کاهش قیمت برخی از خودروها دست‌کم تا امروز، نتوانسته رونق را دوباره به بازار خودرو برگرداند. نمایشگاه‌ها همچنان روزهای کم‌مشتری را پشت سر می‌گذارند و خریداران نیز با احتیاط بازار را رصد می‌کنند. 
اسد کرمی، رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودروی تهران درباره این وضعیت به «ایران» می‌گوید: «بازار بیش از آنکه از کمبود خودرو تأثیر بگیرد، از آشفتگی در شیوه عرضه و ضعف نظارت بر عملکرد برخی شرکت‌های واردکننده آسیب‌دیده است.» از او درباره دلایل رکود معاملات، چالش‌های بازار و آنچه مسیر بازگشت ثبات را به بازار خودرو دشوار کرده، پرسیدیم.

بازار خودرو این روزها چه شرایطی را تجربه می‌کند؟ آیا می‌توان گفت بازار به ثبات رسیده است؟
بازار هنوز با ثبات فاصله زیادی دارد. با این که طی حدود یک هفته‌ گذشته بخشی از حباب قیمت‌ها تخلیه شده و قیمت بعضی خودروها کاهش پیدا کرده است، اما این به معنای رسیدن بازار به شرایط طبیعی نیست. هنوز قیمت بسیاری از خودروها واقعی نیست. از طرف دیگر، بازار در رکود کامل قرار دارد. با مراجعه به نمایشگاه‌های خودرو، متوجه می‌شوید که خریدوفروش مصرفی تقریباً متوقف شده است. مردم برای خرید مردد هستند، چون نمی‌دانند فردا قیمت‌ها پایین می‌آید یا دوباره روند صعودی آغاز می‌شود. همین بی‌اعتمادی باعث شده بازار در وضعیت انتظار قرار بگیرد و تا زمانی که ثبات به آن بازنگردد، نمی‌توان انتظار رونق معاملات را داشت.

شما ریشه این بی‌ثباتی را در چه مسائلی می‌بینید؟
به نظر من بخشی از مشکلات بازار به نحوه فعالیت برخی شرکت‌های واردکننده برمی‌گردد. واردات خودرو در ذات خود اتفاق مثبتی است و می‌تواند به تنظیم بازار کمک کند، اما مسأله اینجاست که در مواردی شیوه عرضه خودرو، نظم بازار را بر هم زده است. برخی شرکت‌ها بدون آنکه خودرو را به‌ صورت واقعی در اختیار داشته باشند، اقدام به پیش‌فروش یا عرضه حواله می‌کنند. ممکن است شرکتی صدها قرارداد فروش منعقد کند، درحالی‌که تعداد خودروهای موجود آن بسیار کمتر باشد. طبیعی است که چنین شرایطی هم بازار را دچار التهاب می‌کند و هم اعتماد مردم را از بین می‌برد. از نگاه ما، فروش خودرو باید بر پایه موجودی واقعی انجام شود. یعنی خودرو در نمایشگاه یا محل عرضه حضور داشته باشد، خریدار آن را ببیند، بررسی کند و سپس معامله انجام شود. اینکه صرفاً بر اساس وعده تحویل، قرارداد فروش منعقد شود، به نفع بازار نیست و در نهایت بیشترین آسیب را مردم می‌بینند.

این وضعیت چه پیامدی برای خریداران دارد؟
واقعیت این است که اعتماد مردم آسیب ‌دیده است. امروز افرادی هستند که سرمایه زندگی خود را صرف ثبت‌نام خودرو کرده‌اند، اما ماه‌ها و حتی بیش از یک سال است هنوز خودرویی تحویل نگرفته‌اند. بعضی از مردم با فروش دارایی‌هایشان برای خرید خودرو ثبت‌نام کردند، اما همچنان بلاتکلیف هستند. طبیعی است که در چنین شرایطی خریدار دیگر به بازار اعتماد نکند.

