با تأکید رئیسجمهوری بر فعالسازی مسیرهای جایگزین واردات انجام میشود
نقشآفرینی مناطق آزاد در نقشه جدید تجاری
با تأکید رئیسجمهوری بر تسریع در فعالسازی مسیرهای جایگزین واردات و استفاده حداکثری از ظرفیت کشورهای همسایه برای تأمین کالاهای اساسی، نقش مناطق آزاد در نقشه تازه تجاری کشور پررنگتر شده است. در شرایطی که برخی محدودیتها در مبادی جنوبی، ضرورت تنوعبخشی به مسیرهای تجاری را بیشتر کرده، مناطق آزاد شمالی و شرقی به عنوان مبادی مکمل برای تسهیل ورود و جابهجایی کالا مورد توجه قرار گرفتهاند و قرار است دستورالعملهای جدیدی برای افزایش کارایی آنها به کار گرفته شود.
پزشکیان در جلسه هماهنگی تسریع در تأمین کالاهای اساسی، بر توسعه کریدورهای جایگزین تجاری از طریق بنادر شمالی نیز تأکید کرد. در همین چارچوب، بررسی میزان آمادگی مناطق شمالی و شرقی برای ایفای نقش بیشتر در مبادلات تجاری در دستورکار قرار گرفته است.
انزلی در مسیر کریدورهای تازه
مصطفی طاعتیمقدم، مدیرعامل منطقه آزاد انزلی، در گفتوگو با «ایران» با اشاره به در نظر گرفتن کریدورهای جدید برای تجارت و حملونقل کالا گفت: «در حوزه کاری منطقه آزاد انزلی، این کریدورها از سالها پیش مطرح بوده است.» به گفته وی، «کریدور شمال ـ جنوب و همچنین مسیر ترانزیتی چین به ایران و غرب آسیا از طریق این منطقه، از جمله مسیرهایی است که از گذشته در دستورکار قرار داشته، اما به دلیل آنکه جریان تجارت معمولاً به سمت مسیرهایی متمایل میشود که پیشتر در آنها تجربه فعالیت، و مناسبات تجاری شکل گرفته، مسیرهای ترانزیتی شمال کشور از جمله منطقه آزاد انزلی کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.»
ظرفیت کامل کریدوری
طاعتیمقدم ادامه داد: «منطقه آزاد انزلی از منظر زیرساختهای حملونقلی، از ظرفیت کمنظیری برخوردار است. وجود دو مجتمع بندری انزلی و کاسپین، فرودگاه بینالمللی سردار جنگل، اتصال به خط ریلی و ایستگاه راهآهن و نیز دسترسی به شبکه بزرگراهی، این منطقه را به یکی از معدود نقاط مرزی کشور تبدیل کرده که همه مودهای حملونقلی را در اختیار دارد.»
وی افزود: «بر این اساس، سازمان منطقه آزاد انزلی از سالها پیش برای ایفای نقش در تسهیل و تسریع راهگذرهای تجاری آمادگی داشته و در این مسیر نیز فعال بوده است.» به گفته او، «این منطقه با تکیه بر مزایا و معافیتهای قانونی، زیرساختهای موجود و در حال توسعه و همچنین حضور بخش خصوصی در حوزههای مختلف حملونقل و خدمات بندری، آمادگی کامل دارد نقش بیشتری در جابهجایی کالا ایفا کند.»
مدیرعامل منطقه آزاد انزلی با اشاره به ظرفیتهای بندری این منطقه گفت: «در مجتمع بندری کاسپین، امکان تخلیه و بارگیری حدود ۳ میلیون تن کالا وجود دارد و در مجتمع بندری انزلی نیز که در محدوده منطقه و با مدیریت سازمان بنادر و دریانوردی فعال است، این ظرفیت به حدود ۵ میلیون تن میرسد.» به گفته وی، «برای افزایش حجمی و وزنی حملونقل بار از طریق منطقه آزاد انزلی در بخشهای بندری، ریلی، جادهای و فرودگاهی، نیاز به سرمایهگذاری بخش خصوصی و دولتی و همچنین صرف زمان وجود دارد؛ موضوعی که در اولویت کاری سازمان منطقه آزاد انزلی و مجموعه استان گیلان قرار دارد.»
وی تأکید کرد: «در شرایط فعلی، برای مدیریت بهتر وضعیت، افزایش ساعت کاری، افزایش تعداد نیروی انسانی و تأمین تجهیزات مورد نیاز میتواند راهکار مناسبی برای ارتقای ظرفیت نقلوانتقال کالا از طریق منطقه آزاد انزلی باشد.»
موانع تجارت در مسیر شمال
طاعتیمقدم در ادامه به برخی مشکلات و موانعی اشاره کرد که تسهیل تجارت در این منطقه را با کندی مواجه میکند. به گفته وی، «آشنایی محدود و به تبع آن حضور کمرنگ شرکتهای مدیریت صادرات و فورواردرها در مسیرهای ترانزیتی عبوری از این منطقه، ادارهکل نبودن گمرک مستقر در منطقه، نبود راهبرد مشخص برای تنوعبخشی به مسیرهای حملونقلی کشور و نیز عدم اولویتبندی در تکمیل زیرساختهای حملونقلی بهویژه در بخش ریلی و جادهای، از جمله این مشکلات است.»
وی افزود: «جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان باعث شده نظام تصمیمسازی و تصمیمگیری کشور بیش از گذشته به ظرفیتها و فرصتهای سایر مبادی ورودی و خروجی کالا توجه کند و در همین زمینه نیز راهکارهای کارشناسیشده در قالب جلسات با نهادهای ذیربط مطرح شده است.»
هماهنگی بیندستگاهی
برای تأمین کالا
مدیرعامل منطقه آزاد انزلی در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به ضرورت هماهنگی بین دستگاههای مرتبط گفت: «سازمان منطقه آزاد انزلی از سالها قبل خود را موظف به ایفای نقش محوری در توسعه و تسهیل دیپلماسی اقتصادی و ترانزیتی کشور در ارتباط با کشورهای حوزه اوراسیا، آسیایمیانه و چین دانسته است.» به گفته وی، «در این راستا جلسات کارشناسی مستمر و کارگروههای تخصصی با همکاری استانداری گیلان و نهادهای تابعه، ادارات کل بنادر، فرودگاه، راهآهن، گمرک و نیز تشکلهای صنفی از جمله اتاق بازرگانی شکل گرفته است.»
طاعتیمقدم افزود: «این هماهنگیها با هدف رسیدن به درک مشترک نسبت به خدماترسانی بهینه به بخش خصوصی و تأمین کالای اساسی انجام شده و در شرایط کنونی نیز مجموعه دستگاهها به صورت هماهنگ در حال خدمترسانی هستند.»
سرخس در کانون مسیرهای شرقی
در کنار مسیرهای شمالی، مرزهای شرقی کشور نیز در جایگزینی مسیرهای تجاری و ارتقای راهگذرهای جدید اهمیت زیادی پیدا کردهاند. مسیرهای شرقی برای انتقال کالا از چین، به عنوان یکی از مهمترین شرکای راهبردی و تجاری ایران، در حال توسعه است و در این میان منطقه آزاد سرخس جایگاه ویژهای پیدا کرده است.
رسول رئیسجعفری، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی سرخس، در گفتوگو با «ایران» با اشاره به اهمیت این منطقه در پیشبرد اهداف تجاری گفت: «منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی سرخس در نقطه اتصال کریدورهای مهم و بینالمللی شمال به جنوب و بهویژه کریدور حساس و راهبردی شرق به غرب قرار دارد.» به گفته وی، «این منطقه به عنوان یک هاب بزرگ لجستیکی با امکانات و زیرساختهای گسترده، بهخصوص در حوزه حملونقل ریلی، از ظرفیت بالایی برای ایفای نقش در تجارت و ترانزیت برخوردار است.»
ظرفیت ترانزیتی تا ۱۵ میلیون تن
رئیسجعفری با اشاره به وجود ۵۰ کیلومتر خطوط ریلی، اتصال ریل عریض آسیایمیانه، دهها سکوی تخلیه و بارگیری، همجوارسازی خطوط عریض و نرمال و استقرار ۲۳ شرکت خصوصی که در حال فعالسازی سایتهای لجستیکی و تخلیه و بارگیری هستند، گفت: «همچنین سایت بزرگ کانتینری با مشارکت طرفهای چینی میتواند ظرفیت فعلی ۴.۸ میلیون تنی منطقه را به بیش از ۱۵ میلیون تن در سال افزایش دهد.»
وی تأکید کرد: «سرخس نقطه اصلی ورودی کریدور مهم شرق به غرب و نیز یکی از حلقههای کلیدی در مسیر شمال ـ جنوب است.» به گفته او، «با اتصال ریلی کریدور شرق یعنی سرخس به چابهار، این دو منطقه میتوانند به بزرگترین هابهای لجستیکی و باراندازی کریدورهای بینالمللی در منطقه تبدیل شوند.»
نیاز سرخس به نگاه ملی
مدیرعامل منطقه آزاد سرخس با اشاره به ظرفیتهای این منطقه گفت: «منطقه آزاد سرخس با امکانات و زیرساختهای موجود، از جمله فرودگاه، جاده، مرکز بزرگ ریلی، انبارها و سردخانههای بزرگ و همچنین استقرار ۲۴۰ شرکت در حوزههای صادراتی، میتواند به قطب اقتصاد لجستیکمحور ایران و مرکز تجارت بینالمللی با حوزه شرق تبدیل شود.»
وی افزود: «آنچه امروز سرخس به آن نیاز دارد، نگاه و حمایت ملی است.» به گفته او، «زیرساختهای ایجادشده در کنار موقعیت جغرافیایی و سایر مزیتهای این منطقه، ضرورت چنین نگاهی را تقویت میکند.» رئیسجعفری، سرخس را «تنفسگاه» و نقطه امن تجارت، ترانزیت و صادرات کشور توصیف کرد و گفت: «برخی مقررات و رویههای دستوپاگیر، از جمله اخذ تعرفههای کسر ۱۵۰ کیلومتری ریلی و برخی مقرراتی که بدون توجه کافی به جایگاه منطقه وضع شدهاند، باید حذف شوند؛ زیرا این موارد فضای کسبوکار، صادرات و ترانزیت را نامناسب میکنند.»
وی در ادامه گفت: «با استقرار سازمان منطقه آزاد سرخس، به نوعی همه دستگاههای خدماترسان در مرز ذیل منطقه آزاد تعریف میشوند و از این رو روند استقرار این دستگاهها باید با سرعت بیشتری انجام شود.» به گفته رئیسجعفری، «در حال حاضر همه سامانههای مرتبط با منطقه آزاد فعال شده، فرآیند اتصال گمرکی این منطقه انجام شده و بهزودی استقرار کامل سازمان نیز نهایی خواهد شد.»
