مراسم رونمایی از صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، اصغر نورالله‌زاده، رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی و جمعی از مدیران و نمایندگان بخش دولتی و خصوصی برگزار شد. این صندوق با هدف ایجاد یک زیرساخت مالی تخصصی برای حوزه فرهنگ، هنر، رسانه و صنایع خلاق شکل گرفته است تا با استفاده از ابزارهایی مانند تسهیلات، ضمانتنامه و سرمایه‌گذاری خطرپذیر، فاصله میان ایده، سرمایه و بازار را کاهش دهد.

مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر؛ طراح رویکرد جدید تأمین مالی
سیدصادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، در این مراسم با تشریح رویکرد جدید این مؤسسه گفت: «بر اساس سند راهبردی، نگاه مجموعه از یک نهاد اجرایی و تصدی‌گرایانه به یک مؤسسه پلتفرمی تغییر کرده است؛ نهادی که بتواند میان حاکمیت، بخش خصوصی و زیست‌بوم فرهنگ، هنر و رسانه نقش واسطه و تسهیل‌گر داشته باشد.»
به گفته پژمان، یکی از مهم‌ترین مسائل شناسایی‌شده در بررسی نظام مسائل فرهنگ و هنر، موضوع تأمین مالی است. اقتصاد فرهنگ و صنایع خلاق برای توسعه، سرمایه‌گذاری، تولید، تجاری‌سازی و ورود به بازار به ابزارهای مالی متناسب با ماهیت خود نیاز دارند؛ در حالی که ساختارهای مالی سنتی کشور عمدتاً بر دارایی‌های فیزیکی و قابل لمس استوار هستند.
او با اشاره به اهمیت دارایی‌های نامشهود تأکید کرد : «مالکیت فکری، محتوا، نرم‌افزار، برند و سایر دارایی‌های ذهنی باید در نظام مالی کشور شناسایی و ارزش‌گذاری شوند تا امکان تأمین مالی بر مبنای این دارایی‌ها فراهم شود. از همین منظر، ایجاد یک صندوق تخصصی می‌تواند میان ماهیت متفاوت کسب‌وکارهای فرهنگی و ساختار مالی کشور ارتباط مؤثرتری برقرار کند.»
حرکت از حمایت مستقیم
به سمت سرمایه‌گذاری
پژمان همچنین بر ضرورت تغییر الگوی حمایت دولت از فرهنگ و هنر تأکید کرد. به گفته او، کمک‌های بلاعوض همچنان یکی از ابزارهای حمایت از فرهنگ در جهان است، اما به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای اقتصاد فرهنگ و هنر باشد. در مدل جدید، دولت باید از تأمین‌کننده مستقیم اعتبار به طراح زیست‌بوم و نظام مالی تبدیل شود.
هدف این رویکرد، ایجاد منابعی پایدار و بازگشت‌پذیر است؛ به این معنا که منابع به‌جای آنکه یک‌بار توزیع و مصرف شوند، در قالب تسهیلات، ضمانتنامه یا سرمایه‌گذاری وارد چرخه اقتصادی شده و پس از بازگشت، دوباره برای حمایت از کسب‌وکارهای فرهنگی مورد استفاده قرار گیرند.
صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر نیز بر همین مبنا طراحی شده است. دولت و بخش خصوصی منابع خود را در صندوق تجهیز می‌کنند و این منابع می‌تواند در قالب تسهیلات، صدور ضمانتنامه و سرمایه‌گذاری خطرپذیر در اختیار فعالان زیست‌بوم فرهنگ و هنر قرار گیرد.
یکی از کارکردهای مهم صندوق، پوشش بخشی از ریسک کسب‌وکارهای فرهنگی از طریق صدور ضمانتنامه است. همچنین سرمایه‌گذاری خطرپذیر می‌تواند به ایده‌ها و دارایی‌های فکری کمک کند تا مسیر تجاری‌سازی را طی کرده و به محصولات و خدمات اقتصادی تبدیل شوند.

تأکید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
بر نگاه شبکه‌ای به صنایع خلاق
سیدعباس صالحی،  صنایع خلاق را حوزه‌ای راهبردی برای اقتصاد کشور دانست و تأمین مالی پایدار را یکی از اهرم‌های اصلی توسعه این حوزه عنوان کرد. به گفته او، صنایع خلاق از نظر تولید، اشتغال، گردش مالی، صادرات و درآمد ملی اهمیت روزافزونی پیدا کرده‌اند و ایران نیز به دلیل ظرفیت‌های تاریخی، تمدنی و فرهنگی، از مزیت‌های قابل‌توجهی در این زمینه برخوردار است.
صالحی با اشاره به پیوند اقتصاد فرهنگ و هنر با موضوعاتی مانند سبک زندگی و هویت گفت: «توسعه صنایع خلاق می‌تواند علاوه بر آثار اقتصادی، به تقویت جایگاه فرهنگی و تمدنی ایران نیز کمک کند.»
او تأکید کرد: «مسائل صنایع خلاق نباید به‌صورت جداگانه بررسی شوند.» به گفته وزیر فرهنگ، دست‌کم ۱۰ مسأله اساسی در این حوزه وجود دارد که باید به‌صورت شبکه‌ای و هماهنگ مورد توجه قرار گیرد. تأمین مالی پایدار یکی از این مسائل است، اما اگر سایر اجزای زیست‌بوم مانند بازار، تجاری‌سازی، صادرات، زیرساخت و سیاست‌گذاری همزمان تقویت نشوند، ممکن است حتی پروژه‌های دارای سرمایه نیز در میانه مسیر با مشکل مواجه شوند.
صالحی پیشنهاد کرد به جای تمرکز صرف بر مطالعات، برای مسائل اصلی صنایع خلاق پروژه‌های راهبردی و عملیاتی تعریف شود. او همچنین تأکید کرد منابع حمایتی باید تا حد امکان از مدل توزیع مستقیم فاصله گرفته و به سمت سرمایه‌گذاری حرکت کنند.

