معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش:
طرح «حامی» به دانشآموز فرصت رشد میدهد
غزل ثانی
گروه اجتماعی
بررسی وضعیت یادگیری دانشآموزان ابتدایی نشان میدهد پایههای اول و ششم بیش از سایر پایهها در معرض افت تحصیلی قرار دارند. به گفته رضوان حکیمزاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش در پایه اول ابتدایی، دانشآموزان با شرایط برابر وارد مدرسه نمیشوند، برخی دوره پیشدبستانی را گذراندهاند و برخی دیگر از این فرصت محروم بودهاند. او درباره این موضوع به «ایران» میگوید:«تا زمانی که پیشدبستانی اجباری و برای خانوادههایی که توان پرداخت هزینههای آن را ندارند رایگان نشود، این شرایط ادامه خواهد داشت. متأسفانه در گذشته رویکردی عمدتاً غیردولتی نسبت به پیشدبستانی اتخاذ شد و اگر به سمت رویکردی متعادل میان بخش دولتی و غیردولتی حرکت نکنیم، همچنان کودکانی خواهند بود که در بدو ورود به مدرسه آمادگی لازم را کسب نکردهاند.»
او درباره افت یادگیری دانشآموزان دو زبانه برخی از مناطق کشور میگوید:«برخی از دانشآموزان اول ابتدایی حتی آمادگی زبانی کافی در زبان فارسی ندارند و در مناطق دو زبانه زندگی میکنند. این مسأله زمینه افت تحصیلی در کلاس اول را افزایش میدهد. البته با گذشت زمان و قرار گرفتن در فضای آموزشی، شرایط آنان بهبود پیدا میکند.»
حکیمزاده درباره علت افت یادگیری در پایه ششم ابتدایی نیز توضیح میدهد:«در پایه ششم شرایط خاصی وجود دارد و به دلیل اینکه دانشآموزان ششمی در سنین نوجوانی هستند، در برخی خانوادههای کمبرخوردار، دانشآموزان همزمان با تحصیل درگیر فعالیتهایی میشوند که گاه جنبه اشتغال دارد؛ همین مسأله میتواند موجب افت تحصیلی بیشتر نسبت به سایر پایهها شود.»
طبق آخرین ارزیابی، بیشترین افت تحصیلی دانشآموزان پایه ابتدایی در درس ریاضی است. معاون آموزش ابتدایی وزیر آموزش و پرورش درباره این موضوع میگوید:«افت یا دشواری در یادگیری ریاضی موضوع تازهای نیست و فقط به نظام آموزشی ما اختصاص ندارد. در بسیاری از نظامهای آموزشی جهان، ریاضی درسی است که یادگیری آن با اضطراب همراه است. پژوهشهای علمی نشان دادهاند «اضطراب ریاضی» پدیدهای شناخته شده است. البته هر چه بیشتر به سمت روشهایی مانند بازیمحور کردن آموزش، یادگیری فعال، مشارکتی و کار گروهی حرکت کنیم، میتوانیم اضطراب دانشآموزان را کاهش دهیم. کاهش این اضطراب نقش مهمی در بهبود نتایج یادگیری دارد. بنابراین این مسأله ریشهای جهانی دارد و محدود به امروز یا نظام آموزشی ما نیست.»
«حامی»
برنامهای برای بازگرداندن امید
«حامی»، طرح مهم آموزش و پرورش برای جلوگیری از افت یادگیری دانشآموزان است. حکیمزاده درباره تفاوت طرح «حامی» با سایر برنامههای جبرانی توضیح میدهد:«تفاوت اصلی طرح «حامی» با سایر برنامههای جبرانی در رویکرد آن است. «حامی» یک محیط مثبت یادگیری برای دانشآموزان ایجاد میکند؛ در این طرح تأکید میشود که به دانشآموزان برچسب زده نشود. باید این پیام به آنان منتقل شود که توانایی یادگیری دارند، شایسته توجه هستند و یادگیریشان برای نظام آموزشی مهم است. در این رویکرد، از مقایسه دانشآموزان با یکدیگر پرهیز و به آنها گفته میشود اگر زمان و فرصت کافی در اختیار داشته باشند، میتوانند بهخوبی یاد بگیرند. بسیاری از این دانشآموزان از حمایت خانوادگی کافی برخوردار نیستند؛ بنابراین مدرسه باید شرایطی فراهم کند که کمبودهای حمایتی جبران شود.»
او با بیان اینکه در طرح «حامی» به جای آنکه متوجه ضعف دانشآموز باشیم، این پیام را به آن منتقل میکنیم که شرایط یادگیری که در گذشته داشته مناسب نبوده است، میگوید:«این نگاه روانشناختی، تفاوت عمدهای در رویکرد ایجاد میکند، به همین دلیل «حامی» فقط یک برنامه جبرانی نیست، بلکه برنامهای امیدبخش است که فرصت رشد، شکوفایی و تجربه موفقیت را برای دانشآموزان فراهم میکند.»
افت تحصیلی در مناطق کمبرخوردار بیشتر است
معاون آموزش ابتدایی وزیر آموزش و پرورش درباره وضعیت دانشآموزانی که سطح یادگیری یا نمره آنها نیازمند تلاش است، می گوید:«بر اساس آمارهای کشوری، هر استان کارنامه خاص خود را دارد و تفاوتها بهروشنی قابل مشاهده است. بهطور کلی تعداد دانشآموزان نیازمند تلاش آموزشی بیشتر در برخی شهرستانها و مناطق کمتر برخوردار نسبت به کلانشهرها بیشتر است؛ همچنین در برخی موارد این مسأله در میان دانشآموزان پسر بیش از دختران مشاهده میشود که عوامل متعددی در شکلگیری این تفاوتها نقش دارند، از جمله تراکم دانشآموزان در کلاس، دو زبانه بودن یا نبودن آنها، تجربه و مهارت معلمها، میزان امکانات و تجهیزات آموزشی و منابعی که در اختیار مدارس قرار میگیرد، مجموعه این عوامل باعث میشود نتایج آموزشی از منطقهای به منطقه دیگر متفاوت باشد.»
وی با تأکید بر اینکه نقشه فقر یادگیری تا حد زیادی با فقر اقتصادی همپوشانی دارد، میگوید:«خانوادههایی که از نظر اقتصادی و سرمایه فرهنگی در سطح پایینتری قرار دارند، امکان حمایت مؤثر از فرزندان خود را در دوره ابتدایی ندارند. سرمایه فرهنگی شامل میزان تحصیلات والدین، دسترسی به کالاها و منابع فرهنگی، رفتارهای فرهنگی و منابع یادگیری در خانه است. نتایج آزمونهای بینالمللی نیز نشان میدهد میان سرمایه فرهنگی خانواده و عملکرد تحصیلی دانشآموزان همبستگی معناداری وجود دارد. شرایط زمینهای خانوادهها تأثیر چشمگیری بر یادگیری، بویژه در دوره ابتدایی دارد. به همین دلیل در برنامههای آموزشی تلاش میشود آن حمایتی که خانواده به دلیل محدودیتها قادر به ارائه آن نیست، از سوی مدرسه در اختیار دانشآموزان قرار گیرد.»
