ندا سیجانی
 گروه فرهنگی

 نام استاد نادر نیک‌نژاد با موسیقی اصیل بلوچستان و به‌ویژه شیوه آوازی «زهیروک» گره خورده است؛ هنرمندی که سال‌ها برای حفظ و گسترش این میراث ارزشمند موسیقایی تلاش کرد و امروز فرزندانش ادامه‌دهنده راه او هستند. محسن نوازنده تنبورک، مصطفی نوازنده بنجو و محمد نوازنده سازهای کوبه‌ای‌اند و سال‌ها در گروه موسیقی «مستاگ پهر» که به همت پدرشان شکل گرفت، به فعالیت پرداخته‌اند. با این حال، عمر پربار این هنرمند پیشکسوت موسیقی اقوام ایران کوتاه بود و او چندی پیش بر اثر عارضه قلبی، در ۶۸ سالگی، چشم از جهان فروبست.
 مروج و پاسدار سبک «زهیروک»
محمد نیک‌نژاد، فرزند ارشد این هنرمند فقید، در گفت‌وگو با «ایران» درباره زندگی هنری، میراث موسیقایی و دغدغه‌های پدرش برای حفظ موسیقی بلوچستان گفت: «پدرم دارای دکترای هنر در رشته آواز بود و در موسیقی بلوچستان، به‌ویژه در سبک آوازی «زهیروک»، جایگاه ویژه‌ای داشت. البته او علاوه بر زهیروک، در دیگر شیوه‌های موسیقی بلوچستان از جمله «کردی» و «صوت» نیز مهارت فراوانی داشت و سال‌ها در این حوزه‌ها فعالیت کرد.
محتوای موسیقایی سبک زهیروک بیشتر بر مفاهیمی چون غم، دوری و اندوه استوار است. این شیوه از نسل‌های گذشته در خانواده ما وجود داشته و پدربزرگ پدرم نیز آن را اجرا می‌کرد، اما پدرم نقش مهمی در معرفی و گسترش آن داشت.»
به گفته او، «زهیروک» در اصل یک سبک آوازی است که گاه بدون ساز نیز اجرا می‌شود، اما در اجرای سازی معمولاً ساز «سرود» یا همان قیچک که از اصیل‌ترین سازهای بلوچستان به شمار می‌رود، خواننده را همراهی می‌کند.
او افزود: «استاد خداداد شکل‌زهی از معدود بازماندگان و نوازندگان برجسته ساز سرود (قیچک) بود که در بسیاری از جشنواره‌ها پدرم را همراهی می‌کرد. همچنین پدرم در کنار استادان نامداری چون ماشاءالله بامری، رمضان کشاورز، غلام‌رسول دینارزهی، علی بلوچ، پیربخش داودی و رسول‌بخش زنگشاهی نیز به اجرای موسیقــــــی پرداخته بود.»
 «کردی» بلوچستان را با موسیقی کردی اشتباه نگیرید
محمد نیک‌نژاد درباره ویژگی‌های سبک «کردی» در موسیقی بلوچستان نیز توضیح داد: «این سبک مختص بلوچستان است و خاستگاه آن شهرستان ایرانشهر به شمار می‌رود. نباید آن را با موسیقی کردی مناطق غرب کشور اشتباه گرفت.
 البته در هرمزگان نیز گونه‌ای از موسیقی کردی اجرا می‌شود، اما ساختار متفاوتی دارد. حتی در برخی جشنواره‌های مناطق دیگر ایران نیز نمونه‌هایی نزدیک به این شیوه دیده‌ایم که نشان‌دهنده ظرفیت و اهمیت این سبک
 است.»
او ادامه داد: «اشعار حافظ و سعدی از مهم‌ترین منابع مورد استفاده در اجرای این سبک هستند و استاد نیک‌نژاد طی سال‌ها فعالیت هنری خود تلاش کرد موسیقی آوازی زهیروک را حفظ و گسترش دهد.»
 من فرزند ایرانم و برای آن می‌خوانم
فرزند ارشد استاد نیک‌نژاد با اشاره به علاقه پدرش به موسیقی از دوران کودکی گفت: «پدرم از حدود ۱۰ سالگی موسیقی را نزد پدربزرگ خود و به شیوه سینه‌به‌سینه آموخت. این میراث ارزشمند به نسل‌های بعد منتقل شد و امروز ما نیز ادامه‌دهنده راه پدر و نیاکان خود هستیم.» او درباره فعالیت‌های اجرایی این هنرمند افزود: «بیشتر اجراهای پدرم در ایران و در رویدادهایی همچون جشنواره موسیقی نواحی ایران، جشنواره موسیقی فجر و دیگر جشنواره‌های معتبر موسیقی برگزار می‌شد. او همیشه می‌گفت من فرزند ایران هستم و دوست دارم در کشور خودم و در بلوچستان برای مردمم بخوانم.»

