از خیابان امام رضا(ع) تا آستان خورشید؛ روایت شهری که برای وداع با فرزندش بیدار مانده است

بازگشت یار خراسانی به خانه خورشید

۵۰ سال پیش، در گرمای سوزان تیرماه ۱۳۵۵، مردی با صلابت و امیدی ستبر در دل، مشهدالرضا را به مقصد تهران ترک کرد تا بار سنگین یک نهضت عظیم را بر دوش بکشد و اینک در هجدهم تیرماه، تقدیر الهی این‌گونه رقم خورده که ایشان در قاموس یک «شهید» و در اوج اقتدار و مظلومیت به زادگاه خود بازمی‌گردند. امروز، مشهد نه فقط یک کلان‌شهر عزادار، که پایتخت قلب میلیون‌ها انسان است که به عنوان خونخواهان قائد شهید خود، پیاده‌رویِ عشق را از خیابان امام رضا (ع) تا حریم قدسی ثامن‌الحجج (ع) آغاز می‌کنند. شهر در تب‌وتاب یک میزبانی ابدی است؛ جایی که قرار است یار دیرین خراسانی، پس از قریب به نیم قرن مجاهدت بی‌وقفه، در جوار بارگاه شریف رضوی آرام گیرد. در روزهایی که نگاه میلیون‌ها ایرانی به خراسان رضوی دوخته شده، کمتر نقطه‌ای از استان را می‌توان یافت که سهمی در این میزبانی نداشته باشد. از فرمانداران شهرستان‌ها تا موکب‌های مردمی، از نیروهای امدادی تا پاکبانانی که پیش از طلوع خورشید مسیرها را آماده کرده اند، همه بخشی از روایتی هستند که مقصدش خیابان امام رضا(ع) و پایانش صحن‌های نورانی حرم رضوی است.

شیما جهان‌بخش
گروه ایران زمین

مشهد، غرق در تمهیدات لجستیکی
و حمل‌ونقل رایگان
روایت بازگشت پیکر مطهر رهبر شهید به زادگاهش، این روزها به تیتر اول رسانه‌ها تبدیل شده است. «غلامحسین مظفری»، استاندار خراسان رضوی و رئیس ستاد استانی برگزاری مراسم تشییع در گفت‌وگو با «ایران»، ابعاد گسترده این میزبانی تاریخی را تشریح کرد. وی با دستمایه قرار دادن یک تقویم تاریخی، به هجرت قریب به نیم‌قرن پیش رهبر انقلاب اشاره کرد و گفت:« امام شهیدمان سال‌ها پیش از مشهد تشریف بردند. البته ظاهراً در آن مقطع بنا بود این مدت کوتاه باشد، اما این دوره قریب به نیم قرن طول کشید. امروز همشهریان مشهدی، مردم خراسان رضوی و هم‌محله‌ای‌های آقا آماده هستند تا پیکر پاک و مطهر ایشان و اعضای خانواده معظم شان را در مشهد میزبانی کنند و امیدواریم ایشان در جوار بارگاه ملکوتی حضرت امام رضا(ع) آرام بگیرند.» مظفری با تکیه بر تجربه گران‌بهای خراسانی‌ها در میزبانی از زائران، رخداد پیش‌رو را یک مناسبت ملی، فراملی و بین‌المللی عنوان کرد و اظهار داشت:« مقدمات این رخداد در قالب ۷ کارگروه و ۳۵ کمیته تخصصی با آمادگی کامل استان در حوزه‌های اسکان، پذیرایی، مدیریت جمعیت و خدمات‌رسانی قوام یافته است.»
وی با تأکید بر اینکه خراسانی‌ها تجربه ارزشمندی در برگزاری مراسم‌های مختلف در مشهد دارند و همواره میزبانان شایسته‌ای برای زائران و مجاوران حضرت رضا(ع) بوده‌اند، گفت:« امیدوارم بتوانیم از همه ظرفیت‌های استان و همچنین کمک‌هایی که از استان‌های مختلف، به‌ویژه استان‌های همجوار و استان‌های معین خراسان دریافت کرده‌ایم، بهره بگیریم تا مراسم تشییع و اقامه نماز در شأن امام شهید برگزار شود.»

