یادداشت تفاهم ایران و آمریکا در اولین دقایق بامداد پنجشنبه ۲۸ خرداد در حالی با امضای مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ، رؤسای‌جمهوری دو کشور به مرحله نهایی و آغاز فرآیند اجرایی خود وارد شد که این اتفاق در امتداد مجموعه‌ای از تحولات فشرده دیپلماتیک عملاً به نقطه‌ای تعیین ‌کننده در تحول سطح منازعه میان تهران و واشنگتن رسیده است و در صورت اراده طرف مقابل می‌تواند با توقف چرخه تقابل در جبهه‌های مختلف علیه ایران زمینه را برای ورود به فاز تازه‌ای از مذاکرات هسته‌ای فراهم کند؛ روندی که پیام حمایتی رهبر انقلاب نیز بر وزن سیاسی این تفاهم افزوده و در پی آن، رئیس‌جمهوری، شورای عالی امنیت ملی و سپاه پاسداران با تأکید بر همسویی با این رویکرد و قدردانی از حمایت اعلام‌ شده، بر انسجام در سطوح تصمیم‌سازی داخلی صحه گذاشته‌اند.
در پی امضای متن یادداشت تفاهم درباره خاتمه جنگ میان ایران و آمریکا فضای سیاسی کشور با مجموعه‌ای از پیام‌ها و مواضع رسمی همراه شد که در صدر آن، پیام رهبر انقلاب اسلامی قرار دارد. رهبر انقلاب در پیام خود با اشاره به روند شکل‌گیری این تفاهم اعلام کردند که بر اساس تعهدی که رئیس‌جمهوری به عنوان رئیس شورای عالی امنیت ملی از سوی خود و سایر اعضا در پاسداشت حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت ارائه کرده و مسئولیت آن را پذیرفته است، اجازه ورود به مذاکره صادر شده است. ایشان همچنین تصریح کردند که در صورت زیاده‌خواهی طرف آمریکایی، جمهوری اسلامی زیر بار آن نخواهد رفت و از این مرحله به بعد، تحقق شروط مطرح‌شده مبنای ارزیابی روند پیش‌رو خواهد بود. به تأکید ایشان، انجام مذاکرات حضوری آینده نیز به معنای پذیرش دیدگاه طرف مقابل نخواهد بود.
در ادامه این تحولات، رئیس‌جمهوری نیز با استقبال از مواضع رهبر انقلاب، آن را تبیین‌کننده چارچوب مسئولیت نهادهای مؤثر در روند دیپلماسی دانست و تأکید کرد دولت و شورای عالی امنیت ملی با التزام کامل به رهنمودهای ایشان، صیانت از حقوق ملت ایران و حفظ عزت و اقتدار کشور را در اولویت قرار خواهند داد. محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکره‌کننده ایران نیز با قدردانی از پیام راه‌گشا و حکیمانه  رهبر انقلاب تأکید کرد که تیم مذاکره‌کننده دستورات و رهنمودهای ایشان را مبنای عمل خود قرار خواهد داد. قالیباف همچنین با اشاره به روند مذاکرات پیش‌رو اطمینان داد که ایران اجازه نخواهد داد طرف مقابل با بدعهدی یا اعمال فشار، حقوق ملت ایران و جبهه مقاومت را نادیده بگیرد یا مخدوش کند.

ادامه پیروزی‌ها در میدان سیاست
 همزمان دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی نیز در بیانیه‌ای جداگانه به رهبر انقلاب و ملت ایران اطمینان داد که در اجرای تدابیر و دستورات ایشان بویژه در حوزه صیانت از حقوق ملت و جبهه مقاومت، پاسداشت خون شهدا و پیشبرد مذاکرات آینده بر اساس منافع و مصالح جمهوری اسلامی ایران، هیچ‌گونه مسامحه‌ای صورت نخواهد گرفت و این شورا تا استیفای کامل حقوق ملت و تحقق اهداف مورد نظر مسیر خود را ادامه خواهد داد. این شورا همچنین تأکید کرد که با رویکردی مبتنی بر بی‌اعتمادی نسبت به طرف مقابل و با نظارت دقیق بر روند مذاکرات، در صورت هرگونه تخطی یا نقض تعهد از سوی طرف آمریکایی، اقدامات متقابل طبق برنامه از پیش تعیین‌شده در دستور کار قرار خواهد گرفت. در همین چارچوب، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هم در بیانیه‌ای با اشاره به پیام رهبر انقلاب، آن را عاملی برای تقویت وحدت داخلی و افزایش امید در میان رزمندگان و مردم توصیف و تأکید کرد که این پیام سرمایه‌ای مهم برای پیشبرد مسیر احقاق حقوق ملت ایران در عرصه سیاست خارجی است. سپاه در ادامه با اشاره به تحولات اخیر اعلام کرد که دشمنی که پیش‌تر از اهدافی چون حذف ایران از نقشه جهان سخن می‌گفت، در برابر مقاومت ملت ایران و رزمندگان اسلام از مواضع پیشین خود عقب‌نشینی کرده و اکنون به سمت درخواست تفاهم و مذاکره سوق یافته است. سپاه پاسداران تأکید کرد که انتظار عمومی این است که این دستاوردهای میدانی در عرصه سیاست نیز ادامه یافته و به احقاق حقوق ملت ایران منتهی شود. وزیر امور خارجه نیز پیام رهبر انقلاب را چراغ راه تمامی کارگزاران سیاست خارجی کشور دانست و از رهنمودها، تدابیر و حمایت‌های ارزشمند ایشان قدردانی کرد.

