چرا ملاقات ترامپ- بی بی دیگر غافلگیری به دنبال نخواهد داشت؟
ضعیف ترین نسخه نتانیاهو در کاخ سفید
دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا، برای هفتمین بار در دوره دوم ریاستجمهوری خود، میزبان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم اسرائیل در کاخ سفید شد؛ اقدامی که با وجود ریسکهای سیاسی ناشی از برگزاری دیداری پرحاشیه با رهبری که محبوبیتش بهشدت کاهش یافته، انجام میشود. این دیدار نخستین ملاقات دو رهبر از زمان آغاز تجاوز علیه ایران است؛ جنگی که بدبینی فزاینده افکار عمومی آمریکا نسبت به اسرائیل را تشدید کرده و حتی در میان برخی طیفهای حزب جمهوریخواه، یعنی حزب خود ترامپ نیز بر دامنه تردیدها افزوده است.
در همین رابطه، اندرو دی، دبیر ارشد نشریه امریکن کانسروتیو در گفتوگو با الجزیره گفت: «از زمان آغاز جنگ، هیچ سفری از سوی نتانیاهو به واشنگتن انجام نشده بود؛ احتمالاً به این دلیل که جنگ خیلی زود به یک فاجعه تبدیل شد و حضور نتانیاهو در اینجا از نظر افکار عمومی، تصویر نامطلوبی ایجاد میکرد.» نتایج مجموعهای از نظرسنجیهای اخیر نیز نشان میدهد نارضایتی جمهوریخواهان از سیاست آمریکا در قبال اسرائیل رو به افزایش است، هرچند همچنان بهمراتب کمتر از دموکراتهاست. بهویژه، نظرسنجی هفته گذشته پولیتیکو نشان داد تنها یکسوم از رأیدهندگانی که خود را از هواداران جنبش ماگا میدانند، موافق هزینههای اقتصادی جنگ با ایران هستند.
اندرو دی افزود: اگر این موضوع را در کنار این برداشت گسترده قرار دهیم که اسرائیل، آمریکا را به جنگ با ایران کشانده است، دیدار ترامپ با نتانیاهو میتواند هزینه سیاسی قابل توجهی برای جمهوریخواهان داشته باشد؛ آن هم در شرایطی که تنها اندکی بیش از سه ماه تا انتخابات میاندورهای کنگره باقی مانده است.به گزارش پولیتیکو، نتانیاهو از ماهها پیش در پی ترتیب دادن دیداری با ترامپ بود، اما کاخ سفید تنها در روزهای اخیر با این درخواست موافقت کرد؛ موضوعی که به نوشته این رسانه، از سردی غیرمعمول روابط میان دو طرف حکایت دارد، هرچند هر دو طرف همچنان بر تداوم هماهنگی نزدیک میان خود تأکید میکنند.
پولیتیکو همچنین میافزاید زمانبندی این سفر، بیانگر پیچیدگیهای فراوان پیرامون آن است؛ چرا که اسرائیل دیگر صرفاً بهعنوان طرفی که برای دریافت حمایت وارد کاخ سفید میشود به واشنگتن نمیرود، بلکه ممکن است ناچار شود در چندین پرونده منطقهای نیز امتیازاتی ارائه کند.
ایران؛ اولویت ها تغییر کرده است؟
بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که پرونده ایران در صدر دستور کار دیدار نتانیاهو و ترامپ قرار خواهد داشت، اما اولویتهای دو طرف دیگر مانند آغاز جنگ همسو نیست. به گزارش روزنامه نیویورک تایمز، در حالی که نتانیاهو بر گسترش عملیات نظامی و جلوگیری از هرگونه توافقی که به تثبیت دوباره ایران بینجامد اصرار دارد، به نظر میرسد ترامپ بیش از هر چیز به میز مذاکره و تضمین ازسرگیری کشتیرانی از طریق تنگه هرمز علاقهمند است؛ زیرا جنگ برای دولت او به باری سیاسی و نظامی تبدیل شده است.
در همین رابطه، دنی سیترینوویچ، پژوهشگر اسرائیلی متخصص در امور ایران، میگوید: «ترامپ خواهان دستیابی به توافق است، در حالی که اسرائیل حتی نمیخواهد سخنی از توافق به میان بیاید.» او معتقد است شکاف منافع میان دو طرف اکنون بیش از ماههای گذشته آشکار شده است.
نیویورک تایمز در ادامه مینویسد این اختلاف نظر پس از آن بروز کرده است که جنگی که از فوریه گذشته آغاز شد، در دستیابی به اهداف اعلامشده خود ناکام ماند؛ نه توانست مانع از بازسازی برنامه هستهای ایران شود و نه به سرنگونی حکومت ایران بینجامد. در عین حال، با ادامه حملات و افزایش تلفات آمریکا، هزینههای این رویارویی نیز بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
در داخل آمریکا نیز این جنگ دیگر از اجماع اولیه برخوردار نیست. افزایش تلفات نیروهای آمریکایی در کنار نبود راهبردی روشن برای پایان دادن به درگیری، انتقادهای فزایندهای را حتی در میان جریان محافظهکار برانگیخته است.