بسیج ظرفیت‌های کشور
 با خدمات ۵ روزه رایگان در مشهد
رئیس ستاد استانی مراسم بدرقه رهبری در خراسان‌رضوی از آماده‌باش کامل وزارت راه و شهرسازی خبر داد و تصریح کرد:« وزارت راه و شهرسازی همه ظرفیت‌های ملی خود را برای انتقال زائران از سراسر کشور به مشهد بسیج کرده است. همه امکانات حمل‌ونقل هوایی، ریلی و زمینی برای حضور زائران در مشهد پیش‌بینی شده و در بازگشت نیز همین هماهنگی و همکاری برای مسافرانی که از حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کنند، برقرار خواهد بود.»
مظفری در ادامه در خصوص تسهیلات بی‌سابقه مدیریت شهری اظهار داشت:« در مشهد، 2روز قبل از مراسم، روز برگزاری مراسم و دو روز پس از آن (در مجموع ۵ روز)، همه خدمات حمل‌ونقل عمومی با همکاری شهرداری مشهد به صورت رایگان ارائه خواهد شد. در خطوط مترو هر ۸ دقیقه یک قطار برای جابه‌جایی زائران و مجاوران در نظر گرفته شده است. همچنین بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ دستگاه اتوبوس وظیفه انتقال زائران را از پارکینگ‌ها به مسیرهای تشییع و بالعکس برعهده خواهند داشت.»
عالی‌ترین مقام دولت در استان با اشاره به تدابیر ترافیکی و لجستیکی، بر باز بودن تمامی مسیرهای منتهی به مشهد تأکید کرد و افزود:« همه مسیرهای منتهی به مشهد و همچنین مسیرهای داخل شهر مدیریت شده و باز هستند و از این بابت هیچ مشکلی وجود ندارد. ۱۵ پارکینگ در ورودی‌های شهر مشهد پیش‌بینی شده تا زائرانی که از خارج استان و خارج از شهر مشهد وارد می‌شوند، خودروهای خود را در آنجا مستقر کنند و سپس از طریق مترو و اتوبوس به محل برگزاری مراسم منتقل شوند.»

رونمایی از سامانه هوشمند «باید برخاست»
استاندار خراسان رضوی از یک ابزار هوشمند برای راهنمایی زائران رونمایی کرد و گفت:« در این راستا سامانه و اپلیکیشن «باید برخاست» راه‌اندازی شده و زائران با مراجعه به آن می‌توانند به اطلاعات ترافیکی، محل پارکینگ‌ها، اسکان، مسیرهای دسترسی و سایر راهنمایی‌های مورد نیاز دسترسی داشته باشند و برای بخش‌های مختلف نیز ثبت‌نام کنند تا در ایام برگزاری مراسم، همه خدمات به‌صورت آسان و سریع در اختیار آنان قرار گیرد.»
 وی با اشاره دوباره به مسیر تشییع از خیابان امام رضا (ع) به سمت بارگاه رضوی، درباره زمان‌بندی دقیق مراسم یادآور شد:« بر اساس برنامه، حوالی ساعت ۶ صبح مراسم تشییع از خیابان امام رضا(ع) آغاز خواهد شد و خیابان‌های منتهی به این مسیر نیز پذیرای مشایعت‌کنندگان خواهند بود. پیش‌بینی ما این است که مراسم تشییع حدود پنج تا شش ساعت به طول بینجامد و امیدواریم این مراسم با آرامش، نظم و شکوه کامل برگزار شود.» مظفری در خصوص برنامه‌های تکمیلی افزود: «پس از آن نیز مراسم اقامه نماز، طواف و تدفین انجام خواهد شد. برای اقامه نماز، خیابان‌های طبرسی، شیرازی و نواب صفوی که به حرم مطهر متصل هستند، پیش‌بینی شده و مردم در این مراسم باشکوه حضور خواهند یافت. همچنین پیش‌بینی ما این است که مراسم طواف و تدفین در غروب پنجشنبه انجام شود.»
وی بار دیگر بر باز بودن درهای آستان قدس رضوی تأکید کرد و افزود: «تصمیم نهایی این است که درهای حرم در طول مراسم تشییع، نماز، طواف و تدفین بسته نخواهد شد. تنها رواق‌ها و بخش مرکزی حرم به دلیل اجرای مراسم تدفین و طواف، برای مدت بسیار محدودی بسته خواهد بود و پس از پایان مراسم، مجدداً برای زائران بازگشایی می‌شود. سایر صحن‌ها و مجموعه حرم در تمام مدت باز بوده و هیچ مشکلی برای حضور زائران وجود نخواهد داشت.»

