همزمان با گرم شدن هوا بیماری‎های گوارشی نیز افزایش یافته، موضوعی که وزارت بهداشت درباره آن هشدار داده است. آمارهای این وزارتخانه نشان می‌دهد طغیان بیماری‌های گوارشی مانند اسهال و سایر بیماری‌های منتقله از آب و غذا نسبت به ماه‌های گذشته افزایش یافته است. بیماری‌های منتقله از آب‌وغذا، بیماری‌هایی هستند که به دلیل خوردن و آشامیدن موادغذایی آلوده مانند مصرف یخ آلوده، سبزیجات ضدعفونی‌ نشده و غذای آلوده ایجاد می‌شوند. اسهال‌های ناشی از ویروس‌ها، باکتری‌هایی مانند شیگلا، هپاتیت A، وبا، حصبه و مسمومیت‌های‌غذایی جزو بیماری‌های منتقله از آب‌وغذا به محسوب می‎شوند. نظام مراقبت بیماری‌های واگیر کشور از هفته‌های ابتدایی سال‌ جاری افزایش موارد برخی بیماری‌های گوارشی از جمله اسهال خونی و هپاتیت A را شناسایی و روند این بیماری‌ها را به ‌شکل مستمر پایش می‎کند. محمدرضا صالحی، متخصص بیماری‌های عفونی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران درباره شیوع بیماری‎های گوارشی در روزهای گرم سال به «ایران» می‎گوید: «بیماری‎های گوارشی در این فصل بسیار جدی هستند. چون همزمان با گرم شدن هوا فساد موادغذایی افزایش پیدا می‎کند. از طرفی مسافرت‎های تابستانه هم آغاز شده‎اند و همین امر باعث می‎شود، مصرف غذا و آب آلوده بیشتر شود و در پی آن شاهد افزایش عفونت‌های گوارشی در کشور باشیم. این عفونت‎ها معمولاً دو نوع ویروسی و باکتری دارند که علائم متفاوتی را در بدن افراد ایجاد می‎کنند، اما راه انتقال و شیوع هر دو یکی است. مهم‌ترین راه‎های انتقال این بیماری‎ها آب و غذای آلوده و همچنین دست آلوده است. مثلاً افرادی که مبتلا هستند به درستی شست‌وشوی دست را انجام نمی‎دهند و وقتی با فردی دست می‎دهند یا به سطوح مختلف دست می‌زنند، این میکروب یا ویروس را به دیگران منتقل می‌کنند.»

اگر آب شرب نبود، حتماً آب را بجوشانید
او با اشاره به اینکه پایه اصلی پیشگیری در بیماری‎های گوارشی شست وشوی دست‌هاست، توضیح می‎دهد: «باید نسبت به تمیزی دست‌ها و مصرف آب شرب دقت بیشتری داشته باشیم. اگر آب شرب در دسترس نبود، حتماً آب را جوشانده و از تنظیف عبور بدهید و بعد مصرف کنید. به طور معمول، عفونت‌ بیماری‌هایی از این دست به دلیل باکتری‌ها، سموم باکتریایی، ویروس‌ها و انگل‌ها ایجاد می‌شود و تقریباً بیش از 200 عامل بیماری‌زا دارند که می‌توانند باعث بروز بیماری‎های گوارشی باشند. معمولاً عفونت‌های ویروسی باعث اسهال خونی نمی‏‎شوند، اسهال خونی معمولاً متناوب و سبک بوده و بیمار ممکن است دچار تب‎های خفیف، کوفتگی، ضعف و بدن درد شود.» به گفته دکتر صالحی طول درمان بیماری گوارشی حدود سه تا پنج روز است و بعد از این مدت بهبود در فرد حاصل می‎شود. اما اسهال‎های باکتریایی به‌خصوص شیگلا (یک عفونت باکتریایی است که سیستم گوارشی به‌ویژه روده‎ها را درگیر می‎کند) و سالمونلا و... باکتری‎هایی هستند که فرد با ابتلا به آنها دچار تب‎های بسیار بالا می‎شود، مدفوع کم حجم اما همراه با خون است و بیمار دل‌پیچه قابل توجهی دارد. در موارد محدود حتی ممکن است بیماری پیشرفت کرده و اختلالات کلیوی جدی برای افراد ایجاد کند تا جایی که کار به بستری هم برسد.
او می‌گوید: «افرادی که چنین علائمی را در خود می‎بینند حتماً باید به پزشک مراجعه کنند چون در مواردی ممکن است پزشک درمان با آنتی‌بیوتیک را تجویز کند. اما در مواردی که اسهال ویروسی باشد، استراحت، مصرف مایعات، استفاده از محلول‎هایی مثل محلول ORS، مصرف غذاهای ساده و سبک مثل دوغ با نمک می‎تواند مؤثر باشد.»

