شیما جهان‌بخش
گروه ایران زمین

طرح سالم‌سازی دریا در سواحل شمال کشور در تابستان ۱۴۰۵ با رویکردی گسترده‌تر و مبتنی بر تقویت زیرساخت‌های ایمنی، به‌صورت همزمان در استان‌های گیلان، مازندران و گلستان در حال اجراست؛ طرحی که هدف آن کاهش حوادث، افزایش پوشش نظارت میدانی و ارتقای سطح ایمنی در سواحل دریای خزر عنوان شده است.
در این طرح، گیلان با استقرار ۷۵۰ نیروی امدادی در ۲۲ طرح ساحلی و شناسایی صدها نقطه حادثه‌خیز، مازندران با بهره‌گیری از حدود ۱۳۰۰ ناجی غریق و توسعه طرح‌های بهسازی سواحل، و گلستان با پوشش امدادی در نوار ساحلی خزر، هرکدام بخشی از یک الگوی مشترک مدیریت ایمنی در سواحل پرتردد شمال کشور را شکل داده‌اند.

ورود خزر به مسیر ایمنی هوشمند
این طرح امسال در سه استان شمالی اجرا می‌شود و مهم‌ترین تفاوت آن نسبت به سال‌های گذشته، ورود جدی ابزارهای هوشمند به چرخه مدیریت ایمنی سواحل است. برای اولین‌بار سامانه پایش جامع نجات غریق در حال راه‌اندازی است؛ سامانه‌ای که امکان رصد لحظه‌ای، آنلاین و یکپارچه وضعیت نیروها، جانمایی پایگاه‌ها و نقاط حادثه‌خیز را در سراسر نوار ساحلی حدود ۹۰۰ کیلومتری خزر فراهم می‌کند.
این تحول در کنار استقرار گسترده ناجیان غریق و تیم‌های امدادی، تلاش دارد شکاف میان نظارت میدانی و مدیریت متمرکز بحران را کاهش دهد و الگوی تازه‌ای از کنترل هوشمند و داده‌محور سواحل پرتردد کشور ارائه کند. 
اجرای طرح 
در ۱۴ شهرستان ساحلی مازندران 
«روح‌الله صادقی»، مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مازندران، از اجرای طرح سالم‌سازی دریا در ۱۴ شهرستان ساحلی استان خبر داد و اعلام کرد: این طرح از ۱۱ خردادماه آغاز شده و هم‌اکنون به‌صورت کامل در حال اجراست.
وی در گفت‌وگو با «ایران» با اشاره به روند اجرای طرح اظهار کرد: نظارت‌ها به‌صورت میدانی و مستمر، بویژه در روزهای پنجشنبه و جمعه در سواحل استان انجام می‌شود و دستگاه‌های متولی بر اساس مأموریت‌های تخصصی خود در حال انجام وظایف محوله هستند. به گفته وی، تاکنون ۱۶ طرح سالم‌سازی و بهسازی سواحل در نقاط مختلف استان آماده بهره‌برداری شده که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته رشد محسوسی را نشان می‌دهد.
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مازندران افزود: «تا پایان هفته جاری نیز چند طرح دیگر در شهرستان‌هایی مانند محمودآباد و تنکابن به مرحله اجرا و بهره‌برداری خواهد رسید، هرچند در برخی مناطق به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و محدودیت‌های طبیعی، امکان اجرای طرح وجود ندارد.»
صادقی ادامه داد: «در شهرستان‌هایی که شرایط لازم برای اجرای طرح فراهم است، اقدامات اجرایی با سرعت در حال تکمیل است و تاکنون هیچ مشکل خاصی گزارش نشده که این موضوع حاصل هماهنگی و هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی استان و مدیریت واحد و منسجم است.»

تعطیلی طرح شنا 
در سواحل همزمان با ایام محرم
 وی همچنین به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده برای مناسبت‌های مذهبی ماه محرم اشاره کرد و گفت: «برای ایام تاسوعا و عاشورای حسینی برنامه‌ریزی لازم انجام شده و مانند سال‌های گذشته، طرح شنا در این ایام به‌طور کامل تعطیل خواهد شد، هرچند حضور مردم در سواحل ادامه دارد و خدمات عمومی در حد ضرورت ارائه می‌شود.»
وی با اشاره به وضعیت نیروهای امدادی و ناجیان غریق گفت: «در حال حاضر حدود ۱۳۰۰ ناجی غریق در سواحل استان مازندران مستقر هستند و حدود ۱۰۰ نیروی هلال‌احمر نیز در کنار آنان فعالیت می‌کنند. در خردادماه امسال حدود ۸۰ درصد ظرفیت نیروها فعال شده و این روند به‌تدریج تا تکمیل کامل ادامه خواهد داشت.»
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مازندران تأکید کرد: «این طرح تا پایان شهریورماه ادامه می‌یابد و در طول این مدت تمامی سواحل دارای شرایط، تحت پوشش کامل نیروهای امدادی و نظارتی قرار خواهند داشت. شعار امسال طرح سالم‌سازی دریا «ساحل امن و ایمن برای همه هموطنان» تعیین شده و هدف اصلی آن ارتقای سطح ایمنی و کاهش حوادث در سواحل استان است.»

اجرای سامانه هوشمند پایش 
نجات غریق برای اولین‌بار
وی در ادامه از اجرای یک طرح جدید و مهم در حوزه نظارت سواحل خبر داد و گفت: «امسال برای اولین‌بار «سامانه پایش جامع مدیریت نجات غریق» در استان‌های ساحلی کشور راه‌اندازی شده است.این سامانه تا پایان هفته به‌طور کامل عملیاتی خواهد شد و امکان نظارت لحظه‌ای، آنلاین و یکپارچه بر تمامی سواحل شمالی کشور را فراهم می‌کند؛ به‌گونه‌ای که حتی مسئولان ملی در سطح وزارت کشور می‌توانند عملکرد سواحل هفت استان ساحلی را به‌صورت همزمان مشاهده و کنترل کنند.»
صادقی با بیان اینکه این سامانه نقش مهمی در ارتقای مدیریت بحران و پیشگیری از حوادث دارد، اظهار کرد: «در هر نقطه از ساحل مانند بابلسر یا سایر مناطق، وضعیت نیروها، جانمایی و عملکرد به‌صورت دقیق قابل مشاهده و پایش است. در کنار این سامانه هوشمند، نظارت میدانی نیز همچنان با قوت ادامه دارد.»
 
پرداخت هوشمند 
حقوق ناجیان و نظارت بر عملکرد
 این مقام مسئول به تغییرات مهم در نحوه پرداخت حقوق ناجیان غریق اشاره کرد و گفت: «امسال پرداخت حقوق به‌صورت متمرکز و مبتنی بر سامانه و بر اساس میزان کارکرد واقعی نیروها انجام می‌شود.»
به گفته وی، در این سیستم، میزان حضور، فعالیت و ساعات کاری هر ناجی به‌صورت دقیق ثبت می‌شود و پرداخت‌ها بر همان اساس صورت می‌گیرد. در سال‌های گذشته ممکن بود نظارت دقیق بر میزان حضور نیروها وجود نداشته باشد، اما امسال با راه‌اندازی سامانه، این امکان به‌طور کامل فراهم شده است.
وی افزود: «در صورت ترک محل خدمت یا تخلف احتمالی، موضوع بلافاصله در سامانه ثبت شده و پیگیری لازم انجام می‌شود و در صورت نیاز، جایگزینی نیروها در کوتاه‌ترین زمان صورت خواهد گرفت.»
صادقی با اشاره به ساعات فعالیت طرح سالم‌سازی دریا گفت: «این طرح روزانه از ساعت ۸ صبح تا ۸ شب در تمامی سواحل استان مازندران اجرا می‌شود و هدف آن ایجاد محیطی ایمن و استاندارد برای استفاده گردشگران و مسافران است.»
وی در پایان ابراز امیدواری کرد با اجرای دقیق این طرح و استفاده از ظرفیت سامانه‌های هوشمند و نیروهای امدادی، تابستانی ایمن و بدون حادثه برای گردشگران در سواحل استان رقم بخورد.

تمرکز بر ایمنی 
در ۳۰۷ کیلومتر نوار ساحلی گیلان
 «علی فتح‌الهی»، مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گیلان نیز در گفت‌وگو با «ایران» از آمادگی کامل سواحل استان برای میزبانی از گردشگران تابستانی خبر داد و گفت: «امسال ۲۲ طرح سالم‌سازی در طول ۳۰۷ کیلومتر نوار ساحلی گیلان آماده ارائه خدمات به مسافران و گردشگرانی است که این استان را برای گذران اوقات فراغت خود انتخاب می‌کنند.»
به گفته وی، اجرای این طرح‌ها از نهم خردادماه آغاز شده و تا نهم مهرماه ۱۴۰۵ ادامه خواهد داشت. در قالب این برنامه، ۱۴ طرح دارای شناگاه‌های مجزای بانوان و آقایان هستند و تمامی تیم‌های امدادی، نیروهای هلال‌احمر و ناجیان غریق در این مناطق و در امتداد نوار ساحلی استان مستقر شده‌اند.
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گیلان با اشاره به زیرساخت‌های ایمنی پیش‌بینی‌شده در طرح‌های سالم‌سازی دریا اظهار کرد: «در تمامی این ۲۲ طرح، پایگاه‌های هلال‌احمر، اورژانس و امداد و نجات حضور دارند تا در صورت بروز هرگونه حادثه، خدمات لازم در کوتاه‌ترین زمان ممکن ارائه شود.»
 
