حادثه مرگبار معدن زغال‌سنگ طبس که به جان باختن شماری از کارگران انجامید، بار دیگر موضوع ایمنی معادن و ضعف نظارت بر محیط‌های کاری پرخطر را به یکی از مطالبات جدی افکارعمومی تبدیل کرد. حالا وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی می‌گوید مجموعه‌ای از اقدامات تازه را برای تقویت نظام ایمنی در معادن و کارگاه‌های پرحادثه آغاز کرده است؛ از رونمایی سامانه ثبت وضعیت ایمنی در معادن زغال‌سنگ زیرزمینی گرفته تا حرکت به سمت بازرسی هوشمند کار.
در دویستمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی که با حضور احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزار شد، از سامانه ثبت وضعیت ایمنی در معادن زغال‌سنگ زیرزمینی کشور رونمایی شد؛ سامانه‌ای که قرار است اطلاعات مربوط به وضعیت ایمنی این معادن را ثبت و امکان رصد دقیق‌تر شرایط را فراهم کند. هرچند مقام‌های وزارت کار جزئیات فنی بیشتری از این سامانه ارائه نکرده‌اند، اما رونمایی از آن در شرایطی انجام شده که پس از حادثه طبس، حساسیت نسبت به وضعیت ایمنی معادن زغال‌سنگ به شکل محسوسی افزایش یافته است.

بازرسی از حالت کاغذی خارج می‌شود
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در این نشست از آغاز اجرای نظام نظارتی هوشمند خبر داد و گفت:«بازرسی کار در حال عبور از شیوه‌های سنتی و کاغذی به سمت سامانه جامع بارگذاری داده‌هاست.» به گفته میدری، در مدل جدید، بازرسان پیش از مراجعه به واحدهای صنعتی و معدنی، به سوابق و اطلاعات لازم دسترسی خواهند داشت و از ظرفیت هوش مصنوعی نیز برای تحلیل داده‌ها و «داشبوردهای حوادث» استفاده می‌شود.
او تأکید کرد:«هدف این است که با تحلیل حوادث کوچک و نشانه‌های هشداردهنده، بتوان از وقوع حوادث بزرگ پیشگیری کرد؛ رویکردی که اگر به‌درستی اجرا شود، می‌تواند نظارت را از مرحله واکنش پس از حادثه به مرحله پیشگیری منتقل کند.»

تمرکز بر بخش‌های پرحادثه
در همین جلسه، معاون روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز با اشاره به اینکه بیشترین حوادث ناشی از کار در کشور در بخش ساختمان رخ می‌دهد، از تلاش برای استفاده از ظرفیت سازمان نظام مهندسی ساختمان خبر داد. به گفته پروانه رضایی بختیاری، حدود ۶۰۰ هزار نفر عضو سازمان نظام مهندسی ساختمان هستند و نزدیک به ۴۲۰ هزار نفر نیز پرونده اشتغال در این حوزه دارند؛ ظرفیتی که می‌تواند برای کاهش حوادث کاری و ارتقای ایمنی به کار گرفته شود.
همزمان، تفاهمنامه‌ای میان وزارت کار و سازمان نظام مهندسی ساختمان برای ارتقای ایمنی و کاهش حوادث کارگاه‌های ساختمانی امضا شد. این تفاهمنامه بر محورهایی مانند استقرار سرپرست ایمنی، تقویت ضمانت‌های اجرایی، استفاده از تجهیزات حفاظتی و حضور مجریان دارای صلاحیت متمرکز است.  این اقدامات، اگرچه هنوز در آغاز راه است، اما یک پیام روشن دارد: حادثه طبس دست‌کم در سطح سیاست‌گذاری و نظارت بی‌پاسخ نمانده است. با این حال، معیار اصلی قضاوت درباره این برنامه‌ها، نه رونمایی از سامانه‌ها و امضای تفاهمنامه‌ها، بلکه اثر آنها در کاهش واقعی حوادث و افزایش ایمنی کارگران خواهد بود.