دیگر پروندههای مورد اختلاف
اختلافات واشنگتن و تلآویو تنها به پرونده ایران محدود نمیشود. موافقت دولت آمریکا با پیشبرد توافق هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی و همچنین اعلام آمادگی برای بررسی فروش جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه، نگرانیهایی را در اسرائیل درباره تضعیف برتری نظامی این رژیم در منطقه برانگیخته است.
روزنامه فایننشال تایمز به نقل از ترامپ نوشت: «هیچکس برای ما تعیین تکلیف نمیکند که چه چیزی را بفروشیم.» او این سخنان را در واکنش به اعتراضهای نتانیاهو نسبت به معامله فروش جنگنده به آنکارا بیان کرد و افزود: «اسرائیل بدون ایالات متحده نمیتواند دوام بیاورد.» این اظهارات، لحنی غیرمعمول در قبال نزدیکترین متحد واشنگتن در منطقه را بازتاب میدهد.
الیزا ایورز، مقام پیشین آمریکایی در امور خاورمیانه معتقد است سفر نتانیاهو به کاخ سفید ممکن است برای او با مخاطرات سیاسی همراه باشد؛ زیرا این بار احتمال دارد رئیسجمهوری آمریکا، نه طرف اسرائیلی، بلکه کسی باشد که مطالبات خود را مطرح میکند.
افزایش نگاه منفی به اسرائیل
اما چالش اصلی نتانیاهو تنها به مدیریت روابط با ترامپ محدود نمیشود؛ بلکه به تغییر عمیقی که در نگاه آمریکاییها به اسرائیل ایجاد شده است نیز مربوط است. نتایج نظرسنجیها نیز از تشدید این روند حکایت دارد. بر اساس نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو، اکنون اکثریت آمریکاییها دیدگاهی منفی نسبت به اسرائیل دارند. همچنین، نظرسنجی مؤسسه گالوپ نشان میدهد که برای نخستین بار، میزان همدلی آمریکاییها با فلسطینیان از همدلی آنان با اسرائیلیها پیشی گرفته است.
این تغییر نگرش دیگر به حزب دموکرات محدود نمیشود، بلکه به بخشهایی از حزب جمهوریخواه نیز سرایت کرده است؛ بهویژه در میان جوانان و هواداران جریان ماگا که در آن چهرههای محافظهکار برجستهای به انتقاد از حمایت بیقیدوشرط از اسرائیل پرداخته و با ادامه مداخله آمریکا در جنگهای خاورمیانه مخالفت کردهاند.
در همین زمینه، فرانکلین فوئر، نویسنده مجله آتلانتیک، معتقد است نتانیاهو که مسیر سیاسی خود را بر متقاعد کردن آمریکاییها به حقانیت مواضع اسرائیل بنا کرده بود، در نهایت عملکردش به تضعیف جایگاهی انجامید که اسرائیل طی دههها در ایالات متحده از آن برخوردار بود.
برش
نتانیاهو و نگاه به انتخابات پیش رو
مایکل اومر-من، مدیر بخش اسرائیل و فلسطین در گروه مدافع حقوقی DAWN گفت: یکی از اهداف اصلی نتانیاهو از این دیدار، کسب دستاوردهای سیاسی داخلی است. هر حضور مشترک او با رئیسجمهوری آمریکا میتواند در آستانه انتخابات اسرائیل، که انتظار میرود در ماه اکتبر رقابتی و دشوار باشد، به تقویت جایگاه سیاسیاش کمک کند. به گزارش الجزیره، وی افزود: نتانیاهو در عین تلاش برای ارائه تصویری مثبتتر از خود به افکار عمومی آمریکا، میکوشد از این دیدار برای ارسال پیامهای سیاسی به مخاطبان داخلی اسرائیل نیز بهره ببرد. اومر-من گفت: «هر فرصتی که نتانیاهو بتواند در کنار ترامپ، مقابل دوربینها قرار بگیرد، یک امتیاز سیاسی شخصی برای اوست.»
با این حال، اومر-من معتقد است این دیدار میتواند نتیجهای معکوس نیز به همراه داشته باشد. به گفته او، ترامپ ممکن است درباره توافق مورد حمایت آمریکا میان لبنان و اسرائیل بر نتانیاهو فشار وارد کند؛ توافقی که در ظاهر با هدف خروج کامل نیروهای اسرائیلی از لبنان طراحی شده، اما به نظر میرسد امکان تداوم حضور تقریباً نامحدود ارتش اسرائیل در بخشهایی از خاک لبنان را نیز فراهم میکند. رئیسجمهوری آمریکا همچنین ممکن است بر اجرای طرح ۲۰ مادهای صلح مورد حمایت خود برای غزه فشار بیشتری وارد کند؛ طرحی که با وجود اعلام آتشبس، تقریباً هر روز با نقض آن از سوی اسرائیل در نوار غزه همراه بوده است.

