مسعود پزشکیان، رئیس جمهور در دیدار شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر با اشاره به حوادث تلخ اخیر در بطن تنش‌های ایجادشده میان ایران و همسایگانش در سایه تقابل با آمریکا تأکید کرد که اگرچه اتفاقاتی رخ داده که قابل قبول نبوده است اما ایران همچنان قطر را کشوری دوست و برادر می‌داند و معتقد است مسائل پیش‌آمده را می‌توان از مسیر تفاهم حل کرد.
رئیس‌جمهوری با بیان اینکه آمریکا و رژیم صهیونیستی خواهان آرامش در منطقه نیستند، گفت قرار بود ایران و قطر اقدامات مشترک زیادی انجام دهند اما جنگ موجب شد اجرای توافقات و توسعه تعاملات دو کشور به تأخیر بیفتد. پزشکیان با اشاره به تلاش‌های دولت و امیر قطر برای میانجیگری و برقراری صلح و آرامش از این اقدامات قدردانی کرد و گفت این تلاش‌ها برای جمهوری اسلامی ایران ارزشمند است. او همچنین هدف رژیم صهیونیستی را جلوگیری از برقراری روابط صمیمانه میان مسلمانان دانست.
پزشکیان در ادامه با تأکید بر اینکه ایران به دنبال جنگ و گسترش دامنه درگیری‌ها نیست، اظهار کرد: «جنگ به ایران تحمیل شده و ادامه آن به زیان کشور، منطقه و جهان خواهد بود.» رئیس‌جمهوری تأکید کرد: «منطق حکم می‌کند اجرای تفاهم‌نامه به همان شیوه گذشته از سر گرفته شود و مسائل از مسیر گفت‌وگو حل‌وفصل شود، نه اینکه کشورها برای حل اختلافات به جنگ و نشان دادن چنگ و دندان متوسل شوند.» به گفته او، اختلافات موجود میان کشورهای منطقه برازنده ملت‌های مسلمان نیست.
رئیس‌جمهوری حملات آمریکا به ایران را نیز مغایر با همه موازین حقوق بین‌الملل دانست و گفت: «آمریکایی‌ها به شکل ناجوانمردانه رهبر، فرماندهان، دانش‌آموزان و مردم ایران را هدف قرار دادند؛ اقدامی که در هیچ چارچوب حقوقی بین‌المللی قابل قبول نیست.» پزشکیان تأکید کرد: «ایران به دنبال جنگ نبوده، نیست و نخواهد بود، اما زیر بار زورگویی نیز نخواهد رفت و طرف‌های مقابل باید تمام حقوق ملت ایران را در همه زمینه‌ها و در چارچوب قوانین بین‌المللی به رسمیت بشناسند.» او افزود: «جمهوری اسلامی ایران چیزی فراتر از حقوق قانونی خود نمی‌خواهد.»
رئیس‌جمهوری در بخش دیگری از سخنان خود با قدردانی از تلاش‌های قطر، پاکستان، عمان و دیگر کشورهای فعال در مسیر برقراری صلح و امنیت، بر ضرورت وحدت کشورهای اسلامی تأکید کرد و گفت: «در هفته وحدت و میلاد پیامبر رحمت و مهربانی، مسلمانان باید بار دیگر به ید واحده تبدیل شوند؛ چراکه توسعه، امنیت و عزت جهان اسلام در گرو وحدت مسلمانان است.» پزشکیان همچنین از شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی، امیر قطر برای سفر به ایران دعوت کرد و گفت: «این سفر می‌تواند بسیاری از ابهامات و سوءتفاهم‌ها را برطرف کند. او همچنین از کمک قطر در زمینه خلبانان قدردانی کرد.»

