روباتهای بومی در قلب لجستیک پست کشور
دبیر گروه علم و فناوری
اینجا مرکز تجزیه و مبادلات شرکت ملی پست است؛ جایی که روباتهای هوشمند و مجهز به سیستم بینایی رایانهای
(Computer Vision)، بیوقفه و 24 ساعته در حال کارند تا پست را از حالت سنتی به مدرن و فناورانه تبدیل کنند و به نیازهای جدید شهروندان پاسخ دهند؛ در عین حال شاهد رشد تجارت الکترونیکی هم باشیم و در عمل اقتصاد دیجیتال، در نهایت بتواند سهم قابلتوجهی از تولید ناخالص داخلی کشور را به خود اختصاص دهد.
تور رسانهای بازدید از مرکز تجزیه و مبادلات شرکت ملی پست که از آن بهعنوان قلب لجستیک پست کشور یاد میشود، با حضور جمعی از خبرنگاران برگزار شد. در این بازدید، خبرنگاران از نزدیک در جریان فرآیند پردازش و تفکیک مرسولات پستی، عملکرد روباتهای بومی، خطوط هوشمند سورتینگ و نحوه هدایت مرسولات به مقصد قرار گرفتند.
کشورهای منطقه
به دنبال روبات پرکار
موضوع جالب توجه درباره این روباتها که با هدف افزایش سرعت و دقت در تجزیه مرسولات، ارتقای بهرهوری عملیاتی، بهبود کیفیت خدمات و ایجاد زیرساختی هوشمند، همسو با فناوریهای نوین در صنعت پست به کار گرفته شدهاند، بومی بودن آنهاست. این روباتها ساخته دست متخصصان یک مجموعه دانشبنیان در دانشگاه صنعتی شریف هستند و این فناوری روباتیک هوشمند در سال گذشته موفق شد جایزه نوآوری در صنعت پستی اتحادیه آسیا-اقیانوسیه (APPU) را از آن خود کند؛ دستاوردی که کارایی، سرعت و دقت در پردازش مرسولات را به سطحی تازه رسانده است. این روباتها مورد توجه کشورهای منطقه هم قرار گرفتهاند و به گفته مسئولان شرکت ملی پست ایران، این کشورها پیگیر بهره گرفتن از این تکنولوژی برتر هستند، به همین دلیل در قالب دیپلماسی اقتصادی، موضوع صادرات تکنولوژی بومی در حوزه روباتهای پستی که یکی از تکنولوژیهای لبه در حوزه پست محسوب میشود، در برنامه شرکت ملی پست قرار دارد.
این فناوری، نسبت به سیستمهای مکانیزه سنتی، مصرف انرژی پایینتری دارد. این موضوع در شرایطی که کشور با ناترازی انرژی دست و پنجه نرم میکند از اهمیت ویژهای برخوردار است. قابلیت پردازش نامهها و بستهها تا وزن ۷ کیلوگرم و کاهش نیاز به نیروی انسانی از ۳۰ نفر به ۷ نفر در هر شیفت از دیگر مزایای این سیستم روباتیک محسوب میشود. از سوی دیگر با توجه به فعالیت پرتعداد روباتها، امکان فعالیت کارکنان با توانایی جسمی کمتر نیز فراهم شده است.
همکاری 3نسل روبات
کاوه دولتی، معاون فناوری و هوشمندسازی شرکت ملی پست با اشاره به اینکه این روباتها از سال 1402 وارد مجموعه پست شدهاند، گفت:«حالا دیگر روباتها در 3 نسل در حال کار هستند؛ نسل اول از نظر حجم، وزن و سرعت عملیات، نسبتاً کند بودند و سرعت آنها به یک متر بر ثانیه میرسید اما روباتهای نسل دوم با سرعت 1.2 متر بر ثانیه فعالیت میکنند که حالا در پست کرمانشاه حضور دارند. هماکنون روبات هوشمند نسل سوم با سرعت 1.9 متر بر ثانیه در پست تهران فعال است. این روباتها علاوه بر اینکه میتوانند از روی بارکد مرسولهها را جابهجا کنند، به همت محققان دانشگاهی، به فناوری و دانش فنی خوانش متن (OCR) نیز مجهز شدهاند. به این ترتیب این روباتها میتوانند با کمک هوش مصنوعی و سنسور بینایی، آدرسهای دستنویس یا تایپ شده مرسوله به زبان فارسی را نیز بخوانند و پس از تبدیل آن به لوکیشن، در نهایت مرسوله را به ناحیه و مسیر گشتزنی پستچی تفکیک کنند. حالا کار پستچی بسیار راحت میشود و میداند آدرس همه مرسولات و پاکتهای موجود در کیسه همراه او، متعلق به همان ناحیه و منطقه است.
خطای پایین روبات ها
او البته خطای پایین روباتها را نیز یک دستاورد بزرگ میداند و میگوید:«درصد خطای روباتها در پردازش بارکد تقریباً صفر است، هرچند به دلیل بدخطی، آدرسهای ناقص یا تشابه اسمی معابر در آدرسهای متنی یا چاپ شده، ممکن است خطای این فناوری هوشمند به ۵ تا ۸ درصد برسد.»
ظهور فناوری و تکنولوژی در دنیای پست و عبور از دوران سنتی، تنها به روباتها محدود نمیشود و معاون فناوری و هوشمندسازی شرکت ملی پست از توسعه نسل سوم خدمات پستی یعنی «نئوپست» نیز خبر میدهد. در این خدمات قرار است امکان تحویل و دریافت مرسولات به صورت ۲۴ ساعته و از طریق لاکرهای هوشمند فراهم شود. این برنامه در کنار توسعه زیرساختهای فناوری اطلاعات، استفاده از هوش مصنوعی و هوشمندسازی فرآیندهای پستی، به منظور پاسخگویی به نیازهای جدید شهروندان و رشد تجارت الکترونیکی مورد توجه قرار گرفته است. البته تحقق این امر مستلزم توسعه زیرساختهای پردازشی از جمله CPU و GPU، زیرساختهای ارتباطی برای انتقال دادههای مرتبط با مرسولات و همچنین توسعه تجهیزات و دستگاههای مورد نیاز برای ارائه خدمات هوشمند است.
