در حافظه موقت ذخیره شد...
کارزار اقتصادی واشنگتن علیه ایران؛ از مخالفت پکن و مسکو تا هشدار درباره تبعات جهانی
این ره که تو میروی به ترکستان است
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، حدود شش ماه پس از تجاوز نظامی آمریکا به خاک ایران و در شرایطی که به دلیل پیامدهای این اقدام با فشار افکارعمومی آمریکا و جهان مواجه است، در شبکه اجتماعی تروثسوشال از آغاز «عملیات اقتصادی خردکننده و بیسابقه» علیه ایران خبر داد. او مدعی شد پس از آنکه ایران فرصتهای داده شده از سوی واشنگتن برای دستیابی به توافق را از دست داده، آمریکا وارد مرحلهای از «جنگ اقتصادی و انزوای اقتصادی در مقیاسی بیسابقه» علیه ایران شده است. این ادعا در حالی مطرح میشود که آمریکا با اقدامات تجاوزکارانه خود، بارها تفاهمنامه اسلامآباد را نقض کرده است. ترامپ در ادامه با اشاره به عملیات نرماندی و استفاده از اصطلاح «روز دی» اعلام کرد این کارزار یک «روز دی اقتصادی» خواهد بود و از همه متحدان آمریکا خواست برای منزوی کردن ایران در کنار واشنگتن قرار گیرند و تهدید کرد هر کشوری که از طریق مؤسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود هرگونه حمایتی از ایران ارائه دهد، با «پیامدهای شدید اقتصادی» روبهرو خواهد شد. او همچنین در توجیه اقدامات نظامی و محاصره دریایی علیه ایران مدعی شد این اقدامات تاریخی حرکت ایران را فلج خواهد کرد، در حالی که تاکنون هیچ یک از طرحهای او برای وادار کردن تهران به تسلیم به نتیجه نرسیده است.
لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، روز جمعه در پاسخ به پرسشی درباره تهدیدهای دونالد ترامپ تأکید کرد که تحریم و فشار به حل این مسأله کمکی نخواهد کرد. او گفت: «چین از همه طرفهای مرتبط میخواهد مسئولانه عمل کرده و مسأله را از راههای سیاسی و دیپلماتیک حل کنند.»
در مقابل، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در پاسخ به این سؤال که آیا آمریکا برای پیوستن چین به این کارزار بر پکن فشار خواهد آورد، به شبکه CNBC گفت: «بسیاری از این گفتوگوها بهتر است در فضای خصوصی انجام شود»، اما در عین حال از چین خواست «با این برنامه همراه شود.»
این درخواست واشنگتن با مخالفت دوباره پکن روبهرو شد. سخنگوی وزارت خارجه چین در واکنش به اظهارات بسنت بار دیگر تأکید کرد همه طرفها باید برای حل جنگ «مسئولانه» عمل کنند. لین جیان گفت: «چین با تحریمهای یکجانبه غیرقانونی که مبنایی در حقوق بینالملل ندارند و از سوی شورای امنیت سازمان ملل مجوز نگرفتهاند، مخالف است.»
در ادامه مقامات روسیه نیز با ابراز مخالفت خود با سیاست فشار اقتصادی واشنگتن علیه تهران، نسبت به پیامدهای این رویکرد هشدار دادند. میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه نزد سازمانهای بینالمللی در وین، در همین رابطه در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «ایران چندین دهه است که تحت تحریمهای آمریکا قرار دارد. تهران در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ نشان داد توان ایستادگی در برابر سیاست فشار حداکثری را دارد. اگر واشنگتن واقعاً میخواهد به هر یک از اهداف خود دست یابد، راه نادرستی را برگزیده است. نتایج مثبت تنها از طریق دیپلماسی صادقانه قابل دستیابی است. هرچه ایالات متحده زودتر به این واقعیت پی ببرد، بهتر خواهد بود.»
واسیلی نبنزیا، سفیر و نماینده دائم روسیه در سازمان ملل متحد نیز در جمع خبرنگاران در نیویورک درباره کارزار اقتصادی آمریکا علیه ایران و پیامدهای آن برای سایر کشورها و نیز موضع روسیه در این زمینه گفت: «ما آنقدر تحریم و وعده برای منزوی کردن اقتصاد روسیه دیدهایم که دیگر توجه زیادی به آنها نمیکنیم، چون توانستهایم خود را با هر تحریمی که آنها اعمال کردهاند یا هر تهدیدی که در این مسیر شنیدهایم، سازگار کنیم. فکر میکنم از عهده این موضوع هم برخواهیم آمد. نگران اقتصاد روسیه نباشید.»
