تنها دو روز تا برگزاری مراسم باشکوه تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در شهر مقدس قم باقی مانده است؛ شهری که این روزها در فضایی آکنده از حزن و معنویت، خود را برای میزبانی از خیل عظیم زائران، ارادتمندان و دلدادگان انقلاب اسلامی آماده می‌کند. قم، این روزها جلوه‌ای متفاوت به خود گرفته است. پرچم‌های عزا بر فراز معابر و خیابان‌های شهر برافراشته شده، موکب‌های مردمی به‌تدریج فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و در سراسر شهر، روند آماده‌سازی برای پذیرایی از میلیون‌ها زائر در حال انجام است. این شهر که خاستگاه نهضت حضرت امام خمینی(ره)، مهد مرجعیت شیعه و یکی از مهم‌ترین کانون‌های اندیشه دینی و انقلابی به شمار می‌رود، بار دیگر در آستانه میزبانی از رویدادی تاریخی قرار گرفته است؛ رخدادی که فراتر از یک آیین تشییع، می‌تواند به یکی از ماندگارترین صحنه‌های تاریخ معاصر ایران تبدیل شود. مراسم پیشِ‌رو صرفاً بدرقه پیکر یک شخصیت برجسته نیست، بلکه نمادی از پیوند عمیق مردم، حوزه‌های علمیه و آرمان‌هایی است که از این سرزمین برخاست و به نهضتی فراگیر در گستره ایران اسلامی بدل شد. از همین رو، مجموعه دستگاه‌های اجرایی، نهادهای خدمات‌رسان، نیروهای امدادی و انتظامی و همچنین هزاران داوطلب مردمی، به‌صورت شبانه‌روزی در حال فراهم‌سازی زیرساخت‌ها و تمهیدات لازم برای برگزاری هرچه باشکوه‌تر این مراسم هستند. برپایی بیش از دو هزار موکب مردمی، اجرای طرح «هر خانه یک موکب»، برنامه‌ریزی گسترده برای اسکان زائران، ساماندهی ناوگان حمل‌ونقل، تقویت خدمات شهری، بهداشتی، امدادی و امنیتی، از جمله مهم‌ترین اقدامات پیش‌بینی‌شده برای میزبانی از جمعیت میلیونی شرکت‌کنندگان در این مراسم است. قم در روزهای آینده صرفاً میزبان یک اجتماع بزرگ مذهبی نخواهد بود، بلکه به صحنه‌ای از وحدت، همبستگی و حضور پرشور مردم در پاسداشت آرمان‌های انقلاب اسلامی تبدیل خواهد شد؛ حضوری که در کنار فضای معنوی حرم مطهر و حوزه‌های علمیه، برگ دیگری بر حافظه تاریخی ملت ایران افزوده و تصویری ماندگار از همدلی و وفاداری مردم به ارزش‌های انقلاب اسلامی را به ثبت خواهد رساند.
«اکبر بهنام‌جو» استاندار قم در گفت‌وگو با «ایران» با تشریح جایگاه تاریخی، فکری و تمدنی این شهر در منظومه انقلاب اسلامی، قم را فراتر از یک مرکز مذهبی دانست و آن را «کانون شکل‌گیری و جوشش انقلاب اسلامی» و از مهم‌ترین خاستگاه‌های اندیشه سیاسی اسلام در دوران معاصر معرفی کرد. وی با تأکید بر نقش بی‌بدیل حوزه علمیه قم در تولید اندیشه دینی و سیاسی افزود: «بخش عمده‌ای از مبانی نظری انقلاب اسلامی، از جمله نظریه ولایت فقیه، ضرورت تشکیل حکومت دینی و همچنین پیوند میان دین و سیاست، در بستر علمی و فکری حوزه علمیه قم شکل گرفته و پرورش یافته است.» به گفته استاندار قم، این محیط علمی پویا توانست زمینه‌ای فراهم کند که اندیشه‌های امام خمینی(ره) به‌عنوان رهبر انقلاب اسلامی به‌صورت نظام‌مند تبیین شود و سپس توسط شاگردان و همراهان ایشان در داخل و خارج کشور گسترش یابد.

قم؛ نقطه آغاز حرکت انقلابی مردم
«اکبر بهنام‌جو» استاندار قم با اشاره به روند تاریخی شکل‌گیری نهضت اسلامی اظهار کرد: «از سال ۱۳۴۲، شهر قم به‌عنوان نقطه آغاز حرکت انقلابی مردم ایران شناخته شد. پس از تبعید امام خمینی(ره)، این شاگردان و یاران ایشان بودند که در شهرهای مختلف از جمله قم، مشهد و نجف مسئولیت استمرار این جریان فکری و سیاسی را برعهده گرفتند و آن را از یک حرکت محدود به یک جریان فراگیر در جهان اسلام تبدیل کردند.»
