محدثه جعفری
گروه اجتماعی

شیب ابتلا به سرطان سینه در ایران بسیار تند و رو به افزایش است، چون سالانه حدود 20 تا 22 هزار مورد جدید از این نوع سرطان توسط متخصصان گزارش می‌شود.  به گفته متخصصان، با شیب تندی که در این نوع سرطان به وجود آمده، تا پنج یا شش سال آینده تعداد بیماران‎ دو برابرخواهد شد. سرطان سینه یکی از شایع‌ترین انواع سرطان در زنان است، اما با تشخیص به‌موقع، درمان و کنترل آن امکان‌پذیر خواهد بود.
دکتر ناهید نفیسی، رئیس انجمن جراحان سینه کشور، با اشاره به شیب تند ابتلای زنان به سرطان سینه به «ایران» می‎گوید:«سالانه تقریباً بین 20 تا 22 هزار بیمار جدید به تعداد مبتلایان در کشور اضافه می‎شود. تغییر فرهنگ زندگی زنان به سمت زندگی غربی، ازدواج نکردن یا دیر ازدواج کردن، بچه‎دار نشدن، مصرف سیگار، الکل، مصرف بیش از اندازه غذاهای فست‎فودی و عدم شیردهی مادران، عوامل داخلی هستند که زنان می‎توانند با رعایت کردن، تا حدودی از بروز این بیماری جلوگیری کنند. البته عوامل خارجی هم در افزایش بروز ابتلا به این بیماری نقش دارد؛ مثل آلودگی آب، هوا و خاک، عواملی که ما در افزایش آن نقشی نداریم و هر فردی که در شهرهای صنعتی زندگی می‎کند، بیشتر در معرض خطر قرار می‎گیرد. به عنوان مثال، زنانی که در تهران زندگی می‎کنند، نسبت به زنان روستایی بیشتر در معرض ابتلا به سرطان سینه قرار دارند.»
او با بیان اینکه بروز سرطان سینه در کشور 35 در هر صدهزار نفر جمعیت است، توضیح می‎دهد:«با وجود اینکه شیب تندی در تعداد مبتلایان جدید داریم، اما هنوز نسبت به دنیا جزو کشورهای با شیوع بالا نیستیم. در کشورهای اسکاندیناوی یا آمریکای شمالی، تعداد مبتلایان 120 در هر صدهزار نفر جمعیت است. بنابراین از نظر بروز بیماری، جزو کشورهای متوسط محسوب می‎شویم، اما با چالشی که مواجه هستیم، شیب سریع ابتلاست؛ چون بسیاری از کشورها که آمارشان حدود 120 در هر صدهزار نفر است، در شرایط توقف قرار دارند؛ یعنی تعداد مبتلایان‎ در سال تغییر نمی‎کند و بیش از این رشد ندارد. این در حالی است که با شیب تند ابتلا به بیماری سرطان سینه در ایران، تا پنج یا شش سال آینده تعداد بیماران‎ دو برابر خواهد شد.»
دکتر نفیسی با اشاره به اینکه نمی‎توان به‌طور دقیق اعلام کرد چه تعداد مبتلا در کشور داریم، می‎گوید:«آخرین آمار کشوری‎ برای حدود شش سال پیش است، اما با توجه به آمار هر ساله‎ای که پزشکان اعلام می‎کنند، به‌طور غیررسمی متوجه می‌شویم که سالانه چقدر بیمار اضافه می‎شود، اما برای ارائه آمار کلی از تعداد مبتلایان باید منتظر آمار کشوری باشیم.»

نقش آگاهی‌رسانی در تشخیص به‌موقع
رئیس انجمن جراحان سینه کشور در مورد نقش غربالگری‎ها می‎گوید:«بیشتر از نقش غربالگری، در این بیماری آگاهی‌رسانی به زنان مهم است. زنان باید به این باور برسند، همان‎طور که هر سال برای سنجش سلامتی آزمایش خون می‎دهند یا فشار خون و قندشان را بررسی می‎کنند، در سنین مناسب ماموگرافی را هم به شکل منظم انجام دهند. متأسفانه بعضی از خانم‌ها از انجام ماموگرافی واهمه دارند چون نگران هستند در آزمایش‌ها توده‌ای نشان داده شود. اگر نتوانند به این ترس غلبه کنند و انجام معاینات فردی و ماموگرافی را به تعویق بیندازند، ممکن است در سینه‎هایشان توده‎ای باشد که رشد کند و زمانی به ما مراجعه می‎کنند که بیماری در مرحله پیشرفته قرار گرفته است. بنابراین تنها راه برای تشخیص به‌موقع بیماری، همین ماموگرافی است و زنان بعد از 40 سالگی به بعد حداقل هر دو سال یک‌بار باید برای انجام ماموگرافی اقدام کنند.»
به گفته او، اگر در خانواده‎، فردی با این بیماری درگیر است، دیگر زنان خانواده باید سالی یک‌بار برای انجام معاینات مراجعه کنند، همچنین به سن فردی که مبتلا شده هم توجه داشته باشند و حداقل انجام معاینات تخصصی را پنج سال زودتر از سن فردی که مبتلا شده انجام دهند. مثلاً مادر خانواده در سن 40 سالگی به سرطان سینه مبتلا شده، دختر او باید معاینات را از 35 سالگی آغاز کند. او می‌گوید:«تأکید ما برای انجام ماموگرافی به این دلیل است که توده‎های زیر یک سانت که در معاینات فیزیکی قابل لمس نیستند در ماموگرافی به‌راحتی شناسایی می‎شوند. با این اوصاف، فرد با دریافت قرص بدون درمان سنگین مداوا می‎شود. همچنین امید به بهبودی و در حقیقت سلامت آینده‎اش به صددرصد می‎رسد.»
او در مورد خودمراقبتی می‎گوید:«زنان باید بعد از دوره قاعدگی هر چند ماه یک‌بار خودشان سینه‌هایشان را معاینه کنند و اگر تغییر نامتعارفی مشاهده کردند، حتماً به پزشک مراجعه کنند. خودآزمایی سینه‌ها، معاینه توسط خود فرد است. این معاینه برای هر زن و در هر سن قابل اجراست. این نوع خودآزمایی هزینه اقتصادی ندارد و در هر ماه، فقط 10 تا 15 دقیقه وقت برای انجام آن لازم است. با معاینه سینه‌ها، در صورت بروز هر گونه تغییر، در مراحل اولیه قادر به تشخیص آن خواهید بود. البته این نوع معاینه نمی‌تواند جایگزین معاینه بالینی توسط پزشک یا ماموگرافی شود، اما در فاصله مراجعات پزشکی، فرد را محافظت می‏کند.»
او درمورد میزان مرگ‌و‌میر این نوع سرطان می‎گوید:«خوشبختانه سرطان سینه جزو سرطان‎های خوب محسوب می‎شود، چون بالای 80 درصد بیماران طول عمر خوبی دارند. یکی از مشخصه‌های سرطان سینه این است که خیلی وحشیانه به ارگان‎های دیگر بدن حمله می‎کند، اما هر چه بیماری سریع‎تر تشخیص داده شود، امکان عود و متاستاز شدن آن کمتر است.»

سن ابتلا به سرطان سینه در ایران ۱۰ سال پایین‌تر است
سن شیوع ابتلا به سرطان سینه در زنان ایرانی نسبت به میانگین جهانی 10 سال کمتر است. دکتر نفیسی با بیان این موضوع توضیح می‎دهد:‎«در کشورهای دیگر میانگین ابتلا حدود 60 سال تخمین زده شده، اما در ایران 48 تا 50 سال است؛ به این علت که جمعیت زیادی از زنان در این سن قرار دارند. گروه دهه شصتی‌ها که جمعیت زیادی را به خودشان اختصاص می‎دهند، سنشان به 50 سال نزدیک شده و همین باعث می‌شود تعداد مبتلایان بیشتری را هم شاهد باشیم. همچنین درصد ابتلا به سرطان سینه در سنین زیر 30 یا 40 سال هم نسبت به کشورهای دیگر بیشتر است، اما با پیر شدن جمعیت و شبیه‎تر شدن نمودار جمعیتی به کشورهای اروپایی، میانگین سنی‎ هم به آنها نزدیک‎تر می‎شود.»
رئیس انجمن سرطان سینه با بیان اینکه اگر زنان 40 سال به بالا ماموگرافی انجام دهند، تازه می‎توانیم 25 درصد از بیماران زیر 50 سال را شناسایی کنیم، می‎گوید:«زنان زیر 40 سال به‌طور منظم غربالگری ندارند و شناسایی این افراد بسیار سخت است؛ به همین دلیل بسیاری از آنها که جوان هم هستند، مبتلا می‎شوند و زمانی که تشخیص برایشان انجام می‌شود، در مرحله بالای بیماری قرار دارند؛ چون فعلاً راهی برای غربالگری آنها در هیچ جای دنیا وجود ندارد.»

برش

درمان سرطان با رادیو‌داروها در ایران
دکتر نفیسی با اشاره به اینکه در بحث جراحی و تجهیزات در این بیماری هیچ مشکلی در کشور نداریم، توضیح می‎دهد:«ما در طول جنگ 12 روزه و جنگ تحمیلی اخیر، همه روند درمانی بیماران را انجام می‌دادیم و اگر به عمل جراحی نیاز پیدا می‎کردند، حتی زیر موشکباران و به هر طریقی که بود، آنها را جراحی می‎کردیم. در زمینه دارو هم بیشتر داروها در ایران ساخته می‎شوند، به همین دلیل دچار کمبود نیستیم، مگر اینکه دارویی خاص باشد که به واردات نیاز پیدا کند.»  او  به رادیوداروها در بحث درمان سرطان سینه اشاره می‎کند و می‎گوید:«خوشبختانه ایران جزو معدود کشورهایی است که از رادیو‌داروها در درمان بیماری‌های سختی مثل سرطان استفاده می‎کند. معمولاً بیمارانی را که بدنشان به شیمی‌درمانی پاسخ نداده و کاملاً با بیماری درگیر شدند، با رادیو‌داروی خاصی در بخش پزشکی هسته‌ای تصویر‌برداری می‎کنند و بر اساس میزان دریافت دارو توسط سلول سرطانی، داروی اصلی تجویز می‌شود. ما از این فناوری در مراحل بسیار پیشرفته سرطان استفاده می‌کنیم تا بتوانیم چند ماهی به عمر بیمار بیفزاییم.»