مسعود معینی، عضو سابق کمیته فنی فدراسیون فوتبال در گفتوگو با «ایران»:
با آرامش ذهنی صعود در دسترس است
چالشهای اصلی ما در جام جهانی به خط دفاع برمیگردد
مهری رنجبر / در حالی که بسیاری از تیمهای حاضر در جام جهانی فهرست نهایی خود را ساعتها پیش از پایان ضربالاجل اعلام کرده بودند، ترکیب ۲۶ نفره تیم ملی فوتبال ایران در آخرین لحظات به فیفا ارسال شد؛ اتفاقی که بلافاصله با واکنشهای مختلفی همراه شد و برخی آن را به تأخیر در صدور ویزای آمریکا برای اعضای تیم ملی نسبت دادند. در این میان، مسعود معینی، کارشناس فوتبال، با نگاهی تحلیلی به این موضوع، از تصمیم امیر قلعهنویی دفاع میکند و معتقد است شرایط خاص ایجادشده، بویژه آنچه او «رفتار سیاسی» از سوی آمریکا میخواند، در این روند بیتأثیر نبوده است. برای بررسی ابعاد مختلف این ماجرا و همچنین مرور چالشها و راهکارهای پیشروی تیم ملی در آستانه رقابتهای جام جهانی با مسعود معینی به گفتوگو پرداختیم که متن کامل آن را در ادامه میخوانید.
حضور روزبه چشمی در فهرست ۲۶ نفره تیم ملی برای جام جهانی همه را غافلگیر کرد. آیا مصدومیت او جدی نبوده است؟
از این بابت خوشحالم که چشمی در فهرست تیم ملی قرار گرفته است. این انتخاب نشان میدهد که مصدومیت رباط او چندان جدی نبوده، یا در صورت وجود آسیب، احتمالاً پارگی بسیار جزئی بوده که با فیزیوتراپی برطرف شده است. کادر پزشکی تیم نیز در این مدت به او فرصت داد تا روند درمان را کامل کند و با آمادگی به شرایط بازی بازگردد.
با توجه به اسامی اعلامشده، به نظر میرسد تیم ملی ایران در جام جهانی تیمی نسبتاً مسن دارد. آیا این موضوع کار تیم را سخت نمیکند؟
کار تیم قطعاً سخت خواهد بود. فوتبال امروز با سرعت بسیار بالایی بازی میشود و میزان دوندگی در زمین نقش تعیینکنندهای دارد؛ تا جایی که سرعت بازی گاهی به حدود ۹۰کیلومتر در ساعت هم میرسد و وینگرها دوندگیهای ۱۵ کیلومتری دارند. در واقع تیمها از نظر تاکتیکی و در تغییر فاز بسیار سریع عمل میکنند و میتوانند بهراحتی بازی را از حالت دفاعی به ضدحمله تبدیل کنند. این مسأله معمولاً به تیمهای مسنتر آسیب میزند. حتی تیمهایی مانند اسپانیا نیز در سالهای اخیر با کنار گذاشتن برخی ستارههای باتجربه و جایگزینی بازیکنان جوانتر، سعی کردهاند خود را با این شرایط تطبیق دهند؛ چرا که حدود ۲۲ سالگی اوج آمادگی بدنی یک فوتبالیست است، در حالی که ۲۷ سالگی بیشتر به عنوان اوج تجربه شناخته میشود.
آیا طبیعی بود که امیر قلعهنویی فهرست ۲۶ نفره تیم ملی را تا آخرین لحظه اعلام نکند؟
با در نظر گرفتن شرایط خاص تیم ملی، این تصمیم قابل درک است. قلعهنویی با توجه به عواملی مانند احتمال مصدومیت بازیکنان در تمرینات، بروز مصدومیت و مهمتر از همه اطمینان از صدور ویزا، ترجیح داد اعلام فهرست نهایی را به تعویق بیندازد. این در حالی است که بسیاری از تیمها یا از قبل ویزای خود را دریافت کرده بودند یا اساساً نیازی به ویزا نداشتند. اما شرایط برای ایران متفاوت بود و حتی سفارت آمریکا نیز با برخی کارشکنیها و برخوردهای غیرورزشی، فشار روانی مضاعفی به تیم وارد کرد؛ موضوعی که بهنظر میرسد در مورد هیچ تیم دیگری به این شکل وجود نداشت. در چنین فضایی بهنظر میرسد تصمیم قلعهنویی برای اعلام نکردن فهرست تا آخرین لحظه، تصمیمی منطقی و قابل دفاع بوده است.
