رونمایی از کتاب «محیط‌زیست از نگاه هنرمندان» در شب بخارا

وقتی هنر به یاری محیط‌‌زیست می‌آید

سعیده احسانی‌راد 
 گروه فرهنگی


مراسم رونمایی از کتاب «محیط‌زیست از نگاه هنرمندان» در نهصد و چهل و نهمین شب از شب‌های مجله بخارا عصر یکشنبه 17 خرداد در خانه هنرمندان ایران برگزار شد. در این مراسم ابراهیم حقیقی؛ طراح گرافیک، احمد عربانی؛ کاریکاتوریست، سیف‌الله صمدیان؛ عکاس و فیلمساز و علی دهباشی درباره این اثر و نقش هنر در بازتاب بحران‌های محیط‌زیستی سخن گفتند.
کتاب «محیط‌زیست از نگاه هنرمندان» حاصل بخش ویژه محیط‌زیست در بیست‌ویکمین دوره جشن «تصویر سال» است. در این مجموعه، گزیده‌ای از آثار هنرمندان تجسمی با محوریت مسائل و بحران‌های محیط‌زیستی ایران گردآوری شده است. این کتاب ۲۴۴ صفحه‌ای با مقدمه محمد درویش توسط انتشارات تصویر ایران منتشر شده است.

بخش عکس نقطه قوت کتاب بود
در این مراسم ابراهیم حقیقی درباره محتوای کتاب گفت: «شاید عنوان مناسب‌تر برای این مجموعه، نابودی محیط‌زیست بود.» به گفته او، در این کتاب ۱۴۱ عکس، ۶۸ کاریکاتور و ۴۷ پوستر منتشر شده و بخش عمده آثار به موضوع تخریب محیط‌زیست اختصاص دارد.  او بخش عکس ها را یکی از نقاط قوت کتاب دانست و تأکید کرد :«بسیاری از عکس‌ها علاوه بر ارزش هنری، تصویری روشن و مستند از بحران‌های محیط‌زیستی ارائه می‌کنندو کاریکاتوریستها نیز در انتقال پیام در این مجموعه موفق عمل کرده‌اند.»  
ظرفیت بالای کاریکاتور 
در جلب توجه مخاطب
 احمد عربانی نیز در سخنان خود به تناقض میان تصویری که در فرهنگ و تاریخ از ایرانیان ارائه شده و برخی رفتارهای امروزی در قبال محیط‌زیست اشاره کرد. او گفت: «ایرانیان همواره به میهمان‌نوازی، صبوری و احترام به ارزش‌های انسانی شناخته شده‌اند، اما امروز در بسیاری از مناطق طبیعی با انبوهی از زباله‌ها و نشانه‌های بی‌توجهی به محیط‌زیست روبه‌رو هستیم.»
 این کاریکاتوریست با اشاره به تعدادی از آثار منتشرشده در کتاب، توضیح داد: «هنرمندان تلاش کرده‌اند موضوعاتی مانند رهاسازی زباله در طبیعت، قطع درختان، آلودگی هوا و نابودی زیستگاه‌جانوران را با زبان تصویر بیان کنند.» به اعتقاد او، کاریکاتور به دلیل بهره‌گیری از طنز، استعاره و اغراق، ظرفیت بالایی برای جلب توجه مخاطب و انتقال پیام‌های محیط‌زیستی دارد.
عکاسی و قدرت ثبت واقعیت
 سیف‌الله صمدیان، عکاس و فیلمساز نیز در این مراسم با اشاره به ویژگی‌های منحصربه‌فرد طبیعت ایران گفت: «کمتر کشوری از چنین تنوع اقلیمی و طبیعی برخوردار است و همین مسأله اهمیت حفاظت از محیط‌زیست را دوچندان می‌کند.»  او درباره جایگاه عکاسی در بازنمایی مسائل اجتماعی و محیط‌زیستی اظهار کرد: «عکس، به دلیل ارتباط مستقیم با واقعیت، از قدرت اقناع بالایی برخوردار است.»  صمدیان افزود: «اگر یک عکس به‌درستی ثبت شود، می‌تواند تأثیری عمیق بر مخاطب بگذارد و او را با واقعیت‌های موجود روبه‌رو کند.»
 صمدیان در عین حال تأکید کرد: «خلق یک عکس ماندگار تنها به ثبت یک لحظه محدود نمی‌شود و عکاس برای رسیدن به اثری تأثیرگذار باید از نگاه عمیق، جهان‌بینی گسترده و شناخت هنرهای دیگر برخوردار باشد.»