دو برابر شدن سهمیه کارت‌های جایگاه‌داران
«علیرضا قامتی»، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی و جانشین ستاد استانی نیز از تأمین کامل سوخت، تجهیز زیرساخت‌های خدماتی و افزایش کارت‌های سوخت جایگاه‌ها خبر داد و در گفت‌وگو با «ایران» تصریح کرد:« تمامی مبادی منتهی به شهر مشهد آمادگی لازم برای توزیع بنزین و نفت‌گاز را دارند و در این رابطه تعدادی از جایگاه‌ها نیز به‌صورت منتخب برای ارائه خدمات تعیین شده‌اند. تمام جایگاه‌هایی که در مسیرهای منتهی به مشهد خدمات ارائه می‌کنند فعال هستند. همچنین برای اتوبوس‌هایی که از سوی شهرداری‌ها و دستگاه‌های مختلف به مشهد اعزام می‌شوند نیز تمهیدات لازم اندیشیده شده و ۵۰ درصد جایگاه‌های سوخت استان به کارت‌های ویژه جایگاه‌دار مجهز شده‌اند تا امکان سوخت‌گیری این خودروها بدون مشکل فراهم باشد.»
قامتی با تأکید بر آمادگی صددرصدی استان افزود:« به هیچ‌وجه محدودیتی برای ارائه سوخت به هیچ مجموعه‌ای که قرار است در این مراسم خدمات‌رسانی انجام دهد، در سطح خراسان رضوی نداریم. همچنین سهمیه کارت‌های جایگاه‌داران نیز ۲ برابر افزایش یافته و از این بابت هیچ مشکلی وجود ندارد. تمام مجموعه‌هایی که به‌صورت اضطراری نیاز به سوخت داشتند، از جمله دیزل‌ژنراتورهایی که باید در سطح شهر مشهد در آمادگی کامل قرار داشته باشند، سوخت‌رسانی شده‌اند.»

آماده‌باش ۵۰۰ فعال رسانه‌ای
بخش دیگری از تمهیدات به پیوست‌های فرهنگی و رسانه‌ای این رویداد فراملی اختصاص دارد. «حجت‌الاسلام علی عسکری»، معاون فرهنگی و زیارت استانداری خراسان رضوی و رئیس کارگروه فرهنگی و رسانه ستاد، با تأکید بر اینکه این مراسم باید نماد وحدت ملی و تجلی انسجام اجتماعی مردم باشد، اظهار داشت:« سازمان تبلیغات اسلامی با ظرفیت موکب‌های تحت پوشش خود، کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد و همچنین موکب رسانه اعلام آمادگی کرده‌اند و این مجموعه‌ها می‌توانند شبکه مهمی برای توزیع اقلام فرهنگی و تبلیغی و تولید و انتشار محتوا باشند. برای بخش بین‌الملل و میهمانان خارجی نیز ظرفیت‌های لازم پیش‌بینی شده و بیش از ۵۰۰ نفر از فعالان رسانه‌ای و طلاب به‌صورت شبانه‌روزی در حوزه تولید محتوا، بازنگری و بازنشر فعالیت دارند.»
رئیس کارگروه فرهنگی ستاد با اشاره به اینکه چاپ پوستر و برنامه‌های تبلیغی به حد اشباع رسیده است، بر لزوم توزیع مناسب اقلام از طریق ظرفیت تجمعات مردمی، مساجد و شوراهای اجتماعی محلات تأکید کرد و گفت:« بهترین فرصت برای تقویت تاب‌آوری و امیدآفرینی پیش روی ماست و این حرکت نباید به برگزاری مراسم محدود شود؛ همان‌گونه که رهبر معظم انقلاب فرمودند «ایران، ایرانِ امام رضا(ع) است»، باید با همه توان این پیام و فرهنگ را در سراسر کشور تبیین و ماندگار کنیم.»

میزبانی از هیأت‌های خارجی
 درحوزه پشتیبانی نیز هماهنگی‌های دیپلماتیک و رفاهی وسیعی در لایه‌های دولتی و مردمی صورت گرفته است. «احسان یوسفی»، معاون توسعه مدیریت و منابع استانداری خراسان رضوی در این خصوص از حضور مقامات بین‌المللی در این مراسم خبر داد و گفت:« به رغم برگزاری جلسات هماهنگی در سطح ملی، هماهنگی‌های لازم برای حضور هیأت‌های خارجی نیز در استان انجام شده و تعدادی از هیأت‌ها و مقامات خارجی در این مراسم حضور خواهند داشت. بارها تأکید شده که پشتوانه اصلی این مراسم حضور و مشارکت مردم است، اما تمام ظرفیت‌های نظام و دولت برای برگزاری هرچه مطلوب‌تر، شایسته‌تر و باشکوه‌تر این مراسم به کار گرفته شده است.»
معاون توسعه مدیریت استانداری همچنین از تزریق اعتبارات متولیان امر و تدارکات وسیع رفاهی در فرمانداری مشهد به عنوان میزبان اصلی خبر داد و افزود:« اقلام مورد نیاز مراسم تأمین شده و بیش از چند میلیون پرس غذای گرم و سرد در کنار خدماتی که موکب‌ها و مردم در سطح استان و شهرستان ارائه می‌کنند، پیش‌بینی شده است.»

تداوم فعالیت اصناف در روزهای تعطیل
بررسی وضعیت بازار و کالاهای اساسی در روز تشییع نیز حکایت از ثبات و فراوانی دارد. «رضا جمشیدی»، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان رضوی، خیال زائران و مجاوران را از بابت مایحتاج ضروری راحت کرد و به «ایران» گفت:« با تمام تلاشی که دستگاه‌های اجرایی برای تأمین کالاهای اساسی و ضروری مورد نیاز زائران، مردم و میهمانان انجام داده‌اند، بر اساس گزارش‌های دریافت‌شده هیچ کمبود و کسری در استان وجود ندارد. همچنین اقلام ضروری و مورد نیاز موکب‌ها با قیمت‌های مصوب و از طریق حواله‌های صادرشده توسط جهاد کشاورزی در اختیار آن‌ها قرار گرفته و بخشی از این اقلام نیز با دستور استاندار به‌صورت رایگان برای توزیع غذا در اختیار موکب‌ها قرار داده شده است.» معاون اقتصادی استاندار به آمادگی کامل بازار اشاره کرد و گفت:« با اتحادیه‌ها و اصناف مرتبط هماهنگی‌های لازم انجام شده تا فعالیت خود را در روزهای برگزاری مراسم ادامه دهند و تمامی واحدهای صنفی مرتبط با ارائه خدمات، حتی در روزهای تعطیل نیز فعال خواهند بود.»

 

آماده‌باش مشهدالرضا تا پایان ماه صفر

استاندار خراسان رضوی، افق نگاه ستاد برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید را فراتر از روز تشییع دانست و با اشاره به آغاز موج جدید زیارت‌ها پس از تدفین پیکر مطهر، خاطرنشان کرد:« با توجه به اینکه پیش از این، مراسم وداع، نماز و تشییع در تهران، قم، کربلا و نجف برگزار شده است، پس از مراسم تدفین نیز برنامه‌ها پایان نمی‌یابد، بلکه مرحله جدیدی از حضور زائران و علاقه‌مندان برای زیارت آغاز خواهد شد. پیش‌بینی ما این است که تا مراسم چهلم و همچنین تا پایان ماه صفر، مشهد میزبان خیل عظیمی از زائران باشد. از همین رو، برنامه‌ریزی‌های لازم برای تأمین حمل‌ونقل عمومی هم در ایام تشییع و هم پس از آن انجام شده است.»
مظفری مدل هماهنگی بی‌نقص میان ساختارهای دولتی، نظامی و مذهبی استان را فاکتور اصلی موفقیت این مانور عظیم دانست و گفت: «در استان خراسان تدبیری اتخاذ شد که رؤسای کمیته‌ها که مدیران‌کل دستگاه‌های مرتبط هستند، در کنار دبیران کمیته‌ها از مجموعه‌های متناظر در سپاه فعالیت کنند که این موضوع موجب هماهنگی و همدلی بسیار خوبی در سطح استان شده است. خوشبختانه همه ارکان حاکمیتی در استان، از تولیت معزز آستان قدس رضوی، نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی و امام جمعه مشهد، اعضای شورای تأمین، مجموعه قضایی، نیروهای نظامی و انتظامی و سایر دستگاه‌ها در کنار مردم برای برگزاری هرچه باشکوه‌تر این مراسم حضور دارند.» وی تأکید کرد: «بار اصلی برگزاری این مراسم بر دوش مردم است و حضور گسترده آنان، عزت و سربلندی ایران عزیز را به نمایش خواهد گذاشت. از همه هموطنان عزیز دعوت می‌کنم تا اگر توفیق تشرف به مشهد را دارند، در این مراسم حضور پیدا کنند. همه امکانات لازم برای میزبانی فراهم شده و هیچ محدودیتی در این زمینه وجود ندارد.»

صفحات
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و شصت و هشت
 - شماره نه هزار و شصت و هشت - ۱۸ تیر ۱۴۰۵