سرمربی گفته تیم ملی شرایط سختی دارد، اما با این حال به صعود از گروه امیدوار است. این اظهارنظر را چگونه ارزیابی میکنید؟
چنین اظهارنظری از سوی هر سرمربی یا مسئول تیمی طبیعی است. قلعهنویی با تجربهای که دارد، بهخوبی میداند چگونه با انتخاب واژگان مناسب، سطح انتظارات را مدیریت کند. او با اشاره به دشواری شرایط از یک سو فشار توقعات عمومی را کاهش داده و از سوی دیگر با تأکید بر هدف صعود، انگیزه و روحیه مثبتی به بازیکنان منتقل کرده است.
تجربه نشان داده که در رقابتهای بزرگی مانند جام جهانی، روحیه تیمی نقشی کلیدی دارد. همانطور که در بازی تاریخی ایران مقابل استرالیا برای صعود به جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه شاهد بودیم، انگیزه و باور بازیکنان میتواند سرنوشتساز باشد. سرمربی تیم ملی کشورمان نیز بهخوبی از این موضوع آگاه است و میداند در مقطع فعلی، تقویت روحیه بازیکنان حتی از برگزاری بازیهای تدارکاتی نیز مهمتر است. در بسیاری از تیمهای بزرگ دنیا نیز، نقش سرمربی در رختکن بیش از آنکه صرفاً فنی باشد، روانی و انگیزشی است. مربیان با صحبتهای خود تلاش میکنند اعتمادبهنفس بازیکنان را افزایش دهند. قلعهنویی با همین رویکرد، سعی کرده فضای ذهنی مثبتی در تیم ایجاد کند. نباید فراموش کرد که حضور در جام جهانی برای بازیکنان علاوه بر جنبه ملی، فرصتی فردی نیز محسوب میشود؛ چرا که میتوانند تواناییهای خود را در سطح جهانی به نمایش بگذارند و مسیر پیشرفت حرفهایشان را هموار کنند. در نهایت، تیم ملی ایران همواره تیمی غیرقابل پیشبینی برای رقبا بوده و همین ویژگی میتواند به یکی از نقاط قوت آن در رقابتهای پیشرو تبدیل شود.
برگزاری دو دیدار تدارکاتی مقابل گامبیا و مالی، با توجه به تفاوت سبک این تیمها با رقبای ایران، چه تأثیری بر آمادهسازی تیم ملی دارد؟
درست است که سبک بازی گامبیا و مالی شباهت چندانی به رقبای ایران در مرحله مقدماتی جام جهانی ندارد، اما این دیدارها همچنان برای تیم ملی مفید بودهاند. امیر قلعهنویی نشان داده است که در شرایط حساس، توانایی ایجاد تعادل در تیم را دارد؛ هرچند ممکن است یک سال پیش در انتخاب مسیر آمادهسازی، با تردیدهایی مواجه بوده باشد.
بازیهای تدارکاتی به بازیکنان کمک میکند تا بیش از پیش با سیستم مورد نظر سرمربی هماهنگ شوند و در فضای واقعی مسابقه قرار بگیرند. از سوی دیگر، این فرصت برای قلعهنویی فراهم شده تا شناخت دقیقتری از ترکیب ایدهآل خود به دست آورد. حتی این احتمال وجود دارد که او ترکیب اصلی تیمش را مشخص کرده و در دیدار دوم مقابل مالی، از بازیکنانی استفاده کند که قرار است در ترکیب نهایی جام جهانی به میدان بروند.
به نظر شما تیم ملی برای سه بازی مرحله مقدماتی جام جهانی چه استراتژیای باید در پیش بگیرد؟
با توجه به حضور تیمهای قدرتمندی مانند بلژیک و مصر در این مرحله، انتخاب استراتژی مناسب اهمیت زیادی دارد. بویژه بلژیک که یکی از جدیترین رقبای گروه محسوب میشود. به نظر میرسد قلعهنویی شناخت خوبی از تیم مصر دارد و با توجه به تجربههای قبلی، از ویژگیهای فنی بازیکنان این تیم آگاه است. همچنین با تحلیل بازیهای نیوزیلند، میتواند ترکیب و سیستم مناسبی برای تقابل با این تیم انتخاب کند.
احتمالاً در بازی اول مقابل نیوزیلند، پرس از جلو میتواند گزینه مناسبی باشد. با توجه به فاصله زمانی کم بین مسابقات (حدود چهار تا پنج روز)، بازیکنان از نظر بدنی توان اجرای چنین فشاری را دارند. این شیوه میتواند به برهم زدن ساختار دفاعی حریف و ایجاد موقعیتهای گلزنی کمک کند.
بازی اول مقابل نیوزیلند از اهمیت ویژهای برخوردار است و برای ما حکم مرگ و زندگی دارد و تیم باید با تمرکز کامل و صرف حداکثر انرژی، به دنبال کسب نتیجهای مطلوب باشد. هرچند این تیم روی کاغذ ضعیفترین حریف گروه به نظر میرسد، اما نباید آن را دستکم گرفت. نیوزیلند تیمی با سبک بازی نزدیک به استرالیاست و چند بازیکن آن در لیگ برتر انگلیس حضور دارند. همانطور که ایران روی پیروزی در این دیدار حساب باز کرده، نیوزیلند نیز ایران را حریفی شکستناپذیر نمیداند.
هرچند دیدار با تیمهای قدرتمندی مانند بلژیک و مصر چالشبرانگیز خواهد بود، اما تیم ملی ایران همواره نشان داده که در مصاف با رقبای بزرگ، انگیزه و عملکرد بهتری از خود به نمایش میگذارد.
با توجه به شرایط فعلی، چقدر به صعود تیم ملی از مرحله مقدماتی جام جهانی خوشبین هستید؟
احتمالا تیم ملی ایران از مرحله اول جام جهانی صعود خواهد کرد، اما چالش اصلی از دور بعدی آغاز میشود؛ جایی که رقابت میان ۳۲ تیم شکل جدیتری به خود میگیرد. در آن مرحله، بدون تردید کار برای تیم ملی بسیار دشوار خواهد بود و نیاز به آمادگی همهجانبه دارد.
در این شرایط، چه توصیهای میتوان به سرمربی تیم ملی برای مدیریت تیم در جام جهانی داشت؟
قلعهنویی مربی باتجربهای است که هم تجربه حضور در فضای جام جهانی را دارد و هم سالها این رقابتها را دنبال کرده است. بهطور طبیعی، او برای سناریوهای مختلف برنامهریزی کرده و میداند در هر شرایطی چه تصمیمی بگیرد. هرچند احتمال بروز برخی اشتباهات وجود دارد، اما تجربه او میتواند به تیم کمک کند تا مسیر مناسبی را طی کند.
در حال حاضر، تیم ملی هنوز به شادابی و آمادگی ایدهآل نرسیده است، اما با توجه به اینکه پس از ورود به محل برگزاری مسابقات حدود ۱۰ تا ۱۲ روز تا بازی اول فرصت دارد، این امکان وجود دارد که بازیکنان به اوج آمادگی برسند. همچنین نقش کادر فنی، تیم پزشکی و آنالیزورها بسیار کلیدی است. آنها باید با ایجاد آرامش ذهنی برای بازیکنان، با برگزاری جلسات فنی و انگیزشی، تیم را از نظر روحی و تاکتیکی برای مسابقات پیش رو آماده کنند.
نبود دستیاران خارجی باتجربه روی نیمکت تیم ملی تا چه اندازه میتواند برای سرمربی چالشبرانگیز باشد؟
با شناختی که از اخلاق و شیوه کاری امیر قلعهنویی وجود دارد، او معمولاً تصمیم نهایی را شخصاً اتخاذ میکند. هرچند در جریان اردوها با کادر فنی خود مشورت و همفکری دارد، اما در حین مسابقه کمتر دیده شده که بهصورت مستقیم از دستیاران خود نظر بگیرد یا گفتوگوی فنی لحظهای با آنها داشته باشد.
در فوتبال حرفهای، استفاده از دیدگاههای دستیاران در جریان بازی اهمیت زیادی دارد؛ چرا که ممکن است سرمربی درگیر فضای مسابقه شود و برخی جزئیات از نگاه او پنهان بماند، در حالی که دستیاران میتوانند با دیدی بیرونیتر، نکات مهمی را منتقل کنند. بنابراین، توجه به نظرات کادر فنی در لحظات حساس میتواند به تصمیمگیری بهتر کمک کند، هرچند در نهایت مسئولیت تصمیم فنی بر عهده سرمربی است. در مورد نبود دستیاران خارجی نیز باید گفت که اگرچه آنها بهصورت مستقیم روی نیمکت حضور ندارند، اما تأثیرات فنی و تجربیشان پیشتر به کادر داخلی منتقل شده است. به همین دلیل، نمیتوان این موضوع را لزوماً یک ضعف تعیینکننده دانست، هرچند حضور چهرههای بینالمللی میتوانست از نظر تجربه و تنوع دیدگاهها به تیم کمک بیشتری کند.

