غفور جهانی، بازیکن اسبق تیم ملی فوتبال در گفتوگو با «ایران»:
شانس صعود داریم اما کار آسانی نیست
مهری رنجبر/ جام جهانی ۲۰۲۶ در حالی برای تیم ملی فوتبال ایران آغاز خواهد شد که از همان مراحل ابتدایی، با حاشیهها و چالشهای غیرمنتظره همراه بوده است. شرایط پیچیده آمادهسازی، مسائل لجستیکی و برخی محدودیتهای خارج از زمین بازی، فضایی متفاوت و دشوار را برای تیم ملی رقم زده است؛ تا جایی که برخی کارشناسان از این دوره بهعنوان یکی از سختترین و پرچالشترین تجربههای تاریخ فوتبال ایران یاد میکنند. انتقادات نسبت به شرایط میزبانی و تصمیمات پیرامون تیم ملی نیز افزایش یافته و حتی برخی چهرههای باسابقه فوتبال ایران از جمله غفور جهانی، با اشاره به تجربه حضور خود در جام جهانی ۱۹۷۸، نگاه انتقادی خود را نسبت به شرایط فعلی و مدل برگزاری رقابتهای جامجهانی مطرح کردهاند. متن کامل گفتوگوی « ایران» با غفور جهانی را در ادامه میخوانید.
ارزیابی شما از وضعیت تیم ملی فوتبال پس از دو بازی تدارکاتی مقابل گامبیا و مالی چیست؟ بهنظر میرسد این حریفان از سطح بالایی برخوردار نبودند.
گامبیا و مالی در سطحی نبودند که بتوانند تیم ملی را بهطور جدی محک بزنند. این مسابقات فشار و چالش لازم را برای بازیکنان ایجاد نکرد تا نقاط ضعف و قوت تیم بهخوبی مشخص شود. به همین دلیل، این دیدارها نمیتوانند معیار دقیقی برای آمادهسازی جام جهانی باشند. البته نمیدانم دقیقاً به چه دلیل سایر حریفان قویتر در دسترس نبودند، اما در مقایسه، تیمهایی مانند عراق با حریفانی چون اسپانیا بازیهای تدارکاتی برگزار کردند که از نظر فنی بسیار پرفشارتر و استانداردتر بود.
آیا میتوان گفت این دو بازی بیشتر برای هماهنگی تیم و اجرای سیستم مورد نظر سرمربی بوده است؟
بازیهای تدارکاتی اساساً برای آمادهسازی تیمها طراحی میشوند، چه حریف قوی باشد و چه ضعیف. اما نکته مهم این است که بازی با حریفان قدرتمند، تصویر دقیقتری از وضعیت واقعی تیم ارائه میدهد و به کادر فنی کمک میکند مشکلات را بهتر شناسایی کنند. در هر صورت، این دو مسابقه تا حدی به هماهنگی بازیکنان کمک کرد، هرچند سطح رقابت پایین بود. به هر حال، فرصت بازی بین بازیکنان درونتیمی هم محدود است و این دیدارها میتوانستند تا حدی این خلأ را جبران کنند. امیدوارم در نهایت تیم برای جام جهانی به هماهنگی مطلوب رسیده باشد.
لیست ۲۶ نفره تیم ملی با میانگین سنی نسبتاً بالا انتخاب شده است. آیا این ترکیب در فوتبال مدرن امروز توان رقابت با حریفان جام جهانی را دارد؟
برخی تصور میکنند گروه ایران در مرحله مقدماتی ساده است، اما اینطور نیست. هر سه تیم حاضر، از جمله نیوزیلند و مصر و حتی بلژیک، با انگیزه بالا وارد رقابت میشوند و بازیهای دشواری خواهند داشت. اگر به گذشته نگاه کنیم، در مسیر آمادهسازی جام جهانی ۱۹۷۸، تیم ملی با حریفانی مانند تیمهای باشگاهی فرانسه و بلژیک بازی میکرد که از نظر سبک بازی به رقبای جهانی شباهت داشتند. اما در شرایط فعلی، چنین شباهتی در بازیهای تدارکاتی کمتر دیده شد.
در صورت مصدومیت مجدد روزبه چشمی در جام جهانی و نبود بازیکنانی مانند امید نورافکن، تیم ملی چه گزینههایی خواهد داشت؟
سرمربی باید در انتخاب بازیکنان، ریسک استفاده از بازیکنان سالم و جوان را نیز در نظر میگرفت. اگر روزبه چشمی دوباره دچار مصدومیت شود، طبیعتاً جایگزین مؤثری در اختیار تیم نخواهد بود و این یک ریسک جدی است. در عین حال، انتخاب بازیکنان باتجربه اما آسیبدیده، همیشه محل بحث است. شاید اعتماد به بازیکنان جوان و باانگیزه میتوانست هم میانگین سنی تیم را کاهش دهد و هم انرژی بیشتری به ترکیب بدهد. در شرایط سخت جام جهانی، بازیکن باید توان دوندگی و فشار بالا داشته باشد. تجربه نشان داده است که اتکای صرف به سن یا سابقه باشگاهی کافی نیست و باید عملکرد بازیکنان در سطح رقابتهای بینالمللی هم ملاک قرار گیرد. در مجموع، تردید دارم که روزبه چشمی بتواند در صورت مصدومیت، نقش تعیینکنندهای برای تیم ایفا کند.
