محمدمحسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

 روز گذشته کنست اسرائیل در شور اول با 62 رأی مثبت به طرح «قانون اساسی مطالعات تورات» رأی مثبت داد. این قانون که توسط احزاب حریدی و فشار آنها بر ائتلاف نتانیاهو تهیه شده پس از چند ماه جنجال بالاخره ارائه و وارد مراحل رأی‌گیری برای تبدیل شدن به قانون شد.
این قانون در اصل «مطالعه تورات» را به‌عنوان یک ارزش بنیادین در سطح قانون اساسی اسرائیل تعریف می‌کند! براساس بند اول، مطالعه تورات نه یک اقدام دینی، بلکه یک اقدام و ارزش ملی و هویتی تلقی خواهد شد. اقدامی که مدارس یهودی و طلاب و خاخام‌ها را با یک جایگاه حقوقی جدید روبه‌رو می‌کند. منظور از مطالعه تورات در حقیقت مدارس دینی و طلاب این مدارس که به یشیوا مشهورند، است.در این قانون دولت موظف می‌شود از نهادهای دینی و طلاب حمایت ساختاری و مالی کند. نکته مهم دیگر این است که این قانون در رده «قانون پایه» مطرح شده است. در اسرائیل به‌واسطه نبود قانون اساسی قانون‌های مهم و اصلی قانون پایه خطاب می‌شوند که لغو آنها سخت‌تر و جایگاه حقوقی آنها بالاخص در استناد دیوان عالی حقوقی یا تفسیر آن در دادگاه‌ها بالاتر از دیگر قوانین قرار خواهند گرفت. همچنین همین تفسیر می‌تواند بعدتر در مسأله سربازی استفاده شود. اصل داستان همینجاست. منظور از حمایت از این طلاب یعنی حضور در این مدارس همسطح یک خدمت معتبر ملی شناخته بشود و این می‌تواند جایگزین سربازی رفتن طلاب این مدارس دینی شود. این قانون اگرچه همه حریدی‌ها را از سربازی معاف نمی‌کند، اما شامل بخش زیادی شده و راه فرار بزرگی در اختیار این طیف قرار می‌دهد. همانگونه که می‌دانید مسأله سربازی رفتن یا معافیت سربازی حیدی‌ها جزو مسائل مهم و چالش سال‌های اخیر درون سرزمین‌های اشغالی است.
همچنین این قانون دولت را موظف می‌کند از حریدی‌ها و مدارس آنها حمایت مالی و حقوقی نماید. این در حالی است که در سال‌های اخیر پرداخت شهریه و کمک به این طلاب در داخل اسرائیل جزو موضوعات چالشی بوده و این قانون ، این مسأله را از باب حقوقی تمام شده تلقی خواهد کرد. این قانون و پایه بودنش، دست دیوان عالی قضایی را بر رد قوانین حول معافیت سربازی یا قوانین حمایت از حریدی‌ها خواهد بست و به باور بسیاری موجب تشدید چالش حریدی- سکولار در آینده خواهد شد؛ اما چیزی که اکنون تصویب آن برای نتانیاهو اهمیت دارد دادن باج به احزاب حریدی برای ماندن با وفاداری کامل در بلوک او در انتخابات کنست پیش روست.
این قانون با انتقادات زیادی روبه‌روست و شخصیت‌هایی مثل بنت، لاپید، گانتز، لیبرمن و... آن را یک اقدام خلاف هویت و قدرت ملی دانسته‌اند و آن را کاملاً یک اقدام انتخاباتی بدون در نظرگرفتن پیامدهای حقوقی و اجتماعی می‌دانند.