پیکر مطهر آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض، از مراجع عالی‌قدر نجف اشرف، صبح روز گذشته با حضور گسترده مردم، علما و مسئولان عراقی در کاظمین تشییع شد. در این مراسم، علاوه بر علما، طلاب و اقشار مختلف مردم، «علی فالح الزیدی» نخست‌وزیر عراق و شماری از مقامات این کشور نیز حضور داشتند. سفیر کشورمان در عراق هم به نمایندگی از دولت جمهوری اسلامی ایران در مراسم سوگواری این مرجع بزرگ شرکت کرد.
مراسم تشییع این مرجع بزرگ عصر دیروز نیز در حرم‌های مطهر امام حسین(ع) و حضرت عباس(ع) در کربلای معلی برگزار شد. بر اساس برنامه اعلام‌شده، به خاک سپاری پیکر این عالم برجسته دینی پس از مراسم وداع و تشییع نهایی این مرجع تقلید، امروز در حرم مطهر امیرالمؤمنین علی(ع) در نجف اشرف انجام می‌شود.
دولت عراق، به‌ مناسبت درگذشت مرجع عالی‌قدر دینی، آیت‌الله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض، در عراق به مدت سه روز عزای عمومی اعلام کرده است. علی الزیدی نخست‌وزیر این کشور در بیانیه‌ای اعلام کرد: «به پیشگاه حضرت آیت‌الله سیستانی، مردم شریف عراق، و عموم مسلمانان در سراسر جهان، به ‌مناسبت رحلت مرجع عالی‌قدر، آیت‌الله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض، تسلیت عرض می‌کنیم.»
آیت‌الله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض، از مراجع نجف اشرف صبح روز پنجشنبه و همزمان با عید سعید غدیر خم، پس از تحمل دوره‌ای طولانی از بیماری، در ۹۶ سالگی در یکی از بیمارستان‌های بغداد درگذشت.
آیت‌الله فیاض (زاده ۱۹۳۰ در افغانستان)، از مراجع تقلید شیعیان، استاد درس خارج حوزه علمیه نجف اشرف و از شاگردان نزدیک مرجع فقید آیت‌الله العظمی سید ابوالقاسم خویی بود. ایشان در کنار آیت‌الله العظمی سید علی سیستانی و آیت‌الله العظمی بشیر نجفی یکی از سه مرجع تقلید عمده در نجف به شمار می‌رفت. این مرجع عالی‌قدر، حدود هفت دهه پیش پس از گذراندن مقدمات علوم حوزوی در مشهد و قم، راهی نجف اشرف شد و در محضر استادان برجسته‌ای همچون آیت‌الله العظمی سید ابوالقاسم خویی(ره) به تحصیل پرداخت و به درجه اجتهاد رسید. آن مرحوم تدریس علوم دینی را که از اوایل ورود به نجف آغاز کرده بودند با تدریس کتاب‌های کفایه الاصول، رسائل و مکاسب در مسجد هندی و جامعه النجف الدینیه در سال‌های متمادی ادامه می‌دهند. سرانجام در سال ۱۳۵۷ تدریس دروس خارج فقه و اصول را در مدرسه کوچک یزدی آغاز می‌کنند و در مدرسه دارالعلم و مسجد هندی ادامه می‌دهند. پس از درگذشت حضرت آیت‌الله خویی در نجف اشرف و با وجود مخاطرات و مشکلات فراوان از جانب حکومت بعثی، آن مرحوم در نجف ماندگار شد و آثار متعددی را در موضوعات فقه، اصول فقه، بانکداری اسلامی، حضور زنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی، حقوق مالکیت فکری، مسائل پزشکی و غیره تألیف کرد. پس از سقوط حکومت بعث، آیت‌الله فیاض در حمایت از تدوین، تصویب و تأیید قانون اساسی جدید عراق، همچنین شرکت مردم در همه‌پرسی آن و رهنمود برای تشکیل دولت، نقش داشت. در بیانیه دفتر آیت‌الله شیخ محمد اسحاق فیاض به مناسبت رحلت ایشان آمده که او «عمر مبارک خود را در راه خدمت به دین، تدریس علوم اسلامی، تربیت علما و فضلا، و بذل تلاش در مسیر نشر معارف اهل بیت (علیهم‌السلام) و تبیین احکام شریعت مقدسه» سپری کرده است. این بیانیه می‌افزاید: «بی‌شک رحلت ایشان، به دلیل جایگاه بلند علمی و دینی و همچنین آثار علمی ارزشمندی که از خود به یادگار گذاشتند، خسارتی بزرگ برای حوزه‌های علمیه و عموم مؤمنان به شمار می‌رود.»
 
خسارتی جبران‌ناپذیر
آیت‌الله العظمی سید علی حسینی سیستانی، از مراجع تقلید نجف اشرف، درگذشت مرجع بزرگ دینی، آیت‌الله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض را تسلیت گفت. حضرت آیت‌الله سیستانی در بیانیه‌ای که از سوی دفتر معظم‌له صادر شد، اظهار کرد: «با نهایت اندوه و تأسف، خبر رحلت عالم صالح و مرجع دینی، حضرت آیت‌الله شیخ محمد اسحاق فیاض (رضوان‌الله علیه) را دریافت کردم.» ایشان افزود: «مرحوم فقید از چهره‌های برجسته حوزه علمیه نجف اشرف در دهه‌های اخیر بودند و با تلاش‌های خالصانه خود در خدمت به علم و اهل آن، از طریق تألیف، تدریس و سایر امور، متمایز گردید؛ از این رو، فقدان ایشان خسارتی بزرگ است و خلأ بزرگی که بر جای گذاشته‌اند، جز به لطف و عنایت الهی، به‌سختی پر خواهد شد.» حضرت آیت‌الله سیستانی در ادامه بیان کرد: «در این مصیبت بزرگ، تسلیت خود را به پیشگاه ولی خدا، امام زمان (ارواحنا له الفدا) و همچنین به حوزه‌های علمیه، خانواده مکرم فقید و عموم مؤمنان عرض می‌کنم. از خداوند متعال مسألت دارم که جایگاه ایشان را در بهشت بالا ببرد، ایشان را در زمره اولیاء الهی و محمد و خاندان پاک ایشان (علیهم‌السلام) محشور گرداند و به بازماندگان و دوستدارانشان صبر و آرامش عطا فرماید؛ ولا حول ولا قوة إلا بالله العلی العظیم.
 
