سمیه افشین فر
گروه اجتماعی

نرخ شیوع اعتیاد در کشور تقریباً هم‌سطح میانگین جهانی است. در حالی‌که زنان حدود 25 درصد معتادان جهان را تشکیل می‌دهند، این سهم در ایران حدود 0.9 درصد است.
دکتر حسین ذوالفقاری نماینده رئیس‌جمهوری و دبیرکل ستاد مبارزه با موادمخدر در نشست خبری با اصحاب رسانه با اشاره به اقدامات ستاد مبارزه با مواد مخدر به تشریح آمارهای جهانی مصرف مواد مخدر پرداخت. ذوالفقاری با بیان اینکه روند مصرف مواد در میان زنان نیازمند توجه و مراقبت بیشتر است، گفت: «براساس آخرین پیمایش سازمان ملل بین افراد 15 تا 65 سال، 6.2 درصد افراد در این رده سنی دارای اعتیادند که این همه واقعیت نیست. بیش از 330 میلیون نفر در دنیا به طور قطع اعتیاد به مواد دارند.» به گفته ذوالفقاری، از نظر تعداد مصرف‌کنندگان قاره آمریکا 105 میلیون نفر و قاره آسیا با 105 میلیون نفر بیشترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند. از نظر تفاوت جنسیتی میانگین زنان معتاد در دنیا یک چهارم مردان است که البته در ایران این رقم به حدود 0.9 درصد می‌رسد.

کاهش کشفیات موادمخدر در کشور
دبیر کل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به کمبودهای دارویی و پیشگیری از کشت غیرمجاز گفت: «سال گذشته برخی از افراد براساس برداشت خود اعلام کردند که موضوع کشت خشخاش مجاز شده این در حالی است که کشت مواد مخدر براساس ماده 41 قانون مبارزه با مواد مخدر ممنوع است و به‌جزدر مواردی که مشخص شده مثل کاشت شقایق الیفرای ایرانی یا شاهدانه اگر وزارت بهداشت درخواست و ستاد موافقت کند وزارت جهاد کشاورزی می‌تواند این کار را انجام بدهد. بنابراین هرگونه کشت مواد مخدر به طورکلی بدون مجوز و کشت خشخاش به صراحت قانون، ممنوع است.»
ذوالفقاری با بیان اینکه روند کشفیات در کشور در سال‌های اخیر به دلیل تغییر وضعیت تولید موادمخدر به یک سوم کاهش پیدا کرده است، گفت: «سال گذشته 120 تن در حالی که در برخی سال‌ها حدود 700 تا 800 تن کشفیات تریاک داشتیم. همچنین 61 باب کارگاه تولید موادمخدر در سال گذشته در کشور منهدم شده‌اند.»

