تلاش های پاکستان برای توقف کامل جنگ شتاب گرفته است
عاصم منیر دوباره در تهران
عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان روز گذشته وارد تهران شد تا با مقامهای بلندپایه جمهوری اسلامی ایران دیدار و درباره روند تحولات جاری گفتوگو کند. خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) ساعاتی پیش از ورود این ژنرال عالی رتبه پاکستانی به تهران از سفر منیر به کشورمان خبر داده بود.
حضور مجدد عاصم منیر در واقع بخشی از زنجیرهای پیچیده از تحرکات دیپلماتیک و امنیتی به شمار میرود که طی هفتههای اخیر بویژه پس از برقراری آتشبس در نوزدهم فروردین به شکلی فشرده و کم سابقه میان بازیگران منطقهای و فرامنطقهای جریان یافته است.
این سفر در حالی انجام شد که تنها سه روز پس از تثبیت آتش بس، محمدباقر قالیباف رئیس هیأت مذاکره کننده ایران راهی اسلام آباد شد و در نشستی با «جیدی ونس»، معاون وزیر خارجه آمریکا درباره آینده تحولات منطقه و مسیر احتمالی کاهش تنشها رایزنی کرد. این نشست از منظر ناظران آغاز مرحلهای تازه از گفتوگوهای سطح بالا و شکلگیری کانالهای واسطهای میان تهران و واشنگتن ارزیابی شد.
در ادامه همین روند بود که «عاصم منیر» در بیست وهفتم فروردین ماه، برای اولین بار با هدف تسهیل گفتوگوها و انتقال پیامهای متقابل میان طرفهای درگیر وارد تهران شد که پس از آن، عملاً به آغاز دور تازهای از مذاکرات میانجیگرانه میان ایران و ایالات متحده انجامید و نقش اسلامآباد را به عنوان بازیگری واسط و تأثیرگذار در فرآیند کنترل بحران پررنگتر کرد. در همین چهارچوب، مقامهای پاکستانی کوشیدند با تبادل پیامها، انتقال پیشنویس متون و فراهم کردن بسترهای لازم برای شکلگیری یک توافق رسمی به منظور پایان دادن به درگیریها مسیر دیپلماسی را همچنان باز نگه دارند که این تلاش به تدریج ابعاد گستردهتری یافت و موجب شد رفت وآمدهای سیاسی و امنیتی میان تهران و اسلامآباد افزایش یابد.
در امتداد همین تحرکات، وزیر کشور پاکستان نیز طی این فاصله دو بار به ایران سفر کرد و همزمان «عاصم منیر» روز گذشته برای دومین بار طی دو ماه گذشته راهی تهران شد تا رایزنیها را در سطحی بالاتر ادامه دهد. این رفت وآمدها و تبادل متون همگی در شرایطی صورت گرفته است که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده تنها چند روز پیش مدعی شده بود آخرین پاسخ تهران را رد کرده است. با این حال، برخلاف فضای رسانهای ایجاد شده از سوی واشنگتن، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه اعلام کرد که پس از همین موضعگیری علنی آمریکاییها، چندین پیام تازه از سوی آنها برای تهران ارسال شده که میانجی پاکستانی آنها را به پایتخت ایران منتقل کرده و قرار شده پاسخ ایران نیز از همان مسیر به طرف آمریکایی بازگردانده شود.
این روند نشان میداد برخلاف مواضع ادعایی واشنگتن، مقامهای این کشور تلاش دارند تا کانالهای دیپلماتیک را همچنان فعال نگه دارند و این خود نوعی عقب نشینی از درخواست های نامعقول قبلی ترامپ و دستیارانش است.