جنگ به منطقه تحمیل شد
اما هزینه‌اش را همه می‌پردازند
نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر نیز در این دیدار با بیان اینکه پزشکیان نزد امیر قطر از جایگاهی ویژه برخوردار است، گفت: «شیخ تمیم رئیس‌جمهوری ایران را همچون برادر خود می‌داند.» او تأکید کرد: «با وجود تمام اتفاقات رخ‌داده، احترام عمیق و صادقانه میان دو کشور همچنان پابرجاست.»
نخست‌وزیر قطر با بیان اینکه کشورش به دنبال بازگرداندن ثبات به منطقه است، گفت: «دوحه دست گشوده ایران به سوی کشورهای منطقه و تلاش جمهوری اسلامی برای تأمین امنیت و آرامش را به‌خوبی می‌بیند و امیدوار است با ادامه این رویکرد، مشکلات پیش‌رو برطرف شود.»
شیخ محمد همچنین با تأکید بر خواست قطر برای برخورداری ملت ایران از امنیت، پیشرفت و رفاه، مردم ایران را برادران دینی ملت قطر توصیف کرد و گفت: «جنگ از داخل منطقه آغاز نشد و از بیرون به منطقه تحمیل شد اما هزینه‌های آن را همه کشورهای منطقه می‌پردازند.» به گفته او، شرایط کنونی مسئولیتی مشترک بر دوش ملت‌های منطقه قرار داده است تا امنیت، توسعه و پیشرفت را برای همه فراهم کنند.
نخست‌وزیر قطر در ادامه، کشورش را «برادری صادق» برای جمهوری اسلامی ایران توصیف کرد و گفت: «قطر مسیر بازگشت به انسانیت، امنیت و آرامش را با جدیت دنبال خواهد کرد.» او با اشاره به تلاش‌های پاکستان و عمان، بر حمایت دوحه از اجرایی شدن تفاهمات تأکید کرد و گفت: «زبان زور و تهدید راهکار نیست و باید با دیپلماسی، عقلانیت و منطق، ثبات، امنیت و آرامش اقتصادی را به منطقه بازگرداند.»
شیخ محمد همچنین با اشاره به تماس‌های مستمر خود با عراقچی گفت: «رایزنی‌ها با وزیر امور خارجه با هدف ایجاد فضای لازم برای بازگشت ثبات ادامه دارد.» او تأکید کرد: «قطر نمی‌خواهد ملت ایران با مشکل مواجه باشد و کشورهای منطقه تنها نظاره‌گر شرایط باشند.» او افزود: «دوحه هر کمکی را که برای کاهش مشکلات ملت ایران امکان‌پذیر باشد، انجام خواهد داد.»
وزیر امور خارجه قطر در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های همکاری میان دو کشور گفت: «درباره اجرای تفاهمات و توسعه همکاری‌ها با وزیران دولت ایران در حال گفت‌وگو هستند و قطر برای گسترش زمینه‌های همکاری با جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد.» به گفته او، در حوزه‌های برق و انرژی نیز رایزنی‌هایی با وزیران مسئول انجام شده و قطر آمادگی کامل برای همکاری با ایران دارد و ظرفیت‌های بیشتری برای توسعه همکاری‌های دوجانبه پیش‌ روی دو کشور قرار دارد.
نخست‌وزیر قطر در پایان بر ضرورت تلاش‌های فراگیر برای دستیابی به راه‌حل‌های عملی از مسیر دیپلماسی تأکید کرد و گفت: «روزهای آینده پرکار و پرفشار خواهد بود و تیم قطری از فردا فعالیت خود را آغاز می‌کند.» او ابراز امیدواری کرد: «این تلاش‌ها به نتایج مطلوب منجر شود و با بازگشت به فضای دیپلماسی، راه‌حل‌های عملی مورد بررسی قرار گیرد.» شیخ محمد همچنین گفت: «اطمینان دارد رئیس‌جمهوری ایران از تحرکات دیپلماتیک حمایت خواهد کرد» و درباره موضوع خلبانان نیز تأکید کرد: «درهای قطر به روی ایران باز است و مسائل مربوط به برادران ایرانی با صداقت پیگیری خواهد شد.»

عراقچی پس از دیدار و گفت‌وگوهای نخست وزیر قطر در تهران مطرح کرد

ســـازنـــده و مبتـــکرانـــه

تهران در امتداد رایزنی‌های فشرده تهران و مسقط برای مدیریت مشترک تنگه هرمز و در شرایطی که دو طرف بر سر ایجاد یک مسیر موقت میانی برای تردد کشتی‌ها و نفتکش‌ها به تفاهم رسیده‌اند، بار دیگر به کانون دیپلماسی منطقه‌ای بازگشت. این ‌بار با سفر «شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی» نخست ‌وزیر قطر که در ادامه تلاش‌های میانجیگرانه دوحه برای گشودن گره‌های برجای ‌مانده از بحران اخیر و برداشتن گامی دیگر در مسیر احیای تفاهمنامه اسلام‌آباد انجام شد. اهمیت این سفر اما صرفاً به رایزنی درباره تنش‌های جاری با آمریکا محدود نماند و فرصتی فراهم کرد تا تهران و دوحه همزمان با بررسی راه‌های بازگرداندن ترتیبات توافق ‌شده، درباره یک مسأله راهبردی‌‌تر نیز همفکری کنند و آن اینکه امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز تا چه اندازه می‌تواند از مسیر تقویت سازوکارهای همکاری میان کشورهای منطقه و بدون اتکا به مداخله و حضور بازیگران فرامنطقه‌ای تأمین شود؛ رویکردی که در صورت تداوم، می‌تواند از دل بحران‌های جاری، زمینه شکل‌گیری تدریجی یک نظم امنیتی درون‌منطقه‌ای را فراهم کند.

