در حافظه موقت ذخیره شد...
«ایران» چالشهای اجرای قوانین جدید داوری در لیگ برتر فوتبال را بررسی میکند
قضاوت مدرن بدون تکنولوژی!
در چنین اتمسفری، خبر اجرای قوانین جدید داوری از سوی کمیته داوران فدراسیون فوتبال جهان-آنچه در بالاترین سطح فوتبال جهان به اجرا درآمده- بیش از آنکه در لیگ برتر ایران امیدآفرین باشد، نگرانی قابلتوجهی را به بدنه فوتبال تزریق کرده است. تصمیمی که اگرچه در ظاهر گامی بهسوی همگامی با فوتبال روز دنیاست، اما در عمل پرسشهای جدی درباره میزان آمادگی فوتبال ایران ایجاد میکند.
جام جهانی ۲۰۲۶ را میتوان ویترین داوری مدرن دانست؛ جایی که فناوریهای پیشرفته، از VAR توسعهیافته تا سیستمهای نیمهخودکار آفساید و تحلیلهای مبتنی بر هوش مصنوعی، نقشی تعیینکننده در تصمیمگیریها ایفا کردند. هرچند این تغییرات با واکنشهایی از سوی مربیان و مدیران همراه شد، اما کمیته داوران فیفا بر اجرای آنها پافشاری کرد و اکنون این قوانین، بهعنوان استانداردی جهانی، مسیر خود را به لیگهای داخلی کشورهای عضو باز کردهاند.
ولی مسأله اصلی فاصله میان «استاندارد جهانی» و «واقعیت داخلی» است. اجرای هر قانون، بدون فراهمبودن زیرساختهای لازم، نهتنها پیشرفت محسوب نمیشود، بلکه میتواند به تشدید چالشهای موجود در این حوزه منتهی شود. فیفا پیش از اجرای این تغییرات، سرمایهگذاری گستردهای در حوزه آموزش داوران و ایجاد زیرساختهای فنی انجام داده؛ مسیری که در فوتبال ایران هنوز بهطور کامل طی نشده است.
نمونه روشن این شکاف، وضعیت کمکداور ویدیویی (VAR) در ایران است؛ سیستمی که در فوتبال حرفهای جهان بهصورت ثابت و یکپارچه در ورزشگاهها مستقر است، اما در ایران بهصورت سیار میان ورزشگاهها جابهجا میشود. نتیجه این وضعیت، اختلالهای مکرر در روند مسابقات بوده است؛ تا جایی که در برخی بازیها، VAR در عمل از دسترس خارج شده و مسابقه بدون کوچکترین بهره وری از این سیستم برگزار شده است، اتفاقی کمسابقه در سطح حرفهای فوتبال جهان. در چنین شرایطی، نهتنها دقت تصمیمگیری افزایش نمییابد، بلکه زمینه برای اعتراضهای بیشتر نیز فراهم میشود.
باید این واقعیت آشکار را پذیرفت که انتظارات هواداران در مقطع کنونی بهکلی تغییر کرده است. تجربه تماشای جام جهانی ۲۰۲۶ با بهرهگیری از فناوریهای روز، سطح جدیدی از دقت و شفافیت را در ذهن مخاطب ایرانی تثبیت کرده است. اکنون هوادار، همان استاندارد را از لیگ داخلی مطالبه میکند؛ مطالبهای که در نبود زیرساختهای لازم، به شکاف بیشتر میان انتظار و واقعیت منجر خواهد شد و به افزایش تنش و بیاعتمادی دامن میزند.
نگاهی به لیگهای معتبر اروپایی نشان میدهد که موفقیت داوری مدرن، صرفاً به استفاده از VAR محدود نمیشود. آنچه این سیستم را کارآمد کرده، یکپارچگی زیرساخت، ثبات در اجرا و آموزش مستمر داوران است. در این چارچوب، فناوری نقش مکمل دارد، نه جایگزین. حتی استفاده از هوشمصنوعی نیز در خدمت کاهش خطای انسانی قرار گرفته است، نه حذف آن.
بر این اساس، اجرای قوانین جدید داوری در فوتبال ایران، بدون آمادهسازی بسترهای لازم، میتواند به چالشی جدی تبدیل شود؛ چالشی که نهتنها کیفیت داوری را بهبود نمیبخشد، بلکه احتمالاً دامنه اعتراضها را نیز گستردهتر خواهد کرد.
راهکار بسیار روشن است، هرچند اجرای آن ساده نیست؛ توسعه زیرساختهای سختافزاری، بویژه استقرار دائمی و استاندارد VAR در ورزشگاهها، سرمایهگذاری هدفمند در آموزش داوران و حرکت تدریجی بهسوی بهرهگیری از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی. ولی واقعیت آن است که به دلایل مختلف فنی و مدیریتی، اجرای کامل این مسیر در کوتاهمدت با محدودیتهایی مواجه است. تجربه جام جهانی نشان داد که داوری مدرن، ترکیبی از دانش، فناوری و مدیریت است، سه فاکتوری که بدون تحقق همزمان آنها، دستیابی به استانداردهای جهانی ممکن نیست.
فوتبال ایران اکنون در یک بزنگاه سرنوشتساز قرار گرفته است؛ یا با اصلاح ساختار و برنامهریزی دقیق، خود را با جریان روز فوتبال هماهنگ میکند، یا با اجرای شتابزده قوانین جدید، فاصله خود را با استانداردهای جهانی بیش از پیش افزایش خواهد داد.