آیا میتوان گفت سرمربی تیم ملی با خطزدن امید نورافکن از فهرست تیم ملی دچار اشتباه محاسباتی شده است؟
امید نورافکن بازیکن توانمند و باانگیزهای است و سابقه حضور موفقی در ملوان و سپاهان داشته و از همانجا نیز به تیم ملی رسید. او بازیکنی دونده است و از نظر فنی نیز تواناییهای خوبی دارد. بنابراین نمیتوان بهسادگی گفت انتخاب او اشتباه بوده است. اما تصمیمگیری در مورد ترکیب نهایی تیم ملی همیشه با ریسک همراه است و باید دید در نهایت کادر فنی بر چه اساس و معیاری تصمیم به خطزدن وی گرفته است.
درباره روزبه چشمی گفته میشود بهدلیل سبک بازی پربرخوردش احتمال دریافت کارت یا حتی اخراج در بازیهای مهم وجود دارد. نظر شما چیست؟
روزبه چشمی بازیکنی است که سبک بازی فیزیکی و درگیرانهای دارد و همین موضوع میتواند در سطح رقابتهای بینالمللی چالشبرانگیز باشد. در جام جهانی، داوریها بسیار دقیقتر است و برخوردهای فیزیکی سختگیرانهتر قضاوت میشوند. تجربه نشان داده که در این سطح، حتی تکلهای معمولی هم ممکن است کارت داشته باشد، بهویژه اگر روی بازیکنان کلیدی حریف انجام شود. از این منظر، احتمال گرفتن کارت برای بازیکنان پربرخورد همیشه وجود دارد، اما نمیتوان با قطعیت گفت که او در هر بازی دچار مشکل خواهد شد.
آیا بازیکنانی مانند چشمی، ترابی و جهانبخش که با مصدومیت به اردو اضافه شدهاند ممکن است جام جهانی را از دست بدهند؟
در فوتبال حرفهای باید واقعبین بود. همه تیمها انتظار دارند بازیکنان در سلامت کامل در اختیارشان باشند. اگر بازیکنی مصدوم باشد و زمان کافی برای بهبودی نداشته باشد، طبیعی است که احتمال از دست دادن مسابقات وجود دارد. از سوی دیگر، نباید فرض را بر ماندگاری طولانی تیم در جام جهانی گذاشت. ممکن است شرایط طوری رقم بخورد که تیم حتی از مرحله گروهی صعود نکند. در چنین شرایطی، استفاده از بازیکنان آماده و سالم اهمیت بیشتری دارد. انتخاب بازیکنان نیمهمصدوم همواره یک ریسک است و ممکن است باعث شود برخی بازیکنان آمادهتر از ترکیب باز بمانند.
به نظر شما شانس تیم ملی فوتبال برای صعود از مرحله گروهی چقدر است؟
امید به صعود داریم، اما کار سادهای نیست. میانگین سنی بالای تیم و حضور برخی بازیکنان باتجربه اما کمتحرکتر میتواند در شرایط آبوهوایی سخت و فشار بازیها تأثیرگذار باشد. در چنین مسابقاتی، دوندگی و آمادگی بدنی نقش بسیار مهمی دارد. اگر تیم از نظر بدنی دچار افت شود، کار دشوار خواهد شد. در مقابل، استفاده از بازیکنان جوانتر میتوانست انرژی بیشتری به تیم بدهد. شاید اگر ترکیب با ترکیب متعادلتری از جوانان و باتجربهها شکل میگرفت، شرایط بهتری برای نتیجهگیری فراهم میشد.
تیم ملی ایران در اولین بازی خود به مصاف نیوزیلند میرود. با توجه به شرایط فعلی، آیا میتوان به پیروزی ایران و شروعی موفق در این رقابتها امیدوار بود؟
بهعنوان یک ایرانی، طبیعتاً دوست دارم تیم ملی موفق شود؛ همانطور که در سایر رشتهها مانند والیبال و بسکتبال نیز انتظار داریم تیمهای ملی با صعود به مراحل بالاتر، جایگاه ورزش ایران را نشان دهند. نیوزیلند تیم قابل احترامی است و سبک بازی آن تا حدی شبیه تیمهای فیزیکی مانند استرالیاست. این تیم در بازیهای هوایی عملکرد خوبی دارد و همین موضوع میتواند برای خط دفاع ما چالشبرانگیز باشد. در کنار آن، تیم مصر نیز از نظر آمادگی بدنی و کیفیت بازی در سطح بالاتری نسبت به تیم ملی ایران قرار دارد و بازیهای تدارکاتی بهتری را پشت سر گذاشته است. بلژیک نیز از مدعیان اصلی صعود از گروه محسوب میشود. در مجموع، میتوان گفت شانس ایران برای صعود حدود ۵۰–۵۰ است. اگر تیم بتواند در بازی نخست مقابل نیوزیلند نتیجه بگیرد، مسیر صعود هموارتر خواهد شد؛ در غیر این صورت، کار بسیار دشوار میشود.