اما در شرایطی که مقامهای آمریکایی چند روز پیش بار دیگر از احتمال طراحی حملهای نظامی علیه ایران گفته و مدعی شده بودند گزینه اقدام نظامی همچنان روی میز قرار دارد، همزمان با اعمال تغییراتی در متنهای پیشنهادی و تعدیل برخی بندهای اختلافی تلاش کردند روند گفتوگوها را از فروپاشی کامل دور نگه دارند و شرایط را برای ادامه مذاکرات مهیا سازند. در مقابل، مقامهای کشورمان نیز تأکید کردند که با پایبندی به مسیر دیپلماسی، آمادگی کامل برای مواجهه با هرگونه جنگ احتمالی را دارند و در صورت وقوع هر حملهای پاسخ تهران صرفاً محدود به جغرافیای غرب آسیا نخواهد بود و دامنه درگیری میتواند به سطوح و مناطق گستردهتری کشیده شود.
در همین فضای پرتنش، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه که اکنون مسئولیت سخنگویی هیأت مذاکره کننده ایران را نیز برعهده دارد، در گفتوگویی با رسانه آمریکایی «وایس نیوز» تلاش کرد تصویری روشن از مواضع تهران ارائه دهد. او با اشاره به روند مذاکرات تأکید کرد تهران به دنبال دریافت امتیاز ویژهای از ایالات متحده نیست و تنها خواستهاش احیای حقوق قانونی خود مبنی بر لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران است که طی سالها تحت فشار سیاستهای تحریمی آمریکا بلوکه شدهاند.
گمانه زنیها درباره هر تفاهم احتمالی
در چنین فضایی تبادل پیامها و متنهای غیررسمی میان ایران و ایالات متحده افزایش یافته است و برخی منابع خبری عربی از جمله «الجزیره» مدعی شدهاند دو طرف در حال بررسی چهارچوبی برای دستیابی به یک تفاهم اولیه با هدف مهار تنشها و جلوگیری از گسترش درگیری در منطقه هستند. بر اساس این گزارشها محور اصلی گفتوگوها بر برقراری آتشبس فوری، جامع و بدون قید و شرط در تمامی جبهههای زمینی، دریایی و هوایی متمرکز شده و همزمان دو طرف متعهد میشوند زیرساختهای نظامی، غیرنظامی و اقتصادی یکدیگر را هدف قرار ندهند. در ادامه این روند، توقف کامل عملیات نظامی و پایان جنگ رسانهای نیز به عنوان بخشی از پیشنویس تفاهم مطرح شده تا فضای لازم برای بازگشت به مسیر دیپلماسی فراهم شود.
منابع عربی همچنین ادعا میکنند در متن مورد بحث، بر احترام متقابل به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها و عدم دخالت در امور داخلی تأکید شده است. بخش دیگری از این تفاهم احتمالی به تضمین آزادی ناوبری در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان اختصاص دارد و برای اجرای آن نیز مکانیزمی مشترک جهت نظارت بر روند توافق و حل اختلافات احتمالی پیشبینی شده است.
طرح مشترک اسلام آباد و پکن
همزمان با این تحولات، رایزنیهای پاکستان با چین نیز برای پایان دادن به بحران جنگ ایران افزایش یافته است. چنانکه «طاهر حسین اندرابی»، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان از سفر رسمی «شهباز شریف» نخستوزیر این کشور به چین خبر داد و اعلام کرد اسلام آباد و پکن در چهارچوب همکاریهای مشترک، ابتکار پنج مادهای برای پایان دادن به جنگ و کاهش تنشهای منطقهای ارائه کردهاند. «طاهر حسین اندرابی» روز جمعه با بیان اینکه این سفر در روزهای آینده انجام میشود، گفت: «چین از تلاشهای میانجیگرانه پاکستان حمایت میکند و دو کشور به صورت مشترک طرحی پنج مادهای را برای کمک به برقراری صلح پیشنهاد دادهاند. به گفته وی، شهباز شریف در جریان این سفر این ابتکار را با مقامهای ارشد چین مورد بررسی قرار خواهد داد.»
بــــرش
تماس تلفