پرونده‌های حقوقی علیه غول‌های فناوری از جمله «متا»، وارد مرحله‌ای تازه شده‌اند و البته تنها نقض حریم خصوصی یا استفاده غیرمجاز از داده‌ها موضوع دعوا نیست. حالا دیگر شکایت‌ها بر شیوه طراحی محصولات، تأثیر آنها بر کودکان و نوجوانان و حتی نحوه توسعه مدل‌های هوش مصنوعی تمرکز دارد.
افزایش پرونده‌های شکایت از متا باعث شد این پلتفرم از سوی 29 ایالت آمریکا مورد اتهام قرار گیرد و سرانجام پس از 6 هفته رسیدگی به اتهامات متا، این غول فناوری در روز 18 اوت (27 مردادماه) مورد محاکمه قرار گرفت و به این ترتیب بزرگ‌ترین پرونده شکایت تاریخ علیه یک غول فناوری رقم خورد. در این پرونده‌ها، شاکیان خواستار تغییراتی اساسی در اینستاگرام و فیسبوک شدند تا کودکان کمتر به پلتفرم‌های متا اعتیاد پیدا کنند و در ساعات مدرسه و خواب، هیچ نوتیفیکیشن یا تبلیغاتی برای آنها ارسال نشود.

عصر تازه «متا» برای نوجوانان
پس از پایان دادرسی، سرانجام متا هر گونه تخلف را رد کرد اما برای پایان دادن به این ماجرا، توافق کرد طی یک دهه آینده ۱۸ میلیارد دلار (۱۴.۶ میلیارد یورو) جریمه پرداخت کند. البته این تمام ماجرا نیست و همزمان نحوه استفاده کاربران کم‌سن‌ و سال سراسر آمریکا از اینستاگرام و فیسبوک دستخوش تغییر و تحولاتی خواهد شد. بر اساس این توافق، که جهانی نیست و الزام حقوقی آن مربوط به آمریکاست، متا موظف است استفاده نوجوانان از فیسبوک و اینستاگرام را به‌طور پیش‌فرض به دو ساعت در روز محدود کند و دسترسی آنها  از نیمه‌شب تا ساعت ۶ صبح مسدود شود؛ مگر اینکه والدین اجازه دسترسی در این ساعات را بدهند.
متا همچنین باید سازوکارهای احراز سن را تقویت کرده و ارسال بیشتر اعلان‌های این پلتفرم‌ها برای کاربران نوجوان را در ساعات مدرسه متوقف کند. نمایش تعداد لایک‌ها و واکنش‌ها نیز برای نوجوانان به‌ صورت پیش‌فرض پنهان خواهد شد. متا در مرحله اول حدود ۱۲.۷ میلیارد دلار طی یک دوره ۱۰ ساله پرداخت خواهد کرد و حدود ۵ میلیارد دلار دیگر نیز در صورت پیوستن شرکت‌هایی مانند تیک‌تاک، یوتیوب و اسنپ به محدودیت‌های مشابه، به مبلغ نهایی اضافه خواهد شد.
با این حال، این توافق به معنای تغییر کامل مدل کسب‌وکار متا نیست. این غول دنیای فناوری همچنان می‌تواند از تبلیغات هدفمند و توصیه‌های شخصی‌سازی‌شده استفاده کند ومنتقدان می‌گویند محدودیت‌های جدید لزوماً مشکل اصلی، یعنی الگوریتم‌هایی را که کاربران را برای حضور طولانی‌تر در پلتفرم ترغیب می‌کنند، حل نمی‌کند. اما موضوع مهم این است که این توافق، یکی از بزرگ‌ترین مصالحه‌های حقوقی تاریخ صنعت فناوری محسوب می‌شود و می‌تواند الگویی برای هزاران پرونده مشابه علیه شبکه‌های اجتماعی باشد.

یک مسیر پرنشیب و فراز
«متا» یکباره به مرحله‌ای نرسید که 29 ایالت از آن شکایت کنند، بلکه طی سال‌ها پرونده‌های مختلف شکایت والدین علیه این پلتفرم در ایالت‌های مختلف، چنین مسیری را هموار کردند. پرنس هری و همسرش مگان مرکل نیز پابه‌پای این خانواده‌ها تلاش کردند در قالب مؤسسه خیریه «بنیاد آرچول»، موضوع امنیت کودکان در فضای آنلاین را از یک دغدغه خانوادگی به یک مطالبه عمومی تبدیل کنند. این مؤسسه با خانواده‌هایی که فرزندانشان را قربانی شبکه‌های اجتماعی می‌دانستند ارتباط گرفت و به آنها فرصت بیان تجربه‌های خود درباره آثار منفی شبکه‌های اجتماعی و اشتراک‌گذاری آن را داد.
این رویکرد زمانی اهمیت بیشتری پیدا کرد که پرونده ایالت نیومکزیکو علیه متا به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های امنیت کودکان تبدیل شد. دادستانی این ایالت شرکت متا را متهم کرد که آگاهانه اجازه داده پلتفرم‌هایش به کاربران کم‌سن‌ و سال آسیب برسانند و در برابر خطرهایی مانند سوءاستفاده جنسی از کودکان اقدامات کافی انجام نداده است. در نهایت متا به پرداخت ۳۷۵ میلیون دلار جریمه محکوم شد. چند ماه بعد، دادگاه ۵۶۷ میلیون دلار دیگر به‌عنوان جریمه تعیین کرد و مجموع این رقم به حدود ۹۴۲ میلیون دلار رسید. پرنس هری پس از صدور حکم ۵۶۷ میلیون دلاری، از آن به‌عنوان نشانه‌ای از پاسخگو شدن شرکت‌های فناوری در قبال تأثیر محصولاتشان بر کودکان یاد کرد.
علاوه بر متا، شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز با فشار حقوقی مشابهی مواجه شده‌اند. به‌عنوان مثال ناشران بزرگ موسیقی از آنتروپیک، سازنده هوش مصنوعی Claude شکایت کرده‌اند که برای آموزش مدل‌های کلود، هزاران اثر دارای حق کپی‌رایت را بدون مجوز و از طریق منابع غیرقانونی از جمله تورنت، تهیه کرده است. این ناشران خواستار دریافت خسارت تا سقف ۱۵۰ هزار دلار برای هر اثر نقض‌شده، هستند.
منبع: رویترز