ضرورت سازوکارهای امنیتی منطقه‌ای درون‌زا
نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر که برای رایزنی با مقام‌های ارشد ایران درباره روابط دوجانبه و تحولات منطقه به تهران سفر کرده است، بعدازظهر پنجشنبه پنجم شهریور با وزیر امور خارجه دیدار و گفت‌وگو کرد. این دیدار در شرایطی انجام شد که تهران طی روزهای گذشته میزبان مقام‌های ارشد کشورهای منطقه برای رایزنی درباره تحولات جاری و راه‌های کاهش تنش بوده است. عراقچی در دیدار با نخست‌وزیر قطر با استقبال از تداوم نقش‌آفرینی کشورهای منطقه و همسایه برای کمک به کاهش تنش، وضعیت کنونی را ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و همچنین استمرار اقدامات مداخله‌جویانه و غیرقانونی آمریکا علیه ایران از جمله محاصره دریایی و تروریسم اقتصادی دانست.
وزیر امور خارجه در ادامه بر موضع ایران درباره ضرورت تقویت اعتماد میان کشورهای منطقه تأکید کرد و گفت ایجاد سازوکارهای امنیتی منطقه‌ای درون‌زا و مستقل از مداخلات بازیگران بیرونی نیازمند پایبندی کشورهای منطقه به اصل حسن همجواری است.  در سوی دیگر این دیدار، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر بر موضع دوحه برای حفاظت از امنیت و ثبات منطقه تأکید کرد و اهمیت تداوم رایزنی‌ها برای کاهش تنش و ناامنی در منطقه را مورد توجه قرار داد. موضعی که در امتداد سفرهای اخیر مقام‌های کشورهای همسایه به تهران قرار می‌گیرد؛ سفرهایی که در فاصله کوتاهی از یکدیگر انجام شده و محور مشترک آنها رایزنی درباره وضعیت منطقه و تلاش برای کاهش تنش بوده است. عراقچی پس از این دیدار از محتوای رایزنی‌های خود با نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر در تهران خبر داد و در شبکه اجتماعی ایکس گفت‌وگوهای انجام‌ شده را سازنده و مبتکرانه توصیف کرد. وزیر امور خارجه در ادامه، مسیر بازگشت دیپلماسی را همچنان باز دانست و تأکید کرد که بازگرداندن مذاکرات به مسیر خود، ناممکن نیست؛ هرچند تحقق آن به تغییر رویکرد آمریکا و درک یک واقعیت اساسی از سوی واشنگتن بستگی دارد. عراقچی در توضیح این واقعیت، تصریح کرد که فشار نتیجه نمی‌دهد و آمریکا برای بازگشت به مسیر دیپلماتیک باید اعتماد ایجاد کند، با احترام سخن بگوید، حقوق ایران را به رسمیت بشناسد و به تعهدات خود پایبند بماند.

هرمز در مسیر رایزنی‌های منطقه‌ای
دو روز پیش از سفر نخست‌وزیر قطر به تهران عاصم منیر، میانجی پاکستانی و بدر البوسعیدی وزیر امور خارجه عمان، با هدف کمک به احیای مسیر دیپلماتیک و مدیریت تنش‌های منطقه‌ای به تهران سفر کردند. حضور منیر از سوی مقام‌های ایرانی مثبت ارزیابی شد و تأکید شد نتایج آن به‌زودی مشخص خواهد شد. سفر البوسعیدی نیز با انتشار بیانیه تفاهم تهران و مسقط درباره مدیریت تنگه هرمز همراه بود؛ تفاهمی که به گفته محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، شامل ایجاد یک کریدور موقت در بخش میانی تنگه برای ورود و خروج کشتی‌هاست. رضایی در گفت‌وگو با «المنار» اعلام کرد در صورت اجرای شرایط مورد نظر ایران از سوی آمریکا، تردد کشتی‌ها از این مسیر جدید امکان‌پذیر خواهد شد. سفر نخست‌وزیر قطر به تهران نیز در ادامه همین رایزنی‌های منطقه‌ای انجام شد؛ رایزنی‌هایی که تهران در آنها بر حسن همجواری، جلوگیری از استفاده آمریکا از ظرفیت کشورهای منطقه علیه ایران و اجرای تعهدات تأکید دارد.

هشدار به مجریان تحریم‌
همزمان با این تحولات دولت آمریکا هم از بسته جدید تحریم‌های اقتصادی خود رونمایی کرد. وزارت امور خارجه در واکنش به این موج تازه تحریمی صرفاً به محکومیت سیاسی اقدامات واشنگتن بسنده نکرد و با قرار دادن موضوع در چارچوب حقوق بین‌الملل از یک الزام برای همه دولت‌ها اعلام کرد کشورها موظف‌اند از اجرای تحریم‌های یکجانبه آمریکا علیه ایران خودداری کنند. این موضع در بیانیه‌ای که روز جمعه ۶ شهریور و در واکنش به موج جدید فشار اقتصادی آمریکا اعلام شده است. وزارت امور خارجه در بخش دیگری از بیانیه، دامنه مسئولیت کشورها در قبال تحریم‌های آمریکا را مستقیماً هدف قرار داده است. بر اساس این موضع، تحریم‌ها فارغ از عنوانی که آمریکا برای آنها انتخاب می‌کند، غیرقانونی و ناموجه‌اند و دولت‌ها نه‌تنها نباید آنها را اجرا کنند، بلکه نباید وضعیت یا آثاری را که از این اقدامات غیرقانونی ناشی می‌شود نیز به رسمیت بشناسند یا تأیید کنند.