نقش بخش خصوصی
و ظرفیت صندوق نوآوری
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، ظرفیت‌های صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر را برای توسعه اقتصاد خلاق مهم دانست و تأکید کرد بخش خصوصی باید نقش اصلی را در توسعه صندوق بر عهده بگیرد.
او اعلام کرد: «صندوق نوآوری و شکوفایی می‌تواند در چارچوب عاملیت مالی، منابعی تا چند برابر منابع اختصاص‌یافته توسط صندوق فرهنگ و هنر را در اختیار آن قرار دهد. در مدل پیشنهادی یک به پنج، امکان اهرم‌کردن منابع صندوق و افزایش ظرفیت سرمایه‌گذاری فراهم می‌شود. همچنین صندوق نوآوری آمادگی دارد در برخی طرح‌ها به‌صورت هم‌‌سرمایه‌گذاری وارد شود و بخشی از ریسک سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر را بپذیرد.»
افشین تأکید کرد: «حضور معاونت علمی در ترکیب سهامداران، با هدف کمک به راه‌اندازی و تثبیت صندوق است و در صورت رسیدن صندوق به مرحله بلوغ، امکان خروج معاونت از ترکیب سهامداران وجود خواهد داشت.»

لزوم تعریف شاخص‌های عملکرد
حسین انتظامی، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تأمین مالی را بخش مهمی از تحول نظام حمایت از فرهنگ و هنر دانست و بر استفاده از ظرفیت بخش خصوصی تأکید کرد. او مفهوم «فرهنگ‌بنیان» را نیز قابل طرح در کنار مفهوم «دانش‌بنیان» دانست و گفت ساختارهای دولتی باید از الگوهای سنتی فاصله گرفته و نقش خود را به تسهیلگری محدود کنند.
انتظامی در عین حال هشدار داد که فعالیت صندوق نباید به مراسم رونمایی محدود شود. به گفته او، باید برای صندوق شاخص‌های کلیدی عملکرد تعریف شود؛ از جمله میزان تأمین مالی، تعداد فعالان فرهنگی بهره‌مند از خدمات صندوق و میزان اثربخشی سرمایه‌گذاری‌ها.

تقویت زنجیره تأمین مالی
و توسعه بازار
عبدالحسن بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، نیز تأمین مالی را یکی از ارکان اصلی شکل‌گیری اقتصاد خلاق دانست و بر حمایت همزمان از شرکت‌های خلاق و سرمایه‌گذاران تأکید کرد. به گفته او، بخشی از منابع حمایتی فرهنگی می‌تواند به ایجاد بازار پایدار برای محصولات خلاق اختصاص یابد.
اصغر نورالله‌زاده، رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، نیز تأکید کرد: «وجود نهادهای مالی تخصصی می‌تواند زنجیره تأمین مالی فناوری‌های فرهنگی، بازی‌های رایانه‌ای و سایر صنایع خلاق را تقویت کند.» او از آمادگی صندوق نوآوری برای اختصاص عاملیت مالی و مشارکت در هم‌سرمایه‌گذاری خبر داد و تأکید کرد میزان حمایت‌ها باید بر اساس عملکرد و اثربخشی صندوق افزایش یابد.
در بخش خصوصی نیز محمدعلی یوسفی‌زاده، مدیرعامل آسیاتک، حضور این شرکت در صندوق را در راستای توسعه زیست‌بوم محتوایی و تحول دیجیتال دانست. سعید حسینی، نایب‌رئیس هیأت‌مدیره شتاب‌دهنده کارآفرینی اجتماعی، نیز تأکید کرد: «صندوق نباید صرفاً شکل جدیدی از حمایت‌های بلاعوض گذشته باشد، بلکه باید بر کسب‌وکارهایی تمرکز کند که ظرفیت فعالیت اقتصادی و بازپرداخت منابع را دارند.»
در مجموع، راه‌اندازی صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر را می‌توان تلاشی برای تغییر الگوی تأمین مالی فرهنگ از «حمایت مستقیم» به سمت «سرمایه‌گذاری، ضمانت و تأمین مالی پایدار» دانست. موفقیت این صندوق به میزان توانایی آن در جذب منابع خصوصی، کاهش ریسک سرمایه‌گذاری، حمایت از تجاری‌سازی، توسعه بازار و صادرات محصولات فرهنگی و خلاق وابسته خواهد بود. در صورت تحقق این اهداف، صندوق می‌تواند به یکی از اجزای مهم زیست‌بوم جدید اقتصاد فرهنگ و هنر تبدیل شود و منابع محدود حمایتی را به سرمایه‌ای چرخشی و پایدار برای رشد صنایع خلاق تبدیل کند.