شناسایی ۳۶۰ نقطه خطرآفرین
 فتح‌الهی با بیان اینکه گستردگی سواحل گیلان نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و استقرار گسترده نیروهای امدادی است، افزود: «در طول نوار ساحلی استان، ۳۶۰ نقطه خطرآفرین شناسایی شده که برای پوشش ایمنی این مناطق، ۷۵۰ نفر به‌کار گرفته شده‌اند؛ شامل ۶۵۰ ناجی غریق و ۱۰۰ امدادگر هلال‌احمر.»
وی هدف اصلی طرح را افزایش ایمنی گردشگران، ساماندهی مناطق مجاز شنا، جلوگیری از ورود به نقاط خطرناک و کاهش حوادث ناشی از شنا در سواحل دریای خزر عنوان کرد و گفت: «تمرکز بر پیشگیری و نظارت می‌تواند نقش مهمی در کاهش حوادث داشته باشد. در سال گذشته ۱۶ نفر در سواحل گیلان جان خود را از دست دادند که تمامی این موارد خارج از محدوده طرح‌های سالم‌سازی دریا رخ داده است.»
به گفته این مقام مسئول، این آمار نشان می‌دهد رعایت محدوده‌های تعیین‌شده تا چه اندازه در پیشگیری از حوادث مؤثر است. فتح‌الهی تأکید کرد بخش عمده مخاطرات زمانی رخ می‌دهد که افراد بدون توجه به هشدارها و توصیه‌های ناجیان غریق وارد مناطق ممنوعه می‌شوند.
 
همکاری مردم؛ 
حلقه نهایی ایمنی سواحل
 وی همچنین اعلام کرد: «ناجیان غریق در سال گذشته موفق شدند ۳۱۰ نفر را از خطر غرق‌شدن نجات دهند؛ آماری که بیانگر نقش حیاتی نیروهای امدادی و ضرورت تداوم اجرای طرح‌های سالم‌سازی دریا است.»
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گیلان با تأکید بر اینکه هدف اصلی این طرح تبدیل تابستان ۱۴۰۵ به فصلی ایمن‌تر برای گردشگران است، اظهار کرد: «موفقیت طرح سالم‌سازی دریا تنها به استقرار نیروهای امدادی و تجهیزات وابسته نیست، بلکه همکاری و همراهی مردم نیز نقشی تعیین‌کننده در کاهش حوادث دارد.بر همین اساس، در کنار اقدامات اجرایی و نظارتی، برنامه‌های آگاهی‌بخشی و اطلاع‌رسانی نیز در دستور کار قرار گرفته تا گردشگران با شناخت دقیق‌تری از شرایط ساحل، نقاط خطرآفرین و محدوده‌های مجاز شنا، از سواحل شمالی کشور بهره‌مند شوند.»

برش

خزر در مسیر ایمنی داده‌محور
طرح سالم‌سازی دریا در سواحل شمال کشور در تابستان ۱۴۰۵، با رویکردی فراتر از سال‌های گذشته و با تکیه بر تقویت زیرساخت‌های امدادی و ورود ابزارهای هوشمند، در حال شکل‌دهی به الگویی تازه از مدیریت ایمنی در نوار ساحلی دریای خزر است. از استقرار گسترده نیروهای امدادی و ناجیان غریق در استان‌های گیلان، مازندران و گلستان گرفته تا شناسایی صدها نقطه حادثه‌خیز و توسعه طرح‌های بهسازی سواحل، مجموعه‌ای از اقدامات میدانی برای کاهش حوادث و افزایش ضریب ایمنی گردشگران در حال اجراست. در کنار این ظرفیت انسانی، راه‌اندازی سامانه هوشمند پایش نجات غریق، نقطه عطفی در مدیریت سواحل شمال به شمار می‌رود؛ سامانه‌ای که با ایجاد امکان رصد لحظه‌ای و یکپارچه وضعیت نیروها و نقاط پرخطر، مسیر مدیریت سنتی را به سمت نظارت داده‌محور و متمرکز تغییر داده است. با این حال، مسئولان تأکید دارند که تحقق کامل اهداف این طرح تنها به تجهیزات و نیروهای امدادی محدود نمی‌شود و نقش مردم در رعایت هشدارها و پرهیز از ورود به مناطق خطرآفرین، حلقه نهایی و تعیین‌کننده در کاهش حوادث است. بر این اساس، تابستان ۱۴۰۵ در سواحل شمال کشور، نه‌تنها فصل گردشگری، بلکه آزمونی برای هم‌افزایی مدیریت هوشمند، نیروی انسانی و مشارکت عمومی در مسیر تحقق «ساحل امن و ایمن برای همه هموطنان» خواهد بود.