همزمان، سازمان ملل متحد نیز نسبت به پیامدهای تشدید فشار اقتصادی و نظامی در منطقه هشدار داد. استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل متحد، با اشاره به تأثیر درگیریها در خلیجفارس بر اقتصاد جهانی گفت آنچه اکنون مورد نیاز است، «بازگشت جدی به مذاکرات» است، زیرا افزایش فعالیتهای نظامی و تشدید درگیری اقتصادی، پیامدهای نامطلوبی برای اقتصاد جهانی خواهد داشت.
در همین حال، رابرت مالی، مذاکرهکننده پیشین آمریکا در مذاکرات هستهای با ایران هم نسبت به نتیجهبخش بودن سیاست جدید ترامپ ابراز تردید کرد و هشدار داد که تشدید فشار اقتصادی، تهران را وادار به تسلیم نخواهد کرد. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «کمتر چیزی به اندازه این تصور فریبنده و مغالطهآمیز است که اگر فشار اقتصادی شکست خورده، فشار اقتصادی بیشتر موفق خواهد شد. ایران ممکن است تلاش کند این وضعیت را تحمل کند و امیدوار باشد ترامپ یک چرخش موضع دیگر انجام دهد یا ممکن است واکنش تندی نشان دهد و تلاش کند فشار و هزینه را گسترش دهد.»
در ادامه، آلن ایر، سخنگوی پیشین فارسیزبان وزارت امور خارجه آمریکا نیز با بازنشر توئیت رابرت مالی درباره جنگ اقتصادی علیه ایران، با انتشار شعری فارسی در شبکه اجتماعی ایکس به سیاست جدید واشنگتن کنایه زد: «ترسم نرسی به کعبه ای اعرابی/ این ره که تو میروی به ترکستان است.»
ایر همچنین در گفتوگو با شبکه الجزیره، تشدید تحریمها علیه ایران را نشانه «درماندگی» دولت آمریکا دانست و گفت به نظر میرسد «درخت تحریمها» علیه ایران دیگر ثمری ندارد. او همچنین با اشاره به شناخت خود از ایران گفت، زمانی که تهران با تهدیدهای وجودی مواجه میشود، معمولاً به سمت مصالحه نمیرود زیرا چنین اقدامی را نشانه ضعف تلقی میکند و نگران است که این ضعف به فشارهای بیشتر علیه ایران منجر شود. او افزود که رهبری ایران تسلیم نخواهد شد و احتمال مقابلهبهمثل تهران برای شکستن یا خنثی کردن محاصره دریایی نیز وجود دارد.
در ادامه این ارزیابیها، جک راید، سناتور دموکرات آمریکا نیز نسبت به پیامدهای تشدید فشار علیه تهران هشدار داد و گفت ایران هم در بازار انرژی جهان نقش تأثیرگذاری دارد و هم در برابر فشارها سکوت نخواهد کرد. به گفته او، اگر تهران تحت فشار شدید قرار گیرد، ممکن است در واکنش، اقدامات و حملاتی در منطقه انجام دهد. سفیر پیشین آمریکا در سرزمینهای اشغالی نیز با کماثر دانستن تهدیدهای ترامپ گفت این تهدیدها به احتمال زیاد بیشتر جنبه «جوسازی» و «توخالی» دارند، زیرا واشنگتن ابزارهای چندانی برای اجرای چنین سیاستی در اختیار ندارد که استفاده از آنها مستلزم پذیرش اقدامات تلافیجویانه ایران علیه آمریکا نباشد.
راید در عین حال هشدار داد حتی اگر تهدیدهای ترامپ جدی و عملی شوند، ایران هم آمادگی تحمل هزینه و فشار را دارد و هم ابزارهایی در اختیار دارد که میتواند از طریق آنها به آمریکا، متحدان واشنگتن و حتی اقتصاد جهانی آسیب وارد کند. سفیر پیشین آمریکا در ادامه تأکید کرد که چه ترامپ مسیر تشدید نظامی را در پیش بگیرد و چه فشار اقتصادی را افزایش دهد، ظاهراً همچنان از درک یک واقعیت اساسی ناتوان است: تشدید تنش اقدامی یکطرفه نیست و ایران نیز از قدرت و اختیار عمل برای پاسخ و تحمیل هزینه برخوردار است.
