقه مقابل تراکتور، تارتار برای مقابله با ساختار دفاعی حریف محتاطتر شد و با یک مهاجم و سه هافبک مرکزی به میدان رفت. این تغییر، پس از شکست سرخها در تبریز، یکی از اصلیترین محورهای انتقادات فنی از تارتار بود.
تارتار اما در بازی با ملوان به نسخه هجومیتر بازگشت؛ استفاده دوباره از علی علیپور و ایگور سرگیف در خط حمله باعث شد پرسپولیس حضور بیشتری در محوطه جریمه حریف داشته باشد. حاصل این تغییر، پیروزی سه بر صفر و ثبت سومین برد فصل بود؛ بردی که پرسپولیس را با ۹ گل زده، به بهترین خط حمله لیگ تا پایان هفته چهارم تبدیل کرد.
حالا پرسش اصلی این است که این دو رویکرد در نقش جهان چگونه مقابل هم قرار خواهند گرفت؟
بختیاریزاده نمیخواهد هویت تیمش را در حساسترین بازی فصل تغییر دهد. ثبات در ترکیب و ادامه استفاده از سه مدافع، چهار هافبک و سه بازیکن هجومی، به استقلال این امکان را میدهد که هنگام دفاع، فشرده باشد و هنگام حمله از عرض زمین استفاده کند. مهمترین چالش آبیها اما فضای پشت وینگبکهاست؛ جایی که اگر پرسپولیس بتواند توپ را سریع به کنارهها منتقل کند، ساختار سهدفاعه استقلال میتواند مجبور به عقبنشینی شود.
تارتار در نقطه مقابل، باید تصمیم بگیرد که نسخه هجومی بازی با ملوان را حفظ کند یا دوباره برای مهار استقلال دست به محافظهکاری بزند. تمرینات پیش از دربی نشان داده استفاده از سه مهاجم نیز در برنامههای او قرار گرفته است، اما تجربه هفتههای ابتدایی نشان میدهد احتمالاً شکل بازی پرسپولیس بیش از آنکه به یک عدد ثابت وابسته باشد، به نحوه قرار گرفتن مهاجمان و وینگرها در فاز مالکیت بستگی دارد.
دربی ۱۰۷ شاید بیش از هر چیز نبرد «ثبات» و «انعطاف» باشد؛ استقلال با ساختاری که در چهار هفته اول جواب داده و پرسپولیس با تیمی که هنوز در جستوجوی بهترین نسخه تاکتیکی خود است. آمار تاریخی میگوید مساوی محتملترین نتیجه در تاریخ این رقابت بوده، اما فرم فعلی دو تیم چنین پایانی را چندان قطعی نشان نمیدهد.
برای استقلال، پیروزی میتواند بازگشت به صدر و تثبیت پروژه بختیاریزاده باشد؛ برای پرسپولیس، برد میتواند ثابت کند شکست تراکتور یک لغزش بوده، نه نشانه ضعف ساختاری. همین تفاوت است که دربی ۱۰۷ را از یک جدال سنتی به یک بازی تعیینکننده در شروع لیگ بیستوششم تبدیل میکند.
