از صحن‌ حرم رضوی تا حرم حضرت معصومه(س) و آستان شاهچراغ(ع)، جریان زندگی به سمت یک نقطه مشترک متمایل شده است؛ جایی که زائران، مجاوران و هیأت‌های مذهبی در روزهای پیش‌رو، تصویری همزمان از سوگ و هم‌صدایی آیینی را رقم می‌زنند. مشهد، قم و شیراز از اولین روز محرم  میزبانان  و  میعاد گاه سوگواران و عزا داران داغ همیشه ماندگار تاسوعا و عاشورای حسینی  هستند. این سه شهر در دهه اول محرم  در وضعیت آماده‌باش کامل خدماتی و شهری قرار گرفته‌اند؛ شهرهایی که هر یک با تکیه بر جایگاه مذهبی و ظرفیت‌های زیرساختی خود، از میلیون‌ها زائر  و عزادار حسینی میزبانی می کنند. در این میان، زیرساخت‌های شهری، شبکه‌های حمل‌ونقل، مراکز درمانی و نیروهای خدماتی در بالاترین سطح آمادگی قرار گرفته‌اند تا حجم گسترده جمعیت را در ایام اوج سوگواری مدیریت کنند. محوریت حرم‌های مطهر رضوی، حضرت معصومه(س) و شاهچراغ(ع) نیز سبب شده تا این 3 شهر در یک همزمانی آیینی، به حلقه‌های متصل از یک شبکه بزرگ عزاداری در کشور تبدیل شوند.
در چنین فضایی، آماده‌باش شهری دیگر صرفاً یک مفهوم اداری نیست و در چهره شهرها به‌وضوح دیده می‌شود؛ در حرکت هیأت‌های مذهبی، برپایی موکب‌ها، نورپردازی‌های مناسبتی و حضور پررنگ مردم در خیابان‌ها. این هماهنگی میان مدیریت شهری و هیأت‌ها و تکیه های  مردمی باعث شده مشهد، قم و شیراز در روزهای تاسوعا و عاشورا حال‌وهوایی مشترک پیدا کنند؛ حال‌وهوایی که نشان می‌دهد آیین‌های سوگواری در این شهرها به‌صورت جدا از هم برگزار نمی‌شود، بلکه در یک فضای پیوسته و هم‌زمان شکل می‌گیرد. 
مشهد؛جلوه‌گاه ارادت به اهل بیت(ع)
مشهد بیش از هر چیز با موج زائرانی شناخته می‌شود که مقصد نهایی‌شان بارگاه منور رضوی است. شهری که از نخستین روزهای محرم، رنگ و بوی دیگری به خود می‌گیرد؛ پرچم‌های سیاه بر سردر خانه‌ها و هیأت‌ها می‌نشیند، ریسه‌های سرخ خیابان‌ها را می‌پوشاند و نوای «یا حسین(ع)» از کوچه‌ها و معابر شهر به گوش می‌رسد.
«محمدرضا صفایی» رئیس شورای هیأت‌های مذهبی مشهد، با اشاره به گستردگی مراسم عزاداری در این کلانشهر اظهار کرد: «از میان ۵ هزار هیأت فعال در مشهد، ۴ هزار هیأت علاوه بر برگزاری مراسم سوگواری، در برپایی موکب‌ها، ایستگاه‌های صلواتی، دسته‌روی‌ها و اجتماعات شبانه نیز مشارکت دارند.» به گفته وی، این گستردگی سبب شده است از مناطق مرکزی شهر تا محلات کم‌برخوردار، حال و هوای عزاداری در سراسر مشهد جریان داشته باشد.
 
آماده‌باش ۶ هزار نیروی خدمات شهری
همزمان با افزایش حضور زائران و عزاداران، شهرداری مشهد نیز تمهیدات گسترده‌ای را برای خدمات‌رسانی در محدوده حرم مطهر و مسیرهای منتهی به آن پیش‌بینی کرده است. «مهدی یعقوبی»، معاون خدمات شهری و محیط زیست شهرداری مشهد، از آماده‌باش بیش از ۶ هزار و ۳۵۰ نیروی خدمات شهری خبر داد و گفت: «این نیروها در ۳ شیفت کاری وظیفه نظافت و خدمات‌رسانی را برعهده دارند.»
به گفته وی، ۲ هزار پاکبان در خیابان‌های منتهی به حرم مطهر از جمله امام رضا(ع)، شیرازی، نواب صفوی، طبرسی، اندرزگو و شهید هاشمی‌نژاد مستقر خواهند شد.
از سوی دیگر برای تسهیل حضور زائران در مراسم عزاداری، خدمات حمل‌ونقل عمومی نیز تقویت شده است. «داوود همتیان»، مدیرعامل شرکت بهره‌برداری قطارشهری مشهد اعلام کرده است: «خدمات مترو در روزهای تاسوعا و عاشورا به صورت رایگان و از ساعت ۷ تا ۲۳ ارائه خواهد شد.» وی ادامه  داد: «در کنار مترو، ناوگان اتوبوسرانی و تاکسیرانی نیز برای جابه‌جایی عزاداران تقویت شده است.»