آیت‌الله فیاض 
از برجسته‌های حوزه بود
حزب‌الله لبنان هم با تسلیت رحلت آیت‌الله العظمی شیخ اسحاق فیاض تأکید کرد، ایشان یکی از ارکان مرجعیت دینی در نجف اشرف و از برجسته‌ترین چهره‌های حوزه علمیه بود.
مقاومت لبنان در بیانیه‌ای به این مناسبت تأکید کرد: «حضرت آیت‌الله فیاض، عمر شریف خود را در خدمت به اسلام محمدی اصیل صرف کرد. ایشان شخصیت علمی، معنوی و فکری والایی بود و همچنین با آثار و پژوهش‌های علمی، فقهی و اصولی خود، کتابخانه اسلامی را غنی ساخت.» حزب‌الله تسلیت و همدردی خود را به مناسبت رحلت ایشان به مرجع عالی‌قدر، حضرت آیت‌الله العظمی سید علی حسینی سیستانی، مراجع عظام، حوزه‌های علمیه، علمای امت اسلامی و خانواده فقید، شاگردان و مقلدان ایشان تقدیم کرد.
 
تسلیت سازمان ملل
در همین حال سازمان ملل متحد هم روز پنجشنبه در بیانیه‌ای رسمی، ارتحال آیت‌الله العظمی محمد اسحاق فیاض را تسلیت گفت. در این بیانیه، سازمان ملل با ابراز همدردی عمیق با مراجع دینی و ملت عراق، میراث علمی و معنوی ایشان را ستود و ابراز امیدواری کرد، آموزه‌های ایشان در زمینه «حکمت و میانه‌روی» برای نسل‌های آینده راهگشا باشد. سازمان ملل در پایان، برای بازماندگان و ارادتمندان این مرجع بزرگ، از خداوند‌ طلب صبر و آرامش کرد.

در پی درگذشت آیت‌الله محمد اسحاق فیاض از مراجع عظام تقلید شیعیان در حوزه علمیه نجف، مراجع تقلید در عراق و ایران، رئیس جمهوری، رئیس مجلس شورای اسلامی، وزارت امور خارجه و... در پیام‌هایی جداگانه، درگذشت این مرجع عالیقدر شیعه را تسلیت گفتند.
در بخشی از پیام تسلیت رئیس جمهوری آمده است: «منش علمی و اعتدالی، اخلاص، تقوا و اهتمام ایشان به وحدت امت اسلامی و خدمت به مردم، سرمایه‌ای ارزشمند و ماندگار برای جهان اسلام است و نام و یاد آن فقیه برجسته در تاریخ فقاهت و مرجعیت شیعه ماندگار خواهد ماند.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی هم در بخشی از پیام خود در این باره تأکید کرد: «بی‌تردید، فقدان آن مرجع وارسته ضایعه‌ای بزرگ برای حوزه‌های علمیه، مقلدان، شاگردان آن فقیه فقید و عموم مسلمانان است. آثار علمی، منش اخلاقی و رویکرد حکیمانه ایشان در دعوت به همدلی و حفظ انسجام امت اسلامی، سرمایه‌ای ارزشمند برای نسل‌های آینده خواهد بود.» محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور هم در پیام خود تصریح کرد: «آن فقیه وارسته و عالم ربانی، عمر پربرکت خویش را در راه ترویج معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام، تربیت شاگردان برجسته، پاسداری از ارزش‌های اسلامی و هدایت دینی مؤمنان سپری کرد و با زهد، تقوا، دانش گسترده و مواضع حکیمانه خود، منشأ خدمات ماندگار و آثار ارزشمند علمی و اجتماعی برای جهان اسلام و حوزه‌های علمیه بود.» آیت‌الله محمد اسحاق فیاض، یکی از سه مرجع تقلید شیعیان در نجف اشرف، روز پنجشنبه هفته گذشته در ۹۶ سالگی، در یکی از بیمارستان‌های بغداد دار فانی را وداع گفت. آیت‌الله فیاض در سال ۱۳۰۹ هجری شمسی در روستای صوبه از توابع استان غزنی واقع در جنوب کابل، پایتخت افغانستان به دنیا آمد. در سال ۱۳۲۶ برای ادامه تحصیل به مشهد مقدس سفر کرد و در مدرسه حاج حسن مشغول به تحصیل شد. پس از گذشت یک سال، برای ادامه تحصیلات حوزوی و فراگیری علوم دینی، عازم حوزه علمیه نجف اشرف شد. پس از اتمام سطح عالی حوزه، در آغاز ۲۰ سالگی به جلسات درس خارج تنی چند از علما و اساتید برجسته حوزه علمیه نجف وارد شد. پس از گذشت چند ماه سرانجام حلقه درس خارج استاد الفقها و المجتهدین، حضرت آیت‌الله خویی را برگزید و به مدت پانزده سال از محضرشان بهره‌مند شد.