اولین نشانههای مذاکرات سوئیس نمایان شد
تعلیق موقت تحریمهای نفتی ایران
نخستین دور مذاکرات ایران و آمریکا در «بورگناشتوک» سوئیس پس از ۱۸ ساعت گفتوگوی فشرده با میانجیگری قطر و پاکستان بامداد دوشنبه به پایان رسید و در بیانیه مشترک میانجیها مثبت و سازنده ارزیابی شد. مهمترین نتیجه این نشست، صدور فرمان تعلیق دوماهه بخشی از تحریمهای نفتی و پتروشیمی ایران بود که در کنار آن، توافق اولیه بر سر تدوین نقشه راه ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق نهایی نیز به دست آمد. چنانکه ساعاتی پس از پایان نشست سیاسی سوئیس، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد مجوزی صادر کرده است که به ایران اجازه میدهد تا ۲۱ اوت ۲۰۲۶ نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی خود را به فروش برساند. این مجوز شامل فروش نفت خام و محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی ایران میشود.
محور اصلی تفاهمات
محور اصلی مذاکرات سوئیس بر اجرای بندهای یادداشت تفاهم و ایجاد سازوکارهای نظارتی برای پایبندی دو طرف به تعهدات متمرکز بود. مهمترین پیشرفت این گفتوگوها در دو حوزه صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران و نیز آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده خود را نشان داد؛ روندی که به گفته عباس عراقچی به تعلیق موقت ۶۰ روزه تحریمهای نفتی و پتروشیمی انجامید و بهعنوان اولین نتیجه عملی تفاهمات اخیر ارزیابی میشود. همچنین به گفته اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه سازوکاری برای کنترل تنشها و جلوگیری از گسترش درگیریها در لبنان نیز مورد توافق قرار گرفته که از نگاه تهران یکی از پیششرطهای ورود به مرحله بعدی مذاکرات محسوب میشود. مبنای کلی توافقات نیز اصل «تعهد در برابر تعهد» عنوان شده است؛ به این معنا که اجرای هر گام از سوی ایران، منوط به اجرای متقابل تعهدات طرف مقابل خواهد بود. با وجود پایان مأموریت هیأت سیاسی ایران در این مرحله روند مذاکرات متوقف نشده و تیمهای فنی دو طرف با حضور میانجیها از روز دوشنبه وارد بررسیهای تخصصی برای اجرای جزئیات توافقات شدهاند.
ایجاد یک خط ارتباطی میان طرفها
قطر و پاکستان نیز در بیانیهای مشترک اعلام کردند که نشست در فضایی سازنده برگزار شده و طرفها توانستهاند در برخی حوزهها به پیشرفتهای اولیه دست یابند. مهمترین بخش این بیانیه، توافق بر سر ایجاد سازوکارهای جدید برای ادامه مذاکرات بود. بر اساس اعلام دو میانجی، قرار است یک کمیته عالیرتبه مسئول نظارت سیاسی بر روند گفتوگوها شود و گروههای کاری تخصصی نیز موضوعات هستهای، تحریمها و حل اختلافات را پیگیری کنند. قطر و پاکستان همچنین از توافق طرفها بر سر یک نقشه راه ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق نهایی خبر دادند که قرار است با آغاز فوری مذاکرات فنی همراه شود. ایجاد یک خط ارتباطی میان طرفها برای جلوگیری از سوءتفاهمها و حفظ امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز نیز از دیگر دستاوردهای اعلامشده در این بیانیه بود. دو کشور میانجی در بخش دیگری از بیانیه از توافق برای تشکیل یک واحد تنشزدایی با مشارکت لبنان خبر دادند که هدف آن نظارت بر اجرای توقف عملیات نظامی در لبنان عنوان شده است. «جی دی ونس» معاون ترامپ هم از پیشرفت بسیار خوب در مذاکرات سوئیس با ایران خبر داد و گفت پایههای لازم برای دستیابی به توافق نهایی شکل گرفته است. او همچنین از ایجاد سازوکار نظارتی برای اجرای آتشبس میان اسرائیل و حزبالله خبر داد و مدعی شد این روند به کاهش تنش در لبنان کمک کرده است. ونس تأکید کرد مذاکرات فنی با ایران در هفتههای آینده ادامه خواهد یافت و واشنگتن با همکاری میانجیها و طرف ایرانی در حال طراحی سازوکارهایی برای تضمین اجرای توافقات و تحقق اهداف مورد نظر است.
آغاز مذاکرات فنی
با بازگشت تیم اصلی مذاکرهکننده به تهران مذاکرات مربوط به سازوکارهای اجرای یادداشت تفاهم اسلامآباد و تشکیل گروههای فنی از روز گذشته در سوئیس آغاز شده است. ریاست هیأت فنی ایران در این دور از مذاکرات بر عهده کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه است. در ترکیب هیأت ایرانی نیز کارشناسان حوزههای سیاسی، اقتصادی و حقوقی حضور دارند تا ابعاد مختلف اجرای توافقات مورد بررسی قرار گیرد.
بــــرش
جزئیات تفاهم «بورگناشتوک» در ۵ محور
کمیته رسانه هیأت مذاکرهکننده «میناب ۱۶۸» در جمعبندی مذاکرات سوئیس، مهمترین نتایج را در چند محور کوتاه اعلام کرد:
لبنان: با فشار هیأت ایرانی، آتشبس شکننده در لبنان فعلاً حفظ شده و برای تثبیت آن «واحد کنترل منازعه» با مشارکت ایران تشکیل میشود؛ سازوکاری که عملاً حضور رسمی ایران در معادلات امنیتی لبنان را تثبیت میکند.
تنگه هرمز: برای مدیریت تنش و تضمین بازگشایی تدریجی مسیر، یک خط ارتباطی مستقیم ایجاد شده که در عمل به تقویت نقش و جایگاه ایران در کنترل و نظارت بر تنگه هرمز منجر میشود.
مذاکرات هستهای و تحریمها: کارگروههای سهگانه (هستهای، تحریمها و نظارت) پس از آغاز اجرای بند ۱۳ یادداشت تفاهم وارد فاز عملیاتی میشوند؛ این بند شامل توقف درگیریها بویژه در لبنان، آغاز رفع محاصره دریایی و روند آزادسازی داراییها و لغو تحریمهای نفتی و پتروشیمی است. تا پیش از اجرای این بند، ورود به مرحله نهایی مذاکرات انجام نخواهد شد.
داراییهای بلوکهشده: در حاشیه مذاکرات، یادداشت تفاهمی میان ایران و قطر برای آزادسازی اموال مسدودشده ایران به امضا رسیده است.
رفع تحریمها: همچنین طبق بند ۱۰ تفاهم، دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا (OFAC) مجوز ۶۰ روزه برای تعلیق تحریمهای نفتی و پتروشیمی صادر کرده که به ایران امکان فروش رسمی نفت و دریافت درآمد از مسیرهای بانکی را میدهد.
