رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران در گفتوگو با «ایران»:
برای تشخیص روانشناسان واقعی لوگوی مشخص طراحی میشود
گروه اجتماعی
روانشناسی زرد، در حقیقت نسخههای سادهسازیشده و امیدهای فوری برای سلامت روان است که این روزها بیش از هر زمان دیگری در شبکههای اجتماعی و سخنرانیهای انگیزشی دیده میشود؛ روانشناسان زرد در فضای مجازی جولان میدهند و مفاهیم پیچیده روان انسان را فقط به چند جمله کلیشهای و راهکارهای یکشبه تقلیل میدهند. طی سالهای اخیر، موج گستردهای هم از آموزههای شبهعلمی تحت عنوان «روانشناسی زرد» در بستر فضای مجازی کشور به جریان افتاده است؛ پدیدهای که با ارائه راهکارهای تقلیلگرایانه و شعارمحور، سعی در جایگزینی درمانهای تخصصی با نسخههای عمومی دارد. چند سال قبل دکتر محمد حاتمی رئیس وقت سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران لیستی از روانشناسان زردی را که بدون پروانه و مدرک در حال فعالیت بودند معرفی کرد که با حاشیههای بسیاری همراه شد و نتوانست چندان مانع فعالیت این افراد شود و هنوز هم افراد بسیاری در فضای مجازی برای روان مردم نسخه میپیچند. دکتر علیرضا آقایوسفی رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره ایران در پاسخ به این سؤال که بالاخره سازمان نظام روانشناسی در برابر این افراد که با استفاده از عنوان روانشناس در فضای مجازی فعالیت میکنند چه اقدامی قرار است انجام بدهد؟ به «ایران» میگوید: «با فضایی به نام فضای مجازی مواجه هستیم. با توجه به شرایط امروز جامعه نمیتوانیم به افراد بگوییم چه چیزی بگویند و چه کاری انجام بدهند یا چه کار نکنند، اما میتوانیم به افراد بگوییم حرفهای چه کسانی قابل اطمینان است و به چه کسانی نباید اعتماد کنند. از نظر ما کسانی که دارای شاخصهایی باشند و این شاخصها را پاس کرده باشند، قابل اعتماد هستند. بنابراین به جای اینکه بخواهیم لیست روانشناسان زرد را به مردم معرفی کنیم، میخواهیم طرح جدیدی را اجرا کنیم.»
طرح سازمان نظام روانشناسی
برای روانشناسان زرد
آقایوسفی با بیان اینکه در فضای مجازی هرکسی در هر نقطه از دنیا میتواند به زبان فارسی یا هر زبان دیگری مطلبی منتشر و محتوایی را تولید کند، میگوید: «برای کنترل این محتواها ما باید یک سازمان عریض و طویل داشته باشیم تا بتوانیم آنها را رصد و محتواها را ارزیابی کنیم، به همین دلیل این کار در عمل ممکن نیست. به جای این کار، ما طرحی را در دست اجرا داریم که به محض اینکه شورای مرکزی سازمان نظام روانشناسی این طرح را تأیید کند، میتوانیم آن را عملیاتی کنیم. براساس این طرح، افرادی که مطابق قانون سازمان نظام روانشناسی و مشاوره تمایل به ارائه آموزش به مردم در فضای مجازی دارند و میخواهند در این زمینه فعالیت کنند به سازمان نظام روانشناسی مراجعه و معیارهایی را که در نظر گرفتهایم میگذرانند و پروانهای دریافت میکنند. احتمالاً لوگویی برای آنها در نظر گرفته میشود تا در صفحه خودشان قرار دهند و ما این لوگو را به مردم معرفی میکنیم. بنابراین وقتی مردم به هر صفحه مجازی میرسند اگر این لوگو را دیدند، میتوانند مطمئن شوند که این روانشناس معتبر است یا نه.» به گفته رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره، برای تأیید صحت لوگو هم احتمالاً «کیو آر کدی» طراحی میشود که مردم میتوانند آن را اسکن کنند یا پروانه فعالیت افراد را در تارنمای سازمان ببینند و به این ترتیب میتوانند در مورد صحت آن فرد اطمینان لازم را به دست آورند.
