گزارش «ایران» از تکاپوی فعال تهران همزمان با اوجگیری تهدیدهای نظامی آمریکا
معتبرسازی بازدارندگی با اهرم دیپلماسی
دیپلماسی ایران در واپسین ساعات شنبه یکی از پرتنشترین بحرانهای امنیتی اخیر را از آستانه تقابل نظامی به مسیر مهار سیاسی بازگرداند. در شرایطی که واشنگتن با طرح ادعای آمادهسازی حملهای گسترده به زیرساختهای ایران، فضا را به سوی یک رویارویی فراگیر سوق داده بود، تهران همزمان با آمادگی های دفاعی، شبکهای فشرده از رایزنیهای دیپلماتیک را در سطح منطقه فعال کرد و در نهایت محاسبات بازیگران منطقهای و حتی بخشی از تصمیمسازی در واشنگتن را تحت تأثیر قرار داد.
کانون این تحرک دیپلماتیک، انتقال این پیام بود که هرگونه حمله سازمان یافته به زیرساختهای حیاتی ایران، محدود به رویارویی دوجانبه میان تهران و واشنگتن نخواهد بود و پیامدهای آن از مرزهای ایران فراتر رفته و امنیت و زیرساختهای کشورهای منطقه را نیز در بر خواهد گرفت. کارویژه دیپلماسی در این مقطع، معتبرسازی این بازدارندگی در ذهن تصمیم گیران کشورهای عربی بود که پایتختهای این کشورها، تهدید متقابل ایران را گزینهای عملیاتی، قابل تحقق و واجد هزینههای سنگین برای امنیت و زیرساختهای خود تلقی کردند که در نهایت آنان را به کنش فعال دیپلماتیک برای جلوگیری از درگیری سوق داد. پیام به سرعت در کانالهای دیپلماتیک منطقه بازتاب یافت. تماسهای آشکار و پشت پرده میان تهران و پایتختهای عربی به ویژه با دوحه و ریاض وارد مرحلهای فشرده شد. مقامهای سعودی نیز رایزنی را با کاخ سفید آغاز کردند و با هشدار نسبت به پیامدهای غیرقابل کنترل هرگونه اقدام نظامی علیه ایران، خواستار کنار گذاشتن حمله شدند. نگرانی کشورهای عربی آن بود که هرگونه درگیری مستقیم، امنیت انرژی، زیرساختهای حیاتی و ثبات اقتصادی کل منطقه را در معرض بحرانی قرار دهد که مدیریت آن از توان هر بازیگری خارج خواهد بود. در همین چارچوب وزارت امور خارجه با اوج گرفتن تهدیدها، با انتشار بیانیهای بر حق دفاع مشروع ایران تأکید کرد و اعلام داشت جمهوری اسلامی برای صیانت از امنیت ملی و تمامیت ارضی خود از تمامی ابزارهای لازم بهره خواهد گرفت. سیدعباس عراقچی نیز گفتوگوهای فشردهای را با «فیصل بن فرحان»، وزیر خارجه عربستان سعودی دنبال کرد که محور آن بررسی اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی و ارزیابی تبعات امنیتی تشدید تنشها در منطقه بود. عراقچی در ادامه این دیپلماسی منطقهای در تماس با فیلدمارشال «عاصم منیر»، فرمانده ارتش پاکستان و «هاکان فیدان»، وزیر امور خارجه ترکیه نسبت به پیامدهای اقدامات بیثباتکننده آمریکا هشدار داد و تصریح کرد هرگونه تجاوز یا مشارکت مستقیم و غیرمستقیم در اقدام نظامی علیه ایران با پاسخی قاطع، متناسب و بازدارنده روبهرو خواهد شد.
بازتاب این نگرانیها در ریاض نیز آشکار بود. «محمد بن سلمان»، ولیعهد عربستان سعودی در تماس تلفنی با «دونالد ترامپ» بر ضرورت بهکارگیری ظرفیتها برای جلوگیری از جنگ و فراهم شدن راه حلهای دیپلماتیک تأکید کرد. این موضعگیری نشان میداد که حتی شرکای سنتی واشنگتن نیز در مقطع کنونی هزینههای تقابل فراگیر با ایران را فراتر از منافع احتمالی ارزیابی میکنند. در چنین فضایی بود که این تحرکات سیاسی و دیپلماتیک و آمادگی ایران برای پاسخ به هر گونه تجاوزی، در کنار ملاحظات امنیتی بر تصمیم نهایی واشنگتن اثر گذاشت و ترامپ در پیامی در «تروث سوشال» با ادعای آمادگی کامل نیروهای نظامی آمریکا برای اجرای عملیاتی «بیسابقه از زمان جنگ جهانی دوم» مدعی شد که از اجرای حمله صرفنظر کرده است؛ تصمیمی که به گفته او پس از درخواست شماری از کشورهای خاورمیانه اتخاذ شد.

