وزیر نفت در بریکس، بر توسعه همکاری با هند تأکید کرد
ابتکار ایران برای تابآوری انرژی در بریکس
وزیر نفت در سفر به هند و حضور در یازدهمین نشست وزیران انرژی بریکس، با تأکید بر توسعه همکاریهای دوجانبه تهران و دهلینو، حملات اخیر به زیرساختهای نفت و گاز ایران را «جنگی علیه امنیت انرژی جهان» خواند و با هشدار نسبت به ریسکهای فزاینده بازار، پیشنهاد تشکیل «مشارکت امنیت انرژی بریکس» را برای افزایش تابآوری اعضا در برابر تحریمها و اختلالات عرضه مطرح کرد.
سفر محسن پاکنژاد، وزیر نفت به هند برای شرکت در یازدهمین نشست وزیران انرژی بریکس، صحنه طرح دو محور اصلی دیپلماسی انرژی ایران بود: گسترش همکاریهای دوجانبه با هند و تلاش برای تقویت نقش بریکس در معادلات امنیت انرژی. این سفر در شرایطی انجام شد که تهران میکوشد از ظرفیت نهادهای چندجانبه برای تثبیت جایگاه خود در بازار انرژی و تعمیق همکاری با شرکای راهبردی استفاده کند.
نخستین برنامه وزیر نفت در دهلینو، دیدار با شری مانوهر لال، وزیر نیرو، مسکن و امور شهری هند بود؛ دیداری که بر توسعه همکاریهای دوجانبه در حوزه انرژی متمرکز بود. پاکنژاد در بدو ورود به هند نیز بر آمادگی کامل ایران برای گسترش روابط با این کشور، بهویژه در بخش انرژی، تأکید کرد.
در ادامه این سفر، وزیر نفت ایران و هیأت همراه در آیین افتتاح «مرکز تعالی دیجیتال بریکس برای شبکههای هوشمند و ذخیرهسازی انرژی» در گوروگرام شرکت کردند. این مرکز بهعنوان بستری برای همکاریهای فنی، انتقال دانش و تبادل تجربه میان اعضای بریکس طراحی شده است. پاکنژاد راهاندازی این مرکز را «نقطهعطفی» در توسعه همکاریهای انرژی اعضا دانست و گفت این سازوکار میتواند به کاهش شکافهای فناورانه و تسریع استقرار زیرساختهای نوین انرژی در کشورهای عضو کمک کند.
حمله به زیرساختهای انرژی؛
فراتر از یک تهدید ملی
مهمترین بخش سفر وزیر نفت، سخنرانی او در نشست وزیران انرژی بریکس بود؛ جایی که پاکنژاد با اشاره به حملات اخیر به زیرساختهای نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی ایران، این اقدامات را صرفاً حمله به تأسیسات یک کشور ندانست، بلکه آن را «جنگی کور علیه امنیت انرژی جهان» توصیف کرد.
به گفته او، این حملات علاوه بر خسارت به تأسیسات و شهادت و مجروح شدن شماری از کارکنان صنعت نفت، پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران داشته و میتواند بر زنجیره تأمین، قیمت مواد اولیه و هزینه معیشت مردم در منطقه و حتی فراتر از آن اثر بگذارد. وزیر نفت با تأکید بر اینکه این اقدامات نقض آشکار حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل است، خواستار محکومیت آنها در همه سطوح شد.
هشدار نسبت به سیاستهای حذفی در گذار انرژی
پاکنژاد در ادامه، به چالشهای ساختاری بازار جهانی انرژی پرداخت و افزایش تقاضا، ریسکهای ژئوپلتیک، نوسانات غیرقابل پیشبینی بازار، گرمایش جهانی و محدودیتهای سرمایهگذاری را از مهمترین موانع پیش روی امنیت انرژی دانست. او همچنین نسبت به سیاستهای شتابزده برای حذف سوختهای فسیلی هشدار داد و تصریح کرد: «اتخاذ سیاستهای یکسویه و حذفی در نظام انرژی، امنیت انرژی جهان را به مخاطره میاندازد و فقر انرژی را در بسیاری از جوامع تعمیق میکند.» وزیر نفت با استناد به گزارش چشمانداز جهانی نفت اوپک ۲۰۲۶ تأکید کرد که نفت و گاز تا سال ۲۰۵۰ همچنان بیش از نیمی از نیاز انرژی جهان را تأمین خواهند کرد. از این منظر، به گفته او، حذف شتابزده این منابع نهتنها واقعبینانه نیست، بلکه میتواند ثبات عرضه را با تهدید روبهرو کند.
پیشنهاد ایران برای
مشارکت امنیت انرژی بریکس
وزیر نفت در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ظرفیتهای انرژی ایران، از تولید سالانه بیش از ۲۸۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی، ظرفیت تولید روزانه ۴.۲ میلیون بشکه نفت، تولید ۲.۴ میلیون بشکه فرآورده نفتی و عبور ظرفیت تولید برق کشور از ۱۰۰هزار مگاوات بهعنوان بخشی از توانمندیهای ایران نام برد.
او با اشاره به فشار تحریمها و محدودیتهای تجاری علیه کشورهای دارنده ذخایر بزرگ نفت و گاز، پیشنهاد تشکیل «مشارکت امنیت انرژی بریکس» را مطرح کرد؛ ابتکاری که به گفته او میتواند در چارچوب نقشه راه همکاری انرژی بریکس ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰، با هدف افزایش تابآوری، ثبات و امنیت در سراسر زنجیره ارزش انرژی اعضا دنبال شود.
به گفته پاکنژاد، تسهیل تبادل اطلاعات درباره تحولات بازار انرژی، همکاری برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی، ارتقای قابلیتهای واکنش اضطراری و تشویق سرمایهگذاری در پروژههای راهبردی میتواند از محورهای اصلی این مشارکت باشد.
سفر وزیر نفت به هند، در مجموع، نشان داد دیپلماسی انرژی ایران در چارچوب بریکس صرفاً معطوف به حضور در یک نشست نیست، بلکه تهران میکوشد از این بستر هم برای تعمیق روابط دوجانبه با شرکایی مانند هند و هم برای طرح ابتکارهای چندجانبه در حوزه امنیت انرژی استفاده کند؛ ابتکارهایی که در شرایط پرریسک بازار جهانی انرژی میتواند وزن سیاسی و اقتصادی بیشتری به نقش ایران در معادلات منطقهای و بینالمللی بدهد.