حافظه تاریخی عزاداری شیعیان
اگر مشهد این روزها در تدارک میزبانی از خیل زائران است، قم بیش از هر چیز با آیین‌هایی شناخته می‌شود که بخشی از حافظه تاریخی عزاداری شیعیان را در خود حفظ کرده‌اند. از برگزاری همایش «فدائیان سقا» و اجتماع بزرگ شیرخوارگان حسینی گرفته تا حرکت ۹۰۰ هیأت مذهبی به سمت حرم مطهر بانوی کرامت نشان می دهد قم روزهای پرشوری را پیش رو دارد؛ روزهایی که به گفته مسئولان، جلوه‌ای از هویت مذهبی و میراث عاشورایی این شهر را به نمایش می‌گذارد.
«حجت‌الاسلام عباس اسکندری»، مدیرکل اوقاف و امور خیریه قم، از برگزاری همایش «فدائیان سقا» در آستان امامزاده سیدعلی(ع) خبر داد و اظهار کرد: «این برنامه با هدف تجلیل از خادمان و سقایان هیأت‌های مذهبی و ساماندهی این قشر برگزار می‌شود.»
وی ترویج فرهنگ ایثار و وفاداری حضرت ابوالفضل العباس(ع) را از اهداف اصلی این همایش دانست و گفت: «در کنار  این مراسم، آیین‌ها و رزمایش‌های سنتی سقایی نیز اجرا خواهد شد.» قم همچنین میزبان آیین‌های سنتی و ریشه‌دار عاشورایی همچون مشق شمشیر، مشعل‌گردانی، کاروان نمادین اسرای کربلا و خیمه‌سوزان است؛ آیین‌هایی که هر سال با حضور گسترده مردم در خیابان‌های اطراف حرم برگزار می‌شود. اوج مراسم عزاداری در قم، در روزهای تاسوعا و عاشورا رقم می‌خورد؛ زمانی که حدود ۹۰۰ هیأت مذهبی در قالب دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی به سوی حرم حضرت معصومه(س) حرکت می‌کنند و شهر را در موجی از عزاداری جمعی فرو می‌برند.
 شیراز؛ هم‌نوای کاروان محرم
در جنوب کشور نیز شیراز، سومین حرم اهل‌بیت(ع)، همزمان با مشهد و قم در حال آماده‌سازی برای روزهای اوج عزاداری است؛ شهری که محرم در آن با صحن‌های نورانی شاهچراغ(ع)، هیأت‌های مذهبی محلات و حضور پرشور مردم گره خورده است.
«محمدحسن اسدی» شهردار شیراز با اشاره به جایگاه  این شهر به عنوان سومین حرم اهل‌بیت(ع) اظهار کرد: «مردم شیراز در تمامی عرصه‌های دینی، ملی و انقلابی حضوری پرشور داشته‌اند و آیین‌های محرم هر سال جلوه‌ای از عشق و ارادت خالصانه آنان به خاندان عصمت و طهارت(ع) را به نمایش می‌گذارد.»
اسدی هیأت‌های مذهبی را از مهم‌ترین ظرفیت‌های مردمی برای ترویج فرهنگ عاشورا دانست و گفت: «هیأت‌ها علاوه بر برگزاری مراسم‌های سوگواری، در تبیین ارزش‌های دینی، تقویت روحیه ایثار و آزادگی و تربیت نسل جوان نقش مهمی دارند و مدیریت شهری خود را موظف می‌داند در کنار این حرکت‌های مردمی قرار گیرد.»
شهردار شیراز همچنین از آماده‌باش کامل مجموعه شهرداری در ایام محرم و صفر خبر داد و تأکید کرد: «تمامی ظرفیت‌های خدماتی، فرهنگی و اجرایی شهرداری برای برگزاری هرچه باشکوه‌تر مراسم‌های عزاداری به کار گرفته شده است.»
«رضا محمدیان»، رئیس شورای هیأت‌های مذهبی فارس نیز هیأت‌ها را از مهم‌ترین پایگاه‌های تربیت نسل جوان و انتقال معارف عاشورایی دانست و بر نقش فرهنگی آنها تأکید کرد.
 
آماده‌باش کامل مراکز درمانی فارس
«دکتر امین نیاکان»، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به تمهیدات پیش‌بینی شده برای این ایام گفت: «تمامی بیمارستان‌های شیراز و شهرستان‌های استان در روزهای تاسوعا و عاشورا در آماده‌باش کامل هستند و خدمات درمانی تخصصی مورد نیاز بیماران و عزاداران ارائه خواهد شد.»
 نیاکان افزود: «تمامی واحدهای اورژانس پیش‌بیمارستانی، مراکز فرماندهی عملیات و ناوگان اورژانس ۱۱۵ استان به صورت ویژه در حالت آماده‌باش قرار دارند و آمبولانس‌ها در مسیرهای حرکت دسته‌های عزاداری و محل تجمع عزاداران مستقر خواهند شد.»
وی از آمادگی کامل ذخایر دارویی و تجهیزات پزشکی بیمارستان‌ها خبر داد و تصریح کرد: «در صورت نیاز، ظرفیت افزایش تخت‌های بیمارستانی نیز پیش‌بینی شده است تا خدمات درمانی بدون وقفه به مردم ارائه شود.»

برش

یک سوگ، سه روایت
مشهد، قم و شیراز هر یک با زبان و آیین خود، روایتی متفاوت از محرم ارائه می‌دهند؛ اما در روزهای تاسوعا و عاشورا، این تفاوت‌ها در یک نقطه مشترک به هم می‌رسند: سوگ حسین(ع). از صحن‌های حرم رضوی تا بارگاه حضرت معصومه(س) و آستان شاهچراغ(ع)، شهرها در یک ریتم مشترک از عزاداری قرار می‌گیرند؛ ریتمی که هم‌زمان هم آیینی است و هم اجتماعی، هم مردمی است و هم مدیریتی و در نهایت تصویری واحد از هم‌نوایی سه شهر زیارتی کشور می‌سازد.