 موسیقی بلوچستان همچنان زنده 
محمد نیک‌نژاد که خود نوازنده دهلک و تنبورک است، درباره نقش پدرش در مسیر هنری او گفت «:پدرم نوازنده سازهای کوبه‌ای نبود، اما شناخت عمیقی از ریتم داشت و همواره راهنمای من در مسیر نوازندگی بود.» او درباره وضعیت کنونی موسیقی بلوچستان نیز اظهار کرد: «خوشبختانه موسیقی در بلوچستان همچنان زنده است و مردم از آن استقبال می‌کنند. موسیقی سنتی بلوچستان مخاطبان خاص خود را دارد و هنوز مورد توجه قرار می‌گیرد. هنرمندان دیگری نیز این سبک را اجرا می‌کنند، اما شیوه استاد نیک‌نژاد رنگ‌وبوی ویژه‌ای داشت. امیدواریم نسل جوان نیز این مسیر را ادامه دهد.»
 
رسالتی سنگین برای ادامه راه
نیک‌نژاد مسئولیت نسل جدید در حفظ این میراث را سنگین دانست و گفت: «پس از درگذشت استاد، وظیفه ما دشوارتر شده است. باید آنقدر تلاش کنیم که نسل‌های آینده به این موسیقی اصیل گرایش پیدا کنند و احساس کنند صدای استاد نیک‌نژاد همچنان شنیده می‌شود.» او درباره ثبت آثار پدرش نیز توضیح داد: «بخشی از آثار استاد به ثبت ملی رسیده است که این موضوع موجب خوشحالی خانواده ما شد. او در طول سال‌های فعالیت هنری خود آلبوم‌های متعددی منتشر کرد و هنوز دو آلبوم دیگر از آثارش باقی مانده که امیدواریم به‌زودی منتشر شوند.»

 هنر جای تعارف ندارد
محمد نیک‌نژاد در بخش دیگری از این گفت‌وگو به فعالیت گروه موسیقی «مستاگ پهر» پرداخت؛ گروهی که از سال‌های آغازین فعالیت هنری استاد نیک‌نژاد شکل گرفت و به‌تدریج اعضای خانواده نیز به آن پیوستند. او گفت: «پدرم همیشه تأکید می‌کرد که هنر جای تعارف ندارد. می‌گفت اگر احساس کنم کسی در کارش کوتاهی می‌کند، حتی اگر فرزندم باشد، از هنرمند دیگری استفاده خواهم کرد. همین نگاه باعث شد ما نیز با جدیت بیشتری فعالیت کنیم.» به گفته او، پس از بیماری استاد، سرپرستی گروه به او واگذار شد؛ مسئولیتی که همچنان سنگین و دشوار است. او افزود: «استاد نیک‌نژاد یکی از چهره‌های مهم موسیقی بلوچستان بود و جایگاه ویژه‌ای میان هنرمندان داشت. خانه او همواره محل رفت‌وآمد هنرمندان و بزرگان موسیقی بلوچستان بود.»