درمان هوشمند دیسک کمر با کمک پژوهشگران ایرانی

دانشگاه/ بیش از ۸۰ درصد افراد در طول زندگی خود حداقل یک‌بار کمردرد را تجربه می‌کنند و بخش عمده‌ای از این دردها به تخریب دیسک‌های بین‌مهره‌ای بازمی‌گردد. در پاسخ به این چالش جهانی، محققان دانشگاه صنعتی امیرکبیر افق‌های جدیدی به درمان غیرتهاجمی این عارضه گشوده‌اند.
«مریم نزادی»، از پژوهشگران دانشگاه امیرکبیر، با همکاری تیمی از اساتید موفق شدند با تلفیق نانوفناوری و زیست‌مواد، راهکاری تازه برای نوسازی ستون فقرات پیدا کنند. آنها موفق به طراحی و ساخت یک «هیدروژل تزریقی خودترمیم‌شونده» شدند که بر پایه پلیمرهای طبیعی «کیتوسان» و «ژلاتین» بنا شده است و دقیقاً ساختار و رفتار بیولوژیک هسته طبیعی دیسک انسان را شبیه‌سازی می‌کند.
در حال حاضر، درمان‌های رایج از مسکن‌های خوراکی تا جراحی‌های سنگین و پرخطر متغیر است، اما راهکار محققان امیرکبیر، مسیری میانه و هوشمندانه را برگزیده است. این هیدروژل ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد از جمله تزریق‌پذیری آسان و کم‌تهاجمی دارد که آن را از نمونه‌های مشابه متمایز می‌کند. این ماده به‌راحتی از طریق سوزن‌های بسیار ظریف به محل آسیب‌دیده تزریق می‌شود و نیاز به شکافتن بافت و جراحی را از بین می‌برد. یکی دیگر از مزیت‌های این دارو، خاصیت خودترمیم‌شوندگی است، هیدروژل تولید شده، در برابر فشارهای مکانیکی ستون فقرات مقاوم است و در صورت بروز هر گونه گسستگی، توانایی بازسازی خودکار ساختار داخلی‌اش را دارد. این هیدروژل با بهره‌گیری از فناوری نانو، اجازه می‌دهد دارو به مدت بیش از ۱۵ روز به‌صورت آهسته و پیوسته در محل درد آزاد شود. همچنین این هیدروژل تطابق کامل با فیزیولوژی بدن دارد و برخلاف بسیاری از نمونه‌های آزمایشگاهی، در pH خنثی (۷.۴) سنتز شده که کاملاً با محیط داخلی بدن سازگار است. یکی از نکات کلیدی این پژوهش، برتری آن نسبت به محصولات تجاری موجود مانند «دیسکوژل» است. در حالی که دیسکوژل‌های خارجی تنها نقش یک پروتز یا جایگزین فیزیکی را ایفا می‌کنند، سامانه بومی محققان امیرکبیر فراتر عمل کرده و با تحریک ترشح «گلیکوزآمینوگلیکان»، به بازسازی و تقویت بافت طبیعی دیسک کمک می‌کند. در واقع، این محصول نه‌تنها درد را تسکین می‌دهد، بلکه فرآیند خوددرمانی بدن را نیز فعال می‌سازد. نتایج درخشان این طرح که روی سلول‌های دیسک گوسفند با موفقیت آزمایش شده، در نشریات معتبر بین‌المللی همچون The International Journal of Biological Macromolecules به چاپ رسیده است.