هزینههای روانشناسی
برای مردم زیادو برای روانشناسان کم
با توجه به مشکلات اقتصادی که امروز در جامعه مردم با آن دست به گریبان هستند، بالا بودن تعرفههای خدمات روانشناسی باعث شده تا مراجعه کمتری به روانشناسان داشته باشند. با این اوصاف مدتهاست که مسئولان این حوزه ورود بیمهها به این حوزه را پیگیری میکنند، اما اینکه سازمان نظام روانشناسی و مشاوره چه اقداماتی در این زمینه انجام داده، سؤالی است که آقایوسفی در پاسخ به آن میگوید: «در شرایط حاضر از یک طرف برای مردم این هزینهها بسیار گران است و از طرف دیگر همین هزینهها برای روانشناسان بسیار پایین است، به هر حال تورم در زندگی همه تأثیراتی داشته است. ما در سازمان نظام روانشناسی مشاوره با شورای عالی بیمه سلامت جلسهای داشتهایم که آنها مسیری را برای ما معرفی کردهاند، بنابراین به دنبال آن به شورای مرکزی تقاضا دادهایم و شورای مرکزی مجوزی داده تا این مسأله را پیگیری کنیم. هنوز این مجوز به من ابلاغ نشده است بنابراین بر اساس آن مسیری که اعلام شده ما به پیگیری با تمام توان ادامه خواهیم داد. به هر حال باید در این حوزه هم جداول راهنما و شیوهنامههای درمانی استانداردی را ارائه بدهیم، مراکزی را به شکل آزمایشی فعال کنیم و بیمهگرها ببینند که مثل اختلال بیماریهای جسمانی که راهنماهای مشخصی وجود دارد، ما هم راهنماهایی داریم که میتوانند از طریق آنها ارزیابی را انجام دهند. بیمهگر باید ببیند که اگر برای این کار سرمایهگذاری میکند، زیانده نباشد. به طور کلی این همه اقداماتی است که در این زمینه انجام دادهایم و در حال پیگیری آنها هستیم.»
برش
باید یک خط ملی بحران واحد و شبانه روزی داشته باشیم
رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور با اشاره به پویش ملی «رصد سلامت روان» که ثمره رایزنیهای سازمان بهزیستی با سازمان نظام روانشناسی و مشاور کشور و سایر ارگانهای ذیربط است، میگوید: «این پویش با هدف شناسایی زودهنگام آسیبهای روانی در شرایط جنگی و مهار بحرانهای اجتماعی طراحی شده بود.» آقایوسفی، با بیان اینکه ارائه خدمت به جامعه 90 میلیونی نیازمند یک سیاست واحد ملی است، میگوید: «تمامی نهادهای فرهنگی، خبرگزاریها و صداوسیما باید در مسیر این برنامه واحد حرکت کنند و برای تمامی تولیدات خود، «پیوست فرهنگی سلامت روان» تدوین کنند.» او با تحلیل پیامدهای روانی پساجنگ، هشدار میدهد: «آثار روانی چالشها لزوماً آنی نیست. ما باید برای 5 تا 10 سال آینده برنامهریزی کنیم. زمانی که ممکن است با موج فزاینده طلاق، همسرآزاری، فروپاشی ساختار خانواده و رشد نرخ خودکشی مواجه شویم. از همین امروز باید زیرساختهای لازم برای صیانت از ذهن جامعه و تحکیم خانواده فراهم شود.»
رئیس سازمان نظام روانشناسی و مشاوره با ارائه پیشنهادی میگوید: «ایجاد یک خط تلفنی ملی و شبانهروزی برای بحرانهای روانی که با سامانههای 123 اورژانس اجتماعی، اورژانس 115 و پلیس 110 در ارتباط باشد، یک ضرورت حیاتی است. این اقدام کاملاً با مأموریتهای سازمان بهزیستی نیز همسو است و میتواند در گام اول از تبدیل شدن فشارهای روانی به بحرانهای حاد جلوگیری کند.» او میگوید: «باید یک خط ملی بحران شبانهروزی با افراد متخصص داشته باشیم که به محض اینکه فردی در معرض خطر خودکشی، قتل یا اتفاقاتی از این دست قرار گرفت بلافاصله مداخله اولیه انجام شود و سپس آنها را به متخصصان مربوطه ارجاع بدهند. در حقیقت خدمات در یک قالب منسجم باید به افراد ارائه شود و مداخلات هم یکپارچه خواهد بود تا مطمئن شویم افرادی که در معرض آسیبهای جدی هستند به سلامت از این مرحله عبور میکنند.»
آقایوسفی توضیح میدهد: «سازمان نظام روانشناسی و مشاوره آمادگی دارد در کنار کارشناسان سازمان برنامه و بودجه، از ضرورت تخصیص منابع مالی به این خط و سامانههای مرتبط دفاع کند تا موانع مالی اجرای این طرح برطرف شود.»