با توجه به اینکه برخی اعضای کادر فنی مانند تیم لجستیک و دو آنالیزور موفق به دریافت ویزا نشدهاند، آیا این موضوع میتواند به تیم ملی آسیب بزند؟
نبود آنالیزورها در مقایسه با سایر عوامل، احتمالاً تأثیر تعیینکنندهای نخواهد داشت، هرچند در جزئیات فنی میتواند خلأهایی ایجاد کند. اما نبود تیم لجستیک ممکن است از نظر هماهنگی و نظم روزمره برای بازیکنان و کادر فنی محسوس باشد، زیرا بازیکنان به حضور آنها در اردو عادت کردهاند. با این حال، نقش اصلی همچنان بر عهده سرمربی و دستیاران اوست و بار اصلی تصمیمگیریها روی دوش آنها قرار دارد.
انتقال تیم ملی به کمپ مکزیک و سفرهای مکرر به لسآنجلس برای هر مسابقه، همراه با مسائل اداری و کنترل گذرنامه، تا چه حد میتواند بر عملکرد تیم تأثیر بگذارد؟
این شرایط بدون تردید میتواند برای تیم چالشبرانگیز باشد. اسکان در مکزیک و رفتوآمد مداوم به آمریکا برای انجام مسابقات، همراه با مسائل اداری و کنترلهای مرزی، میتواند تمرکز و آمادگی تیم را تحت تأثیر قرار دهد. در مقایسه با تیمهایی که در محل برگزاری مسابقات مستقر هستند، این رفتوآمدها یک مزیت رقابتی را از تیم میگیرد. از این منظر، میتوان گفت چنین شرایطی به ضرر تیم است و ممکن است بر عملکرد کلی تأثیر منفی بگذارد.
آیا شرایط سفرهای طولانی و پروازهای مکرر بین مکزیک و آمریکا میتواند بر عملکرد تیم ملی تأثیر منفی بگذارد؟
چنین شرایطی بدون تردید میتواند تأثیرگذار باشد. هرچند پرواز بین مکزیک و آمریکا کوتاه و در حد یکی دو ساعت است، اما همین رفتوآمدهای مکرر، بهویژه اگر با تأخیر همراه شود، میتواند فشار روانی و جسمی زیادی به بازیکنان وارد کند. حتی همین تأخیرهای کوتاه در شرایط رقابتی میتواند بهصورت غیرمستقیم بر آمادگی تیم اثر بگذارد. از سوی دیگر، پروازهای مداوم و قرار گرفتن در ارتفاع نیز میتواند خستگی بدن را افزایش دهد و در برخی موارد احتمال تشدید مصدومیتها را بالا ببرد. در مجموع، خستگی و فشار سفرهای پیدرپی میتواند عملکرد بازیکنان را تحت تأثیر قرار دهد.
بــــرش
آیا میتوان گفت جام جهانی ۲۰۲۶ یکی از سختترین دورهها برای تیم ملی ایران از نظر شرایط آمادهسازی و برگزاری مسابقات است؟
با توجه به شرایط موجود، میتوان گفت این دوره از جام جهانی از نظر شرایط اجرایی و لجستیکی برای تیم ملی ایران بسیار دشوار است.
ترکیب اقامت در یک کشور و انجام مسابقات در کشور دیگر، همراه با سفرهای مکرر، شرایط غیرمعمولی ایجاد کرده که میتواند فشار مضاعفی بر تیم
وارد کند.
میتوان گفت این دوره از نظر سختی شرایط، یکی از چالشبرانگیزترین تجربهها برای تیم ملی است.
با توجه به این شرایط سخت، آیا اساساً بهتر بود تیم ملی در جام جهانی شرکت نکند یا راهکار دیگری وجود داشت؟
عدم حضور در جام جهانی اساساً قابل تصور نبود، زیرا چنین تصمیمی میتوانست تبعات سنگینتری مانند جریمه یا حتی محرومیت به همراه داشته باشد. اگر من در جایگاه تصمیمگیری بودم، احتمالاً به دنبال راهکارهایی برای کاهش ریسک و فشارها میرفتم، حتی اگر نیاز به رایزنی و مذاکره برای کاهش برخی محدودیتها وجود داشت. در نهایت، وقتی تیم در چنین شرایطی وارد مسابقات میشود، اگر نتیجه مطلوبی نگیرد، طبیعی است که باید پاسخگوی این تصمیمات و شرایط باشد و این موضوع در سطح کلان نیازمند بررسی دقیق
خواهدبود.
