محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

نتانیاهو در یک پادکست عبری با حضور آوی هاروش مجری مشهور صهیونیستی، صحبت‌های جنجالی مختلفی حول وضعیت کنونی، پرونده ایران، انتخابات کنست و... مطرح کرد. بخشی از این گفت‌و‌گو که بازتاب فراوانی هم داشت، به کار بردن اصطلاح «جمهوری اسلامی بریتانیا» بود.
نتانیاهو گفته بود: «یک نفر گفته بود اولین جمهوری اسلامی دارای سلاح هسته‌ای، جمهوری اسلامی بریتانیا خواهد بود...ما باید مطمئن ‌شویم که یک جمهوری اسلامی دیگر ــ می‌دانید، در ایران ــ وجود نداشته باشد.»
جالب است که آن یک نفری که نتانیاهو بدون آوردن اسمش اشاره می‌کند، جی دی ونس معاون ترامپ است که این روزها بواسطه انتقاد از نتانیاهو مورد توجه فضای عبری هم است. ونس در سال 2024 در حالی که یک سناتور بود پس از پیروزی حزب کارگر در انتخابات انگلیس و فضای افزایش حضور اسلامگرایان و تظاهرات در حمایت از غزه در طوفان الاقصی و... به شوخی در پاسخ به سؤالی در خصوص هسته‌ای شدن ایران می‌گوید احتمالاً اولین جمهوری اسلامی هسته‌ای، بریتانیا خواهد بود!
حالا نتانیاهو دقیقاً بواسطه محل استفاده ونس از اصطلاح «جمهوری اسلامی بریتانیا» و چالش هسته‌ای شدن ایران، این کلیدواژه را در انتقاد از بریتانیا و اروپایی‌ها دوباره استفاده کرده است. نتانیاهو در این بخش از پادکست با گریز زدن به جنگ شش روزه در 1967 و گزارش پسر چرچیل در حمایت از اسرائیل می‌گوید که امروز خبری از آن فضا نیست و اروپا اکنون نگاهش به اسرائیل تغییر کرده است! صحبتی که شبیه‌اش را ترامپ دو شب پیش تکرار کرده و گفته بود: «بزرگ‌ترین تغییری که در طول ۱۰، ۱۵ سال گذشته دیده‌ام، مربوط به(نگاه آمریکایی‌ها به) اسرائیل و مردم یهودی است.»سخنان نتانیاهو در مورد بریتانیا واکنش‌های مختلفی داشت. به طور مثال وزارت خارجه این کشور صحبت‌های نتانیاهو را غیرمسئولانه و غیرقابل قبول دانست. یکی از واکنش‌های جالب مربوط به مرکز یهودیان انگلیس بود که در بیانیه‌شان آمده است: «در شرایطی که هم یهودستیزی و هم نفرت ضد مسلمانان در بریتانیا مسأله‌ای جدی است، نخست‌وزیر اسرائیل نباید با چنین ادبیاتی به قطبی‌شدن جامعه کمک کند.»
علی رغم بیانیه دفتر نتانیاهو برای کاهش تنش و ضمناً شوخی نامیدن صحبت نتانیاهو براساس ارجاع به صحبت‌های ونس، اما گاردین این سخنان نتانیاهو را در چارچوب تداوم فضای راستگرایان انگلیس و اسلام هراسی در سایه تنش‌های اخیر میان اسرائیل و بریتانیا دانست.مواضع بریتانیا در خصوص تحولات غزه بالاخص پس از شورای صلح غزه، به رسمیت شناختن دولت فلسطینی و تحولات کرانه باختری در ماه‌های اخیر موجب تیره شدن روابط میان تل آویو و لندن شده است. این کنایه نتانیاهو در همین پازل حاشیه ساز شد؛ اگرچه اصل صحبت او حول هسته‌ای شدن و پرونده ایران بوده است.