وی افزود: «رهبر شهید، چه در دوران مبارزه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و چه پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی، همواره قم را «قلب تپنده انقلاب» و مرکز اصلی تولید فکر دینی و سیاسی می‌دانست. این نگاه در طول دوران ۳۷ ساله رهبری ایشان نیز استمرار یافت و موجب شد توجه ویژه‌ای به توسعه حوزه علمیه قم، ارتقای جایگاه علمی آن و پاسخ‌گویی به نیازهای روز جامعه اسلامی داشته باشند.» بهنام‌جو در ادامه با اشاره به سفرهای متعدد رهبر شهید به قم گفت: «این سفرها صرفاً بازدیدهای تشریفاتی نبود، بلکه دیدارهایی عمیق و راهبردی با مراجع عظام تقلید، علما، استادان و طلاب جوان بود. در این دیدارها، رهبر شهید تلاش داشتند مبانی نظری انقلاب اسلامی را برای نسل‌های جدید بازخوانی و تبیین کنند و همچنین مسیر آینده حوزه‌های علمیه را متناسب با نیازهای جهان اسلام و تحولات جهانی ترسیم نمایند.» وی افزود: «نگاه رهبر شهید محدود به حوزه علمیه به‌عنوان یک نهاد صرفاً آموزشی نبود، بلکه توسعه شهری و ارتقای جایگاه ملی و بین‌المللی قم نیز از دغدغه‌های جدی ایشان محسوب می‌شد.»
به گفته او، ایشان بارها تأکید کرده بودند که ساختار شهری قم باید متناسب با جایگاه تمدنی، تاریخی و علمی این شهر بازطراحی شود تا بتواند پاسخگوی نقش جهانی خود باشد. استاندار قم تصریح کرد: «یکی از تصمیمات مهم در راستای تقویت جایگاه این شهر، ارتقای قم به‌عنوان استان در سال ۱۳۷۵ بود؛ تصمیمی که به اعتقاد کارشناسان، زمینه‌ساز تسریع روند توسعه عمرانی، اداری و زیرساختی شهر قم شد و آن را در مسیر جدیدی از رشد و پیشرفت قرار داد.»
وی در بخش دیگری از سخنان خود مهم‌ترین محور توجه رهبر شهید را حوزه‌های علمیه دانست و اظهار کرد: «ایشان اعتقاد داشتند حوزه‌های علمیه باید هم‌پای تحولات علمی و فناوری جهان حرکت کنند و از پیشرفت‌های روز عقب نمانند. بر همین اساس، در سال‌های ابتدایی ورود فناوری‌های نوین، دستور تأسیس مراکز آموزشی مرتبط با علوم رایانه‌ای و فناوری اطلاعات در حوزه صادر شد تا طلاب بتوانند با ابزارهای جدید علمی آشنا شوند.»

استراتژی رهبر شهید
برای جهانی‌سازی پیام انقلاب
استاندار قم اظهار داشت: «تأکید بر یادگیری زبان‌های خارجی، به‌ویژه دو یا سه زبان بین‌المللی نیز از توصیه‌های همیشگی رهبر شهید بود. این نگاه راهبردی با هدف تربیت طلابی بود که بتوانند در عرصه تبلیغ بین‌المللی اسلام نقش‌آفرینی کرده و پیام انقلاب اسلامی را به مخاطبان جهانی منتقل کنند.» وی ادامه داد: «در همین چارچوب، شکل‌گیری نهاد بین‌المللی «جامعةالمصطفی العالمیة» از نتایج همین رویکرد محسوب می‌شود. امروز این مجموعه علمی میزبان طلابی از بیش از ۱۲۰ کشور جهان است و به یکی از مهم‌ترین مراکز آموزش معارف اسلامی برای غیرایرانیان تبدیل شده است.»
