محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

در دومین سالگرد ترور یکی از عجیب‌ترین شخصیت‌های فلسطینی هستیم. نام ضیف تا 7 اکتبر 2023 در ایران کمتر شنیده شده بود. ضیف دهه‌ها چنان در خفا زندگی کرد که واحدهای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی که بر لبه تکنولوژی جهان حرکت می‌کنند، تا رسیدن به برخی مقرهای حماس در تونل‌ها و دسترسی فیزیکی به بعضی از سیستم‌های اطلاعاتی حماس و قسام، هیچ تصویری از او جز یک تصاویری از دوران دانشجویی ضیف در دهه 90 میلادی در اختیار نداشتند. محمد دیاب المصری، به واسطه جابه‌جایی‌های فراوانش و مستقر نشدن در مکانی مشخص برای فرار از ترور، به محمد «ضیف» مشهور شده است، یعنی کسی که همواره میهمان است. اینکه چرا به او لقب محمد ضیف دادند را خودش این گونه جواب می‌دهد: «چون من در حال حرکت و جابه‌جاییم از شمال به جنوب غزه به کرانه باختری و همیشه میهمانم.»
اما آنچه ضیف را به یک مبارز سرسخت برای صهیونیست‌ها تبدیل کرد در دو مؤلفه می‌توان جمع‌بندی و خلاصه کرد. اول، باور و اعتقاد او به خلاقیت در نبردهای نظامی، اطلاعاتی و چریکی علیه دشمن متکی بر علم، ثروت و ارتش بزرگ. دوم، تمرکز و باور بر یک هدف و استمرار بر آن: آزادی ملت فلسطین.
این محبوبیت محمد ضیف در سکوت، ناشی از نگرش و عیان بودن عملکرد نیروهای قسام است. قسام در دو دهه اخیر اقداماتی مشخص و واضح از خود به یادگار گذاشت. عملکرد دو انتفاضه اول و دوم، آزادسازی نوارغزه، اسیرگیری شالیت و تبادل و آزادسازی بیش از هزار فلسطینی و در نهایت طوفان الاقصی.
جامعه فلسطینی شاهد و نظاره‌گر است که نیروهای قسام در 25 سال اخیر علی‌رغم چالش‌های فراوان داخلی و بیرونی،همواره نوک سلاحش را به سوی دشمن بیرونی گرفته است و علی‌رغم اقدامات طیف‌های دیگر فلسطینی بالاخص جریان مشهور به اسلو و تشکیلات خودگردان فلسطین، تا جای ممکن از درگیری با آنها دور بوده است و هیچ‌گاه بر قدرت حریص نبوده است.
عملکرد محمد ضیف و قسام نشان داده که تصمیمات آنها در تحولات پرتعداد فلسطین و تحولات داخلی، نه براساس منافع حماس یا کسب قدرت، بلکه بر استمرار و مراقبت از هدف اصلی یعنی مبارزه با دشمن صهیونیستی بوده است. علی‌رغم اقدام خاص تشکیلات و آغاز دستگیری‌ها و آزار پلیس تشکیلات علیه نیروهای مقاومت اما ضیف و قسام تفاوت آشکاری بین دولت فلسطین و اشغالگران قائل شدند و نمی‌خواستند بخش‌های وسیعی از کسانی را که پیش‌تر در حال مبارزه با اشغالگران بودند هم ردیف با اسرائیلی‌ها قرار دهند. این گروه همچنین بر لزوم ادامه جهاد و عدم تسلیم سلاح تأکید داشت. این دیدگاه توسط محمد ضیف و گروه‌های تحت رهبری او پذیرفته شد.
محمد ضیف همیشه از درگیر شدن در هر گونه اختلاف داخلی، چه بزرگ و چه کوچک، پرهیز می‌کرد و تمام تلاش خود را برای ساختن نیرویی سازمان‌یافته به کار می‌برد که متعلق به تمام مردم فلسطین باشد. یکی از مصداق‌های این نگرش، عملکرد محمد ضیف در بحران سوریه است. نامه‌ای از او و فرماندهان قسام نشان می‌دهد که او خطاب به طیف سیاسی حماس تذکر می‌دهد که ورود به بحران سوریه که یک نزاع درون امتی است، هیچ آورده‌ای برای مقاومت و فلسطین ندارد.