علیرضا حجتی
دبیر گروه بین الملل

مراسم تشییع پیکر رهبر شهید در عراق، اتفاقی نه کم‌سابقه بلکه بی‌سابقه و شاید بی‌تکرار بود. خلق صحنه‌های حماسی از حضور تاریخی و میلیونی مردم عراق در آیین وداع با پیکر آیت‌الله شهید خامنه‌ای باعث شگفتی تحلیلگران و ناظران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای شده است.
آیین وداع با رهبر شهید در نجف و کربلا چند رخداد بی‌سابقه رقم زد که از نگاه تحلیلگران دور نمانده است؛ در وهله اول، کارشناسان معتقدند حضور بیش از 40 رهبر سیاسی، مقامات نظامی و علمای دینی در فرودگاه نجف (که تصویر آن بازتاب رسانه‌ای زیادی داشت) برای استقبال از پیکر شهید آیت‌الله خامنه‌ای در تاریخ عراق بی‌سابقه بوده است. دوم اینکه، تصاویر حضور فرزندان آیت‌الله العظمی سیستانی در نماز بر پیکر رهبر شهید به عنوان مأموم و نه برای امامت نماز، در محافل عراقی و تحلیل ناظران به عنوان تجلیل مقام رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران توسط بیت آیت‌الله سیستانی و مرجعیت معظم عراق توصیف و تبیین شد. همچنین تصویر حضور بزرگان جریان صدر با پای پیاده در مراسم تشییع رهبر شهید، سومین موردی بود که مورد توجه نگاه ناظران قرار گرفته است؛ اتفاقاتی که در نهایت نشان‌دهنده رقم خوردن عصر جدیدی از رابطه ناگسستنی ایران و عراق است.
میلیون‌ها عزادار عراقی با استقبال باشکوه خود از قائد شهید جهان اسلام در حال انتقال این پیام سیاسی هستند؛  پرچم کربلا که امام شهید دهه‌ها در مواجهه با قدرت‌های زورگوی جهانی به اهتزاز درآورد، برافراشته خواهد ماند. به‌ویژه اینکه طی مدت اخیر شیطنت‌های زیادی علیه ایران در سرزمین بین‌النهرین شکل گرفت، تلاش‌هایی که البته رشته آن به سال‌ها یا دهه‌ها قبل برای حذف نفوذ ایران در عراق برمی‌گردد.
این استقبال را می‌شود در بستر رابطه این دو همسایه تمدنی-شیعی فهم کرد، دو کشوری که بیش از آنکه دارای مرزهای جغرافیایی-خاکی باشند از مرز تمدنی و تاریخی برخوردارند. دو ملت طی قرن‌ها در تماس و تعامل مستمر با یکدیگر بوده‌اند. از همین رو، نفوذ ایران در عراق را نمی‌توان صرفاً نفوذی سیاسی دانست. رابطه جمهوری اسلامی ایران و عراق در واقع بر بستری از روابط تاریخی، مذهبی و اجتماعی استوار شده که پیش از آن نیز وجود داشته است.
با وجود این حداقل در طول نیم قرن تحرکات فراوانی برای گسست این رابطه صورت گرفته است. در ابتدا حکومت بعث صدام حسین کوشید این رابطه تاریخی را به مفهومی هویتی تقلیل دهد؛ روایتی که «عرب» را در برابر «فارس» قرار می‌داد. در امتداد همین راهبرد معاندانه حکومت بعثی بود که جنگ بر دو ملت تحمیل شد و صدام جنگ تحمیلی علیه ایران را ادامه جنگ قادسیه معرفی کرد. حزب بعث هم که در مرامنامه خود بر عرب‌گرایی و سکولاریسم تأکید داشت، نتوانست این روایت را قالب کند، چرا که بخش بزرگی از جامعه عراق، بیش از آنکه با چنین خوانشی همذات‌پنداری کنند، هویت مذهبی-تاریخی پررنگ‌تری داشتند. آمریکا در سال 2003 و با حمله به عراق، ناخواسته بزرگ‌ترین خدمت را به رابطه ایران- عراق کرد و بزرگ‌ترین مانع، یعنی حکومت بعث عراق را سرنگون کرد و به این ترتیب بزرگ‌ترین رقیب منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران به دست بزرگ‌ترین دشمنش از میان برداشته شد.
بعد از این شکست تاریخی در عراق بود که واشنگتن تلاش کرد نفوذ ایران در بین‌النهرین را با فتنه‌انگیزی‌های فراوان و پروپاگاندای رسانه‌ای مبنی بر دخالت ایران در امور داخلی عراق، هدف قرار دهد. اما مشکل آمریکا هم مثل حکومت بعث، عدم فهم کیفیت رابطه این دو کشور-ملت بوده است.
گردهمایی تاریخی میلیونی و استقبال بی‌سابقه از پیکر رهبر شهید و مجاهد کبیر ایران در سرزمین بین‌النهرین، پیام‌های عمیقی دارد. چهار دهه پس از روزی که صدام حسین جنگ را بر دو ملت تحمیل و اعلام کرد سه‌روزه جشن پیروزی را در تهران خواهد گرفت، پیکر یکی از فرماندهان بزرگ آن جنگ میهنی و دفاع مقدس هشت‌ساله در عراق تشییع شد و در محاصره میلیون‌ها نفر از مردم این کشور قرار گرفت.
ملت عراق روز گذشته با حضور بی‌سابقه خود در استقبال از پیکر قائد شهید ایران و اسلام به جهان اعلام کرد که توطئه‌ها برای ایجاد اختلاف و تفرقه شکست خورده و همه رشته های تفرقه افکنانه میان دو ملت بر باد رفته است.