با تازهترین روش درمانی اولتراسوند
بیماری آرتروز خاموش میشود
مترجم: برسام جنتی
گروه علم و فناوری
پژوهشگران در مطالعهای تازه به نتایجی امیدوارکننده دست یافتهاند که میتواند مسیر درمان آسیبهای مفصلی و پیشگیری از آرتروز را در آینده تغییر دهد. آنها دریافتهاند که با استفاده از روش اولتراسوند یا اولتراسونوگرافی میتوان فرآیندی را که پس از آسیب مفصلی به تخریب تدریجی غضروف و درنهایت آرتروز منجر میشود، متوقف کرد. اولتراسوند یک تکنیک تصویربرداری پزشکی است که از امواج صوتی با فرکانس بالا برای ایجاد تصاویر از داخل بدن استفاده میکند و درواقع این روش بر پایه تغییر رفتار سلولهای ایمنی عمل میکند.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که تحریک فراصوتی میتواند به جای تداوم التهاب، سلولهای ایمنی را به سمت بازسازی و ترمیم هدایت کند؛ موضوعی که در صورت تأیید در مراحل بعدی، میتواند راه را برای درمانهای غیرتهاجمی و بدون دارو هموار کند.
تغییر رفتار سلولهای ایمنی با امواج فراصوت
آسیبهای مفصلی هر سال میلیونها نفر را در جهان درگیر میکند. بسیاری از این آسیبها در ظاهر بهبود پیدا میکنند، اما در درون مفصل روندی خاموش ادامه مییابد که ممکن است سالها بعد، خود را به شکل آرتروز نشان دهد. در بدن به دنبال آسیب، ابتدا التهاب ایجاد میشود تا سلولهای آسیبدیده پاکسازی شوند و سپس وارد مرحله ترمیم میشود. اما گاه سیستم ایمنی از وضعیت دفاعی خارج نمیشود و التهاب برای مدت طولانی در بافت باقی میماند. همین التهاب مزمن بهتدریج غضروف مفصل را تخریب و زمینه را برای شکلگیری آرتروز پس از سانحه فراهم میکند.
حالا پژوهشگران دانشگاه آلاباما در هانتسویل (UAH) معتقدند اولتراسوند مداوم با شدت کم، میتواند این چرخه را تغییر دهد. به گفته آنها، این فناوری میتواند فعالیت سیستم ایمنی را از حالت التهاب پایدار به سمت ترمیم بافت هدایت کند و احتمال بروز آسیبهای مزمن مفصلی را کاهش دهد. محور اصلی این تحقیق، بررسی رفتار «ماکروفاژها»، سلولهای ایمنی مهمی است که در کنترل التهاب و ترمیم بافت، نقش اساسی دارند.
به گفته پژوهشگران، ماکروفاژها پس از آسیب مفصلی، به دو شکل مختلف عمل میکنند. نوع اول که با عنوان M1 شناخته میشود، نقش دفاعی و التهابی دارد. این سلولها به محل آسیب میروند تا سلولهای تخریبشده و عوامل آسیبزا را از بین ببرند. در مرحله بعد، نوع دیگری از ماکروفاژها با نام M2 وارد عمل میشود که وظیفه آنها کمک به ترمیم و بازسازی بافت است. اما مشکل زمانی آغاز میشود که ماکروفاژهای M1 بیش از حد فعال باقی بمانند. در چنین شرایطی، التهاب متوقف نمیشود و این وضعیت میتواند روند تخریب غضروف و ابتلا به آرتروز را افزایش دهد.
سلولهای ایمنی به سمت ترمیم میروند
محققان در این مطالعه دریافتند تحریک فراصوتی میتواند فعالیت ژنهایی را که با ترمیم بافت و عملکرد ماکروفاژهای شبیه M2 ارتباط دارند، افزایش دهد. به بیان دیگر، اولتراسوند باعث شده سلولهای ایمنی از حالت تهاجمی و التهابی فاصله بگیرند و بیشتر به سمت ترمیم و بازسازی حرکت کنند. پژوهشگران معتقدند این تغییر میتواند نقش مهمی در کاهش التهاب مزمن و جلوگیری از تخریب تدریجی مفصل داشته باشد. دکتر «آنورادا سوبرامانیان» از پژوهشگران این پروژه میگوید: «تغییر عملکرد ماکروفاژها به سمت حالت ترمیمی، اهمیت زیادی دارد، زیرا میتواند هم التهاب طولانیمدت را کاهش دهد و هم روند بهبود در مفاصل آسیبدیده را تقویت کند.
در این پژوهش از روشهای پیشرفته تحلیل ژنتیکی نیز استفاده شد و دانشمندان برای بررسی دقیق واکنش سلولها، فعالیت گروههای مختلف ژنی را زیر نظر گرفتند تا مشخص شود امواج فراصوت چه تأثیری بر عملکرد هماهنگ ژنها دارد. یافتهها نشان داد که اولتراسوند تنها یک یا دو ژن را تغییر نمیدهد، بلکه شبکهای از ژنهای مرتبط با التهاب و ترمیم را بهصورت همزمان تحت تأثیر قرار میدهد. با وجود نتایج امیدوارکننده، محققان تأکید میکنند که این پژوهش هنوز در مرحله آزمایشگاهی قرار دارد و برای اطمینان از اثربخشی آن باید مطالعات بیشتری انجام شود. مرحله بعدی تحقیقات، آزمایش این روش در مدلهای حیوانی آرتروز زودرس پس از سانحه خواهد بود تا مشخص شود آیا تحریک فراصوت میتواند در بلندمدت نیز از تخریب مفصل جلوگیری کند یا نه.
منبع: sciencedaily
