آرزوکیهان
گروه علم و فناوری

در یکی از بزرگ‌ترین تحولات آموزش عالی جهان، نخستین «دانشگاه مجهز به هوش مصنوعی» در آمریکا درحال شکل‌گیری است؛ طرحی که با هدف افزایش بهره‌وری، کاهش شکاف طبقاتی، آموزش سواد هوش مصنوعی و همگام‌کردن دانشگاه با نیازهای اقتصادی و فناورانه آینده درحال اجراست و برخی، آن را گامی ضروری برای آماده‌سازی نسل آینده برای بازار کار می‌‌دانند؛ هرچند همزمان نگرانی‌های جدی نیز وجود دارد.
این طرح با اختصاص صدها هزار دسترسی به ابزارهای هوش مصنوعی مولد برای دانشجویان، اساتید و کارکنان دانشگاه آغاز شد و در مدتی کوتاه، هوش مصنوعی به کلاس درس، خدمات اداری و برنامه‌های مختلف دانشجویان راه یافت. در این طرح، هوش مصنوعی نه فقط به‌عنوان یک ابزار کمکی، بلکه به‌عنوان بخشی از زیرساخت جدید این دانشگاه معرفی شده و قرار است آموزش، مشاوره، برنامه‌ریزی شغلی و حتی بخشی از تجربه روزمره دانشجو را بازتعریف کند.
به اعتقاد طراحان اصلی این پروژه، اگر دانشگاه‌های دولتی نتوانند دانشجویان را با فناوری‌های جدید آشنا کنند، نابرابری آموزشی و شغلی عمیق‌تر خواهد شد و دانشجویان طبقات متوسط و پایین از رقابت در بازار کار آینده باز خواهند ماند. به همین دلیل آموزش هوش مصنوعی یک انتخاب لوکس نیست و باید نوعی ضرورت اجتماعی و اقتصادی تلقی ‌شود.
حامیان این پروژه معتقدند دانشگاه دیگر نمی‌تواند تنها به الگوهای سنتی آموزش اتکا کند. از نگاه آنان، همان‌گونه که سواد دیجیتال در دهه‌های گذشته به یک مهارت پایه تبدیل شد، اکنون سواد هوش مصنوعی نیز باید به بخشی از آموزش عمومی بدل شود. به همین دلیل، در این مدل تازه، دانشجویان از همان ابتدای ورود با کاربردهای هوش مصنوعی در یادگیری، پژوهش، نگارش، برنامه‌ریزی شغلی و ارتباطات حرفه‌ای آشنا می‌شوند.
در برخی کلاس‌ها، ابزارهای هوش مصنوعی برای ساده‌سازی مفاهیم پیچیده، گفت‌وگوی تعاملی با متون و نظریه‌ها و شخصی‌سازی فرآیند یادگیری به کار گرفته شده‌اند. مدافعان این رویکرد می‌گویند چنین ابزارهایی می‌توانند برای دانشجویان فقیرتر، فرصت برابر با طبقات بالای اجتماع ایجاد کنند. در نتیجه، پروژه «دانشگاه هوش مصنوعی» راهی برای کاهش شکاف مهارتی و آماده‌سازی نیروی کار آینده خواهد بود.درواقع با اجرای این طرح، دانشگاه نه فقط محل آموزش، بلکه بخشی از زنجیره تربیت نیروی انسانی برای اقتصاد آینده در نظر گرفته می‌شود.
 
نگرانی از تضعیف آموزش عمومی و وابستگی به شرکت‌های خصوصی
اما این طرح بزرگ آموزشی فناورانه، منتقدانی هم دارد. به اعتقاد این گروه، طرح یادشده ممکن است بیش از آنکه آموزش را تقویت کند، آن را به نیازهای کوتاه‌مدت بازار و منافع شرکت‌های فناوری وابسته سازد. از نگاه آنان، درحالی که دانشگاه‌های دولتی در شرایط فشار مالی، کاهش بودجه، تعدیل نیرو و تعطیلی برخی رشته‌ها به‌سر می‌برند، سرمایه‌گذاری سنگین برای ابزارهای هوش مصنوعی، کمی تعجب‌آور است. این گروه نسبت به جایگاه اساتید، کیفیت یادگیری، اصالت نوشتن و میزان اتکای دانشجویان به ابزارهای مولد نیز نگرانی‌هایی دارند و معتقدند که در بلندمدت، دانشگاه به‌جای تقویت تفکر مستقل، دانشجویان را به سمت استفاده از پاسخ‌های آماده و فرآیندهای ماشینی سوق می‌‌دهد. منتقدان نگرانی‌های دیگری همچون ورود گسترده شرکت‌های خصوصی به قلب آموزش عمومی نیز دارند و می‌‌گویند: دانشگاه‌های دولتی به میدان آزمایش و توسعه بازار برای شرکت‌هایی تبدیل می‌‌شوند که در پی تثبیت نفوذ خود در مقیاس ملی و جهانی‌ هستند. آنها این موضوع را زمینه‌ساز تغییر توازن قدرت میان نهاد عمومی دانشگاه و بازیگران بخش خصوصی صنعت فناوری می‌‌دانند.
در این میان، دانشجویان این طرح را هم فرصت می‌‌دانند و هم نگران هستند. به هرحال هوش مصنوعی ابزاری برای یادگیری بهتر است و می‌‌تواند باعث صرفه‌جویی در زمان آنها، افزایش اعتمادبه‌نفس در مسیر حرفه‌ای و افزایش آمادگی آنها برای ورود به بازار کار شود. اما بخشی از دانشجویان هم از این تغییر احساس ناامنی می‌کنند و مرز میان یادگیری و اتکا به ماشین را مبهم می‌‌دانند. این دوگانگی باعث شده تجربه دانشجویی در «دانشگاه هوش مصنوعی» همزمان ترکیبی از امید و تردید باشد.
منبع: nytimes.com