در همین هنگام، فرزدق، شاعر حاضر در آن جمع، در مدح امام سجاد(ع) قصیده‌ای ماندگار سرود که بسیار مشهور است:
«هذا الَّذِی تَعْرِفُ الْبَطْحَاءُ وَطْأَتَهُ / وَالْبَیتُ یعْرِفُهُ وَالحِلُّ وَالْحَرَمُ» (این کسی است که بطحاء جای پایش را می‌شناسد / و حرم و بیرون حرم بدو آشناست).
باری، سیره و فرهنگ امام سجاد با آنکه پدرشان خونخواهان گرانقدری داشت که غلاف شمشیر را شکستند و تا پای جان ایستادند، کاملاً متفاوت بود. حضرت با وجود احترامی که قطعاً برای آنان قائل بودند، خود چنین نکردند.
راه امام سجاد(ع) را نمی‌توان انفعال یا بی‌اعتنایی به خون شهیدان دانست. حضرت نه هیچ­گاه واقعه کربلا را به فراموشی سپردند و نه مشروعیت بنی‌امیه را پذیرفتند. در هنگامه‌ای که جامعه اسلامی میان استبداد حکومتی و خشونت‌های واکنشی گرفتار بود، امام از طریق خطابه، دعا، تربیت، حج، دستگیری از نیازمندان و حتی امان‌دادن به خانواده دشمن، معیارهای اخلاق نبوی را زنده نگه داشتند.
از منظر تاریخ، قیام توابین و مختار و دیگر حرکت‌های آن روزگار، هر یک پاسخی به زخم عمیق کربلا بودند؛ اما پاسخ امام در ساحتی دیگر شکل گرفت. اگر قیام‌کنندگان با شمشیر، خونِ به‌ناحق‌ریخته‌شده حسین سیدالشهدا را به میدان آوردند، امام با ادامه سیره پیامبر پیام اخلاقی عاشورا را از نابودی نجات دادند و آنچه ماند، صحیفه ­سجادیه بود. قدرتی که از کرامت تهی شود، هرچند پیروز میدان باشد، شکست‌خورده تاریخ است؛ و مظلومی که در اوج رنج، عدالت را از انتقام جدا کند، می‌تواند وجدان نسل‌ها را فتح کند. از این‌رو، میراث امام سجاد(ع) نه خاموشی پس از عاشورا، بلکه ادامه عاشورا در عرصه‌ای دیگر بود: جهادی برای حفظ اخلاق نبوی، احیای سیره پیامبر(ص) و جلوگیری از آنکه نفرتِ از دشمن، اخلاقِ فرزند حسین(ع) را نیز به اسارت ببرد.
اربعین را می‌توان به مثابه لحظه‌ای دانست که خون شهیدان از محدوده یک حادثه تاریخی فراتر می‌رود و به حافظه‌ای زنده برای همیشه تبدیل می‌شود. اگر عاشورا روز شهادت بود، اربعین راز ماندگاری عاشوراست. در این میان، امام سجاد(ع) در کنار حضرت زینب(س)، مهم‌ترین حاملان این انتقال بزرگ بودند؛ شخصیت‌هایی که رنج عاشورا، اسارت کربلا، خطابه‌های شام و دعاهای مدینه را به حلقه‌های یک رسالت واحد بدل ساختند و اجازه ندادند دستگاه اموی پس از شهادت آن بزرگوار، روایت آنان را نیز به قتل برساند. اربعین در این معنا، امتداد راهی است که امام با زبان روشنگری، حافظه‌سازی و بازگرداندن جامعه به معیارهای نبوی گشود و این‌چنین، خونخواه حسین شد. از همین رو، پیام اربعین تنها در سوگواری بر مظلومیت حسین(ع) خلاصه نمی‌شود، بلکه دعوتی است به پاسداری از همان اخلاقی که امام سجاد(ع) در سخت­‌ترین روزهای پس از عاشورا از آن محافظت کرد، دعوتی که عدالت را به کینه، مقاومت را به خشونت و وفاداری را به تعصب فرو نمی­‌کاهد.ازاین­روست که در زیارت‌نامه اربعین چنین می‌خوانیم: «وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیک لِیسْتَنْقِذَ عِبَادَک مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَیرَةِ الضَّلَالَةِ»؛ (و شهادت می‌دهم امام حسین(ع) جانش را در راه تو بذل و بخشش نمود تا بندگانت را از جهالت و نادانی و سرگردانی گمراهی نجات بخشد).
اربعین حسینی تسلیت باد.