جای خالی داوران ایران در معادلات جدید آسیا

گروه ورزشی/ شکاف میان امکانات داوری در فوتبال ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس و لیگ‌های پیشرفته آسیایی، امروز دیگر یک اختلاف جزئی و پیش پا افتاده نیست؛ بلکه به یک فاصله ساختاری تبدیل شده است که پیامد مستقیم آن را می‌توان در کاهش حضور داوران ایرانی در رقابت‌های قاره‌ای مشاهده کرد. در حالی که لیگ‌های عربستان، قطر و امارات با سرمایه‌گذاری گسترده، استفاده کامل از سیستم کمک‌داور ویدیویی (VAR) و تجهیزات تصویربرداری پیشرفته به یک استاندارد ثابت رسیده‌اند، فوتبال ایران همچنان با چالش‌های زیرساختی و اجرای محدود این فناوری مواجه است.
این تفاوت، صرفاً به ابزار و تکنولوژی ختم نمی‌شود. در سطح آموزش و توسعه نیز کشورهای پیشرو آسیایی با بهره‌گیری از برنامه‌های منظم فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC)، داوران خود را در معرض جدیدترین متدهای قضاوت و تحلیل قرار می‌دهند. حضور مستمر در سمینارهای بین‌المللی، استفاده از آنالیزهای ویدیویی دقیق و مسیرهای شفاف حرفه‌ای‌سازی، باعث شده است داوران این کشورها با استانداردهای روز فوتبال جهان همگام شوند. در مقابل، داوران ایرانی با محدودیت در دسترسی به این چرخه‌های آموزشی و نبود یک سیستم حرفه‌ای پایدار، کمتر فرصت به‌روزرسانی دانش و مهارت‌های خود را پیدا می‌کنند.
از سوی دیگر، حرفه‌ای‌سازی داوری در کشورهای حوزه خلیج فارس به داوران این امکان را می‌دهد تا با تمرکز کامل بر قضاوت، کیفیت عملکرد خود را ارتقا دهند؛ موضوعی که در ایران به‌ دلیل نیمه‌حرفه‌ای بودن ساختار داوری، همچنان یک چالش جدی محسوب می‌شود. نبود پشتیبانی مالی کافی و دغدغه‌های شغلی، تمرکز داوران را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و این مسأله در ارزیابی‌های بین‌المللی نیز بازتاب پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، طبیعی است که AFC برای قضاوت در رقابت‌های مهم، به سراغ داورانی برود که تجربه عملی کار با فناوری‌های نوین، حضور مستمر در چرخه‌های آموزشی و فعالیت در لیگ‌های استاندارد را در کارنامه دارند. بنابراین کاهش حضور داوران ایرانی در صحنه آسیایی، بیش از آنکه به توانایی‌های فردی مربوط باشد، نتیجه فاصله‌ای است که در زیرساخت، آموزش و حرفه‌ای‌سازی ایجاد شده است؛ فاصله‌ای که بدون اصلاحات جدی، همچنان پابرجا 
خواهد ماند.