آیا شکایت از این شرکت‌ها هم ‌افزایش یافته است؟
بله، آمار شکایت‌ها کم نیست. برخی شرکت‌ها بدون آنکه خودروی آماده تحویل داشته باشند، ثبت‌نام انجام داده‌اند و خریداران مدت زیادی در انتظار تحویل خودرو مانده‌اند. به همین دلیل است که ما تأکید می‌کنیم خودرو باید هنگام فروش موجود باشد، نه اینکه صرفاً وعده تحویل داده شود.

به نظر شما برای بازگشت آرامش به بازار چه باید کرد؟
مهم‌ترین موضوع، افزایش نظارت است. شرکت‌های واردکننده باید علاوه بر مجوزهای مربوط، ضوابط صنفی را هم رعایت کنند و پاسخگوی عملکرد خود باشند. امروز نمایشگاه‌داران تحت نظارت اتحادیه فعالیت می‌کنند، اما درباره برخی شرکت‌ها چنین نظارتی وجود ندارد و همین مسأله باعث شده هر کسی با هر شیوه‌ای وارد بازار شود. بازار از نظر تعداد خودرو کمبود ندارد، اما بی‌نظمی در عرضه و فروش، شرایط را آشفته کرده است. اگر نظارت‌ها جدی شود و همه فعالان بازار بر اساس یک ضابطه مشخص فعالیت کنند، هم ‌قیمت‌ها به سمت واقعی شدن حرکت می‌کند و هم اعتماد مردم بازمی‌گردد.

با توجه ‌به شرایط فعلی، کاهش قیمت‌ها ادامه خواهد داشت؟
اگر نظارت‌ها جدی‌تر شود، بله. هنوز قیمت بسیاری از خودروها حباب دارد و امکان کاهش بیشتر قیمت‌ها وجود دارد. اما لازمه آن این است که قیمت‌گذاری و عرضه خودرو از حالت سلیقه‌ای خارج شود و نظارت مؤثری بر عملکرد شرکت‌ها وجود داشته باشد.

برخی معتقدند افزایش تعداد واردکنندگان نیز در آشفتگی بازار نقش داشته است. شما این موضوع را تأیید می‌کنید؟
در ماه‌های اخیر تعداد واردکنندگان به شکل قابل‌توجهی افزایش پیدا کرده است. تا چند ماه قبل چنین وضعیتی وجود نداشت، اما امروز خودروهای زیادی وارد شده و بخشی از آنها در پارکینگ‌ها نگهداری می‌شود. برخی نیز عرضه را به تأخیر می‌اندازند تا شاید با تغییر شرایط، خودروها را با قیمت بالاتری بفروشند. این رفتارها مصداق بازار سیاه است و به بی‌ثباتی بازار دامن زده است.

چشم‌انداز بازار را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟
اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، شرایط بازار بهتر نخواهد شد و حتی ممکن است مشکلات بیشتر شود. اما اگر دستگاه‌های مسئول نظارت مؤثرتری بر عملکرد شرکت‌های واردکننده داشته باشند و بازار ساماندهی شود، شرایط به سمت تعادل حرکت خواهد کرد. در آن صورت هم‌ قیمت‌ها منطقی‌تر می‌شود و هم مردم با اطمینان بیشتری خرید خواهند کرد.

برش

توصیه شما به خریداران خودرو چیست؟ آیا الان زمان خوبی برای خرید خودروست؟
اگر خرید خودرو برای افراد ضرورت فوری ندارد، بهتر است تا بازگشت آرامش به بازار کمی صبر کنند. اما اگر ناچار به خرید هستند، توصیه می‌کنم از نمایشگاه‌های دارای مجوز اتحادیه خرید کنند؛ مراکزی که سابقه فعالیت مشخص دارند، خودرو را به ‌صورت واقعی عرضه می‌کنند و در برابر مشتری نیز پاسخگو هستند.