بیماری وبا با مصرف آب و غذای آلوده
سروکله بیماری وبا هم در روزهای گرم سال پیدا می‌شود. این متخصص بیماری‌های عفونی در مورد نشانه‎های بیماری وبا می‎گوید: «آغاز ناگهانی اسهال رقیق شدید و بدون درد و تب از نشانه‌های بیماری وباست. فرد بیمار گاهی روزانه بیش از 30 لیتر آب دفع می‌کند که این مقدار دفع آب اگر فوراً درمان نشود باعث اسیدوز و نهایتاً منجر به مرگ فرد می‎شود. این بیماری به دنبال مصرف آب و غذای آلوده به باکتری «ویبریو کلرا» ایجاد می‎شود و با بروز چنین علائمی فرد باید به مراکز بهداشتی و پزشک مراجعه کند.»

بیماری‎های گوارشی به‌شدت مسری هستند
میکروب‌ها از بروز علائم تا بهبودی بسیار با هم متفاوت هستند. این استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به این موضوع می‎گوید: «معمولاً بین یک روز تا یک هفته بعد از تماس اولیه با ماده آلوده ممکن است علائم در افراد بروز پیدا کند و بعد از سه تا پنج روز در موارد شدید تا 10 روز بهبودی زمان می‎برد. نکته حائزاهمیت این است که عفونت‎های گوارشی به‌شدت مسری هستند به خصوص اگر فرد بیمار بهداشت دست را بعد از دستشویی رعایت نکند.» دکتر صالحی با اشاره به شیوع این بیماری در بیشتر استان‌های کشور می‌گوید: «با توجه به اینکه وزارت بهداشت پایش مستمری در بیماری‎های واگیردار دارد، بعضی از استان‌ها مثل گلستان، خوزستان، خراسان شمالی، کرمانشاه، بوشهر، تهران، چهارمحال و بختیاری و کرمان افزایش تعداد مبتلایان به بیماری‎های گوارشی را داشته‌اند. ما هم در درمانگاه‎های تهران تقریباً از دو هفته گذشته افزایش خفیفی از تعداد مبتلایان را دیده‎ایم که این موضوع با افزایش گرمای هوا بی‎ربط نیست و تا پایان شهریورماه هم ادامه دارد. به همین دلیل آشامیدن، شست‌وشو، مسواک زدن، تهیه غذا و خوردن یخ و حتی استحمام کردن با آب سالم و بهداشتی را باید جدی گرفت. این احتمال وجود دارد که منابع آبی مانند چاه، چشمه، قنات یا رودخانه‌ها آلودگی میکروبی و سایر عوامل آلودگی را داشته‌ باشند. اگر بنا به هر دلیلی ناچار به استفاده از آب‌های منابعی از این دست هستید، جوشاندن و کلرزنی را حتماً باید انجام بدهید.»

بیماری گوارشی در کودکان خطرناک‎تر است
دکتر صالحی با اشاره به ابتلای کودکان به بیماری‎های گوارشی همزمان با گرم شدن هوا می‎گوید: «بیماری‎های گوارشی در کودکان شایع‌تر و پرخطرتر است، چون آموزش نکات بهداشتی به آنها و رعایت آن از طرف کودکان بسیار سخت است. به همین دلیل کودکانی که در مهدها یا کلاس‎های آموزشی شرکت می‎کنند، بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‎های گوارشی هستند. چون حتی اگر یک کودک آلوده باشد، می‎تواند مابقی کودکان را هم مبتلا کند. به همین دلیل به والدین توصیه می‎کنیم، آموزش صحیح شست‌و‌شوی دست را به آنها آموزش دهند. اگر کودک زیر شش سال و سالمندان بالای 65 سال به این بیماری‎ها مبتلا شوند، خطر بیشتری آنها را تهدید می‎کند و حتی بیماری می‎تواند منجر به بستری شدن آنها در بیمارستان شود.»