استاندار قم همچنین با اشاره به رویکرد علمی رهبر شهید در حوزه علوم دینی گفت: «ایشان همواره بر تخصص‌گرایی تأکید داشتند و معتقد بودند طلبه باید در یک حوزه مشخص به عمق علمی برسد و سپس وارد عرصه تبلیغ، پژوهش یا مدیریت شود که این نگاه باعث ارتقای سطح علمی حوزه‌های علمیه و افزایش کارآمدی آنان در پاسخ‌گویی به مسائل جدید شد.» وی مقابله با جریان‌های انحرافی و فرقه‌های نوظهور را از دیگر دغدغه‌های مهم رهبر شهید دانست و افزود: «رویکرد ایشان در مواجهه با این جریان‌ها، نه مبتنی بر برخوردهای احساسی یا تند، بلکه بر پایه استدلال علمی، گفت‌وگو، مناظره و تبیین عقلانی مبانی دینی بود.» به گفته او، رهبر شهید همواره طلاب را به تقویت بنیه علمی برای پاسخ‌گویی منطقی به شبهات دعوت می‌کردند. بهنام‌جو در ادامه با اشاره به جایگاه قم در برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید اظهار کرد: «انتخاب این شهر برای این مراسم، انتخابی کاملاً طبیعی و ریشه‌دار است، چراکه قم همواره به‌عنوان خاستگاه اصلی روحانیت و مرکز علمی تشیع شناخته می‌شود. از نگاه رهبر شهید نیز، همه روحانیون به قم تعلق دارند و شهدای روحانی نیز در حقیقت بخشی از هویت این شهر محسوب می‌شوند.» او تأکید کرد: «برگزاری مراسم تشییع در قم، نمادی از بازگشت به خاستگاه اصلی انقلاب اسلامی و نمایش پیوند عمیق میان مردم و رهبری است. این مراسم در واقع تجلی وفاداری، همبستگی و انسجام اجتماعی مردم در برابر آرمان‌های انقلاب اسلامی به شمار می‌رود.» استاندار قم افزود: «رهبر شهید همواره تأکید داشتند که انقلاب اسلامی از قم آغاز شده و در صورت بروز تهدیدهای خارجی یا داخلی، این شهر نخستین نقطه‌ای خواهد بود که مورد توجه دشمنان قرار می‌گیرد. از همین رو، تقویت زیرساخت‌های فکری، فرهنگی و اجتماعی قم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.»

پیام مراسم تشییع رهبر انقلاب برای جهانیان
«اکبر بهنام‌جو» استاندار قم درباره پیام این مراسم برای ایران و جهان اسلام گفت: «حضور گسترده مردم، علما، مراجع تقلید و زائران از نقاط مختلف کشور و جهان، نشان‌دهنده عمق پیوند میان ملت و رهبری است. این حضور گسترده پیام روشنی از انسجام ملی و استمرار حمایت از آرمان‌های انقلاب اسلامی را به همراه دارد و بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، اقامه نماز بر پیکر مطهر رهبر شهید در صبح روز شانزدهم تیرماه برگزار خواهد شد و پیش‌بینی می‌شود مسیرهای منتهی به مسجد جمکران تا حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) شاهد حضور میلیونی مردم باشد.» او خاطرنشان کرد: «این مراسم نه‌تنها یک رویداد مذهبی، بلکه یک رخداد تاریخی و تمدنی است که در حافظه جمعی ملت ایران ثبت خواهد شد.» استاندار قم سپس به اقدامات اجرایی و تمهیدات صورت‌گرفته اشاره کرد و گفت: «ستاد ویژه‌ای با عنوان «ستاد تشییع و وداع با پیکر مطهر رهبر شهید» تشکیل شده که شامل هفت کارگروه اصلی و ده‌ها کمیته تخصصی است. این ستاد با مشارکت نهادهای مختلف و با دستور مقامات عالی کشور فعالیت خود را آغاز کرده است. همچنین در سطح شهر قم بیش از دو هزار موکب مردمی فعال شده و فرهنگ «هر خانه یک موکب» به‌طور گسترده میان مردم رواج یافته است. بسیاری از خانواده‌ها نیز آمادگی خود را برای اسکان و پذیرایی از زائران اعلام کرده‌اند. ضمن آنکه کارگروه فرهنگی وظیفه ثبت و مستندسازی کامل این رویداد را برعهده دارد تا این حادثه مهم برای نسل‌های آینده باقی بماند. همچنین کارگروه پشتیبانی و خدمات شهری مسئول تأمین نیازهای اساسی زائران از جمله آب، تغذیه و امکانات اولیه است.»
وی اظهار کرد: «کمیته اسکان برنامه‌ریزی کرده است تا بیش از یک میلیون نفر در سطح شهر قم اسکان داده شوند که این حجم از میزبانی در نوع خود بی‌سابقه است. همچنین کمیته حمل‌ونقل طرح‌های ویژه‌ای برای مدیریت ترافیک و تسهیل رفت‌وآمد زائران تدوین کرده است.»
استاندار قم در پایان با اشاره به ابعاد تاریخی این رویداد آن را «بی‌تکرار و ماندگار» توصیف کرد و گفت: «برخلاف تصور دشمنان که انتظار ایجاد بحران پس از این واقعه را داشتند، حضور گسترده و آرام مردم نشان‌دهنده انسجام اجتماعی و اقتدار ملی است. از مردم درخواست می‌کنم با رعایت نظم، آرامش و همکاری با مسئولان در این مراسم حضور یابند و از وسایل حمل‌ونقل عمومی استفاده کنند.»