در حوزه درمان اعتیاد
نیازمند آمایش مناسبی هستیم
یکی از تأکیدهای جدی رئیس‌جمهوری توجه ویژه به محلات است. حاشیه‌نشینی و گسترش آسیب‌های اجتماعی در محلات به خصوص در مناطق کم برخوردار محور سؤال «ایران» بود، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در پاسخ به سؤال «ایران» در مورد اهمیت این موضوع گفت: «پیشگیری در سطوح و حوزه‌های مختلفی اتفاق می‌افتد. این موضوع در حوزه محله محوری جایگاه ویژه‌ای دارد، اما در حوزه درمان سه بخش اساسی داریم. یک بخش همین کلینیک‌های درمانی است که در حال فعالیت هستند و امیدواریم در حقیقت اقدامات بهتری در این زمینه ایجاد کنیم. بخش دوم مراکز امید و زندگی است که امیدواریم مشکلات بخش حاشیه‌های مناطق را حل کند. بخش سوم نیز به کاهش آسیب مربوط است که در این حوزه باید در کشور آمایش انجام بدهیم. متأسفانه یکی از مشکلاتی که در حوزه درمان با آن مواجه هستیم، عدم وجود آمایشی مناسب دراین زمینه است. در بعضی از مناطق سه یا چهار کلینیک وجود دارد، در حالی که در بعضی از مناطق آلوده مخصوصاً در حاشیه شهرها اساساً هیچ کلینیکی وجود ندارد.»
 ذوالفقاری با بیان اینکه باید با کمک وزارت بهداشت و درمان و سازمان بهزیستی مراکز کلینیکی به خصوص در مناطق حاشیه‌ای و آلوده پوشش بیشتری داشته باشند و خدمات در دسترس‌تری به مردم ارائه کنند، گفت: «در ستاد به خصوص در مراکز درمان اختیاری تأکید ویژه‌ای داریم تا سیستمی ایجاد شود که به هیچ وجه اطلاعات افرادی که برای درمان مراجعه می‌کنند، مورد استفاده دیگری قرار نگیرد. باید به نوعی محرمانگی را حفظ کنیم تا افراد با خیال راحت و داوطلبانه مراجعه کنند و مراتب درمانی را بگذرانند. بنابراین افراد اصلاً نگران این نباشند، اگر اسم یا کد ملی آنها ثبت شد صرفاً برای استفاده درمانی است. حتی کدهای جایگزین در نظر گرفته شده است که اگر فردی با کد ملی وارد سامانه این مراکز شود، بتوانیم آنها را مورد شناسایی قرار بدهیم. بنابراین افرادی که به شکل داوطلبانه برای درمان مراجعه می‌کنند مطمئن باشند که این اطلاعات به محل کارشان ارائه نخواهد شد و در اختیار هیچ سیستم و دستگاهی قرار نمی‌گیرد.»

5 میلیون و 200 هزار نفر
درگیر معضل اعتیاد هستند
ذوالفقاری با اشاره به طرح تحول درمان در مورد رویکرد ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: «در سال 1404 حدود 5 میلیون و 200 هزار نفر در کشور درگیر اعتیاد بوده‌اند که به مراکز مختلف درمان داوطلبانه و مراکز ماده 16 قانون مراجعه داشته‌اند. بحثی در وزارت بهداشت مطرح شد که در حوزه درمان، موضوع اوپیوم را از دستور کار درمان خارج کنند. ستاد اعلام کرد اگر نظر کارشناسی وزارت بهداشت این است، گام مثبتی است که با متادون درمانی و بوپره نورفین و... درمان‌های جدید، بخش نیازهای درمانی به لحاظ گیاهان مخدر پایه کاهش می‌یابد. اکنون وزارت بهداشت اعلام کرده براین پایه، درمان را دنبال کنیم.»

برش

فعالیت 2 هزار و 519 سازمان مردم نهاد در حوزه اعتیاد
دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر با اشاره به ابعاد گسترده آسیب‌های ناشی از اعتیاد گفت: «آنچه بیش از هر چیز ضرورت دارد، شکل‌گیری یک عزم ملی درباره خطر جدی مواد مخدر است. اعتیاد یکی از چهار تهدید بزرگ جهان محسوب می‌شود. در میان جمعیت 8 میلیاردی کره زمین، مواد مخدر به نوعی «ام‌المسائل» است؛ چون وقتی فقط یک نفر در یک خانواده گرفتار اعتیاد می‌شود، همه درگیر این مصیبت می‌شوند. به عبارتی اعتیاد به مواد مخدر در تراز به خطر افتادن محیط زیست جهان قرار دارد. 75 درصد توان کشور، ستاد مبارزه با مواد مخدر، وزارت علوم، وزارت بهداشت، وزارت آموزش و پرورش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صدا و سیما و همه صاحبنظران صرف پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی می‌شود.» ذوالفقاری با اشاره به ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد گفت: «2 هزار و 519 سمن در حوزه مبارزه با مواد مخدر، درمان، پیشگیری، امور اجتماعی و بهبودیافتگان از انگیزه و توان بالایی برخوردارند. برای ساماندهی بهتر این ظرفیت‌ها، ستاد مشارکت‌های مردمی ایجاد کرده‌ایم و در سطح استان‌ها نیز با محوریت استانداران، سازوکارهای لازم برای اولویت‌بندی فعالیت‌ها در حال شکل‌گیری است.»