تضمین سلامت فضانوردان با اسموتی‌های خاص

فضا - برسام جنتی/ فضانوردان روزها، ماه‌ها و گاه سال‌ها را دور از زمین سپری می‌کنند و یکی از مشکلاتی که با آن دست به گریبان هستند، «بی‌اشتهایی فضایی» است؛ وضعیتی که اشتهای فضانوردان به دلایل مختلف از جمله اختلال در ریتم‌های شبانه‌روزی کاهش می‌یابد و نمی‌توانند کالری کافی دریافت کنند. در نتیجه با کاهش توده عضلانی و تحلیل رفتن استخوان‌ها مواجه می‌شوند. یکی دیگر از دلایل بی‌اشتهایی فضانوردان، تکراری شدن غذاهاست. در فضا گزینه‌های غذایی محدود است و گاه حتی باید با غذاهای خشک یا فشرده کنار آمد. در چنین شرایطی، گروهی از پژوهشگران دانشگاه آدلاید استرالیا و دانشگاه ناتینگهام بریتانیا به دنبال راه‌حلی تازه رفته‌ و نوعی اسموتی مغذی برای فضانوردان طراحی کرده‌اند.
«سونیا اشمیت»، از محققان این پژوهش می‌گوید:«این نوشیدنی‌ها با فرمول‌های ویژه‌ای طراحی می‌شوند تا امولسیونی پایدار از آب و روغن ایجاد شود و سطح بالایی از مواد مغذی مهم از جمله اسیدهای چرب امگا ۳ در اختیار فضانوردان قرار گیرد؛ ترکیباتی که می‌توانند به محافظت بدن در برابر تشعشعات فضایی کمک کرده و استخوان‌ها را نیز تقویت کنند. این فناوری‌ می‌تواند در مأموریت‌هایی مانند برنامه آرتمیس ناسا یا در ایستگاه فضایی بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرد.»
 پژوهشگران برای دستیابی به بهترین ترکیب، 6 دستور متفاوت از این اسموتی‌ها را آزمایش کردند. این نوشیدنی‌ها شامل موادی مانند روغن ماهی، اسیدهای میوه، روغن نارگیل و امولسیفایرها (افزودنی‌های شیمیایی هستند که ادغام آب و روغن را ممکن می‌سازند)، طعم‌دهنده‌ها و مقدار مشخصی شکر هستند. هر وعده ۳۳۰ میلی‌لیتری از این اسموتی‌ها، می‌تواند تا یک‌سوم نیاز روزانه بدن به اسیدهای چرب امگا ۳ را تأمین کند.
گام بعدی این پروژه، آزمایش واقعی در فضاست. قرار است نمونه‌هایی از این اسموتی‌ها در یک مأموریت فضایی ارسال شوند تا فضانوردان طعم، بافت و پایداری آنها را در شرایط بی‌وزنی بررسی کنند. برای پژوهشگران مهم است که بدانند آیا این نوشیدنی‌ها پس از ماه‌ها نگهداری، همچنان کیفیت خود را حفظ می‌کنند یا نه؟
البته باید یادآور شد امروز گزینه‌های غذایی فضانوردان بسیار متنوع‌تر شده‌ است. به‌عنوان مثال فضانوردان روسی در ایستگاه فضایی بین‌المللی به مجموعه‌ای از حدود ۴۵۰ غذای مختلف، از زبان گاو با زیتون گرفته تا پنیر کاتیج دسترسی دارند. در همان ایستگاه فضایی، فضانوردان آمریکایی گاه غذاهای خود مانند میگو را با همتایان روسی معاوضه می‌کنند و فضانوردان ژاپنی نیز غذای خود را به این سفره چندملیتی می‌افزایند. در سوی دیگر، فضانوردان چینی در ایستگاه فضایی کشورشان از غذاهایی مانند مرغ، استیک کبابی، برنج و حتی میوه‌های تازه‌ای مانند سیب و انگور لذت می‌برند. آنها همچنین از کاهوی تازه‌ای که در باغ فضایی خود پرورش داده‌اند استفاده می‌کنند و در مناسبت‌های خاص، کیک نیز بر سر سفره‌شان قرار می‌گیرد. با وجود این تنوع، پژوهش درباره غذاهای تازه و مغذی برای فضا همچنان ادامه دارد؛ چرا که مأموریت‌های آینده، بویژه سفرهای طولانی به ماه و مریخ، نیازمند راهکارهایی پایدارتر و سالم‌تر برای تغذیه فضانوردان خواهد بود.