هر ساله با فرارسیدن ماه محرم، کنداکتور صدا و سیما نیز رنگ و بوی دیگری به خود می‌گیرد. سال‌هاست که مدیران تلویزیون تلاش می‌کنند در کنار پخش آیین‌های عزاداری و برنامه‌های مذهبی، با تولید سریال‌های مناسبتی نیز به استقبال این ماه بروند. نتیجه این رویکرد، شکل‌گیری گونه‌ای از مجموعه‌های تلویزیونی است، هرچند موضوعات متفاوتی را روایت می‌کنند، اما در نهایت می‌کوشند مفاهیم برخاسته از فرهنگ عاشورا را در قالب داستان‌های نمایشی بازآفرینی  کنند. 
مدیران گروه‌های فیلم و سریال در  سیما از دهه هفتاد به بعد به تدریج دریافتند که برای ارتباط بیشتر با مخاطب ، علاوه بر بازنمایی مستقیم مناسک مرتبط با این ایام، مخاطب علاوه بر تماشای مراسم عزاداری در قالب یک سریال داستانی، به مجموعه‌ای که مخاطب بتواند با شخصیت‌ها و موقعیت‌های آن همذات‌پنداری کند نیز نیاز دارد. از همین رو، موضوع محرم در سریال‌های تلویزیونی به تدریج از یک «موضوع» به یک «زمینه فرهنگی» تبدیل شد؛ زمینه‌ای که ارزش‌هایی چون وفاداری، ایثار، توبه، عدالت‌خواهی و مبارزه با ظلم را در دل روایت‌های خانوادگی، اجتماعی و حتی عاشقانه جای می‌داد. 
در این میان شاید هیچ مجموعه‌ای به اندازه «شب دهم» نتوانست این پیوند میان درام و آیین را به نمایش بگذارد. سریالی که هنوز هم پس از گذشت بیش از دو دهه، برای بسیاری از مخاطبان یادآور شب‌های محرم است. حسن فتحی در این مجموعه موفق شد از دل یک داستان عاشقانه، به سراغ تعزیه و فرهنگ عزاداری برود و بدون آنکه روایتش به شعار نزدیک شود، مفاهیم را در تار و پود داستان تنیده کند. موفقیت «شب دهم» نشان داد که مخاطب تلویزیون از روایت‌های داستانی-مذهبی استقبال می‌کند، به شرط آنکه این مفاهیم در خدمت داستان قرار گیرند و نه برعکس. 
پس از آن، مجموعه‌های متعددی در مناسبت محرم تولید شدند. برخی مانند «معصومیت از دست رفته» و «پریدخت» به تاریخ نزدیک شدند و برخی دیگر تلاش کردند ارزش‌های عاشورایی را در زندگی معاصر بازتاب دهند. با این حال، همه این آثار به یک اندازه موفق نبودند. بخشی از سریال‌های مناسبتی در سال‌های بعد گرفتار کلیشه شدند، شخصیت‌های کاملاً مثبت و کاملاً منفی، دیالوگ‌های مستقیم و پیام‌های اخلاقی آشکار، گاه باعث می‌شد جذابیت دراماتیک آثار کاهش پیدا کند. 
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بازنمایی موضوع محرم در تلویزیون ایران، فاصله گرفتن از بازسازی مستقیم واقعه است. برخلاف بسیاری از آثار تاریخی جهان که رویدادهای مذهبی را مستقیماً به تصویر می‌کشند، تلویزیون ایران بیشتر ترجیح داده است پیام‌ها و مفاهیم عاشورا را در زندگی روزمره جست‌وجو کند. در این نگاه، قهرمان داستان لزوماً در کربلا حضور ندارد، بلکه در برابر یک انتخاب اخلاقی قرار می‌گیرد؛ انتخابی که یادآور ارزش‌های برخاسته از فرهنگ حسینی است. این رویکرد البته مزایا و معایب خود را داشته است. از یک سو باعث شده آثار تلویزیونی برای نسل‌های مختلف قابل درک و ملموس باشند و از سوی دیگر گاه ارتباط آنها با مناسبت محرم چنان غیرمستقیم شده که مخاطب دلیل پخش آنها در این ایام را به دشواری تشخیص می‌دهد. در سال‌های اخیر نیز با کاهش تعداد سریال‌های شاخص مناسبتی، بسیاری از مخاطبان از فقدان آثاری در سطح و کیفیت «شب دهم» یا برخی مجموعه‌های موفق دهه هشتاد سخن گفته‌اند. در کنار «شب دهم»، نمی‌توان از نقش «مختارنامه» در حافظه تصویری محرم ایرانیان چشم پوشید. این مجموعه به کارگردانی داوود میرباقری اگرچه مستقیماً به واقعه عاشورا نمی‌پردازد، اما روایت آن بر پیامدهای کربلا و قیام مختار ثقفی برای خونخواهی امام حسین(ع) استوار است. «مختارنامه» از معدود آثار تلویزیون ایران است که توانست روایتی حماسی، تاریخی و مذهبی را در ابعادی گسترده به تصویر بکشد و به یکی از ماندگارترین مجموعه‌های تاریخ تلویزیون تبدیل شود. 
نکته قابل توجه آن است که «مختارنامه» برخلاف بسیاری از سریال‌های مناسبتی، تنها به زمان پخش اولیه خود محدود نماند. این مجموعه تقریباً هر سال در ایام محرم یا صفر از شبکه‌های مختلف سیما بازپخش می‌شود و همچنان مخاطبان گسترده‌ای دارد. تکرار سالانه این سریال نشان می‌دهد که برای بخش مهمی از مخاطبان، محرم تنها با مراسم عزاداری و برنامه‌های مذهبی شناخته نمی‌شود، بلکه با روایت‌های دراماتیکی نیز پیوند خورده است که مفاهیمی چون عدالت‌خواهی، انتقام از ستمگران، وفاداری به آرمان‌ها و مسئولیت تاریخی را بازنمایی می‌کنند. به همین دلیل «مختارنامه» را می‌توان فراتر از یک سریال تاریخی، بخشی از آیین رسانه‌ای محرم در تلویزیون ایران دانست. در نهایت باید گفت در روزگاری که رقابت رسانه‌ای بیش از هر زمان دیگری شدت گرفته، بازگشت به چنین نگاهی می‌تواند بار دیگر سریال‌های موضوعی را به یکی از مهم‌ترین رویدادهای تلویزیون تبدیل کند؛ آثاری که هم جذابیت نمایشی داشته باشند و هم بتوانند پیوندی میان نسل امروز و میراث فرهنگی عاشورا برقرار کنند.