استقبال جهان از تفاهم ایران و آمریکا
در ادامه واکنش‌ها به امضای یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، حمایت‌های بین‌المللی از این توافق نیز در حال گسترش است. چهار کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا در بیانیه‌ای مشترک از این تفاهم استقبال کردند و آن را فرصتی برای کاهش تنش‌ها، بازگرداندن ثبات به منطقه و حمایت از اقتصاد جهانی دانستند. این کشورها با تأکید بر اهمیت حفظ فضای ایجادشده پس از پایان جنگ، خواستار اجرای سریع و کامل مفاد یادداشت تفاهم و همچنین تکمیل مذاکراتی شدند که قرار است در هفته‌های آینده به توافق نهایی میان تهران و واشنگتن منجر شود.
حمایت اروپا از این روند در حالی مطرح می‌شود که ناتو نیز از توافق اخیر استقبال کرده است. «مارک روته»، دبیرکل ناتو امضای تفاهمنامه پایان جنگ میان ایران و آمریکا را گامی مثبت در مسیر ثبات منطقه‌ای توصیف کرد و آن را اقدامی مهم برای کاهش تنش‌های امنیتی در غرب آسیا دانست.
همزمان، دامنه حمایت‌های بین‌المللی از این توافق به خارج از اروپا نیز کشیده شد. چین، ژاپن، ارمنستان و جمهوری آذربایجان از امضای یادداشت تفاهم استقبال و بر ضرورت حفظ روند دیپلماتیک آغازشده تأکید کردند. این کشورها در مواضع جداگانه خود، حمایتشان را از صلح و ثبات در غرب آسیا و منطقه خلیج فارس اعلام کردند.
مجموع این واکنش‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از بازیگران بین‌المللی تفاهم پایان جنگ میان ایران و امریکا را فرصتی برای جلوگیری از بازگشت درگیری‌ها و آغاز مرحله‌ای جدید از ثبات امنیتی و اقتصادی در منطقه ارزیابی می‌کنند.

برش

تعویق آغاز مذاکرات هسته‌ای
پس از آنکه رؤسای‌جمهوری ایران و آمریکا متن یادداشت تفاهم را به‌صورت دیجیتال و غیرحضوری امضا کردند و این سند با امضای نخست‌وزیر پاکستان به عنوان میانجی نهایی شد، قرار بود مرحله مقدماتی مذاکرات هسته‌ای میان دو طرف روز جمعه (دیروز) در سوئیس آغاز شود. این مذاکرات که اولین گام عملی برای تبدیل مفاد یادداشت تفاهم به یک توافق هسته‌ای جامع به شمار می‌رود، در موعد پیش‌بینی‌شده برگزار نشد و آغاز آن به زمان دیگری موکول شد.
اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه روز گذشته درباره مرحله بعدی مذاکرات برای تدوین توافق نهایی گفت: «رایزنی‌های لازم از طریق میانجی‌ها برای این منظور در حال انجام است و در صورت فراهم‌شدن شرایط لازم برای شروع مذاکرات، اطلاع‌رسانی خواهد شد.»
بقایی یادآوری کرد: «طبق متن یادداشت تفاهم، آغاز مذاکرات توافق نهایی منوط به اجرای مفاد بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ یادداشت تفاهم و تداوم اجرای آنها است.» سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی راجع به نشست سوئیس که پیش‌تر گفته شده بود در روز جمعه برگزار خواهد شد، گفت: «یکی از اهداف اصلی نشست سوئیس در روز جمعه، امضای متن تفاهم خاتمه جنگ تحمیلی بود و قرار بود در حاشیه مراسم امضا راجع به ترتیبات مربوط به مذاکرات توافق نهایی هم تبادل نظر شود؛ با توجه به اینکه امضای متن یادداشت تفاهم در بامداد ۲۸ خرداد به صورت دیجیتالی انجام شد، برگزاری نشست مزبور در سوئیس فوریت ندارد اما در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری یک نشست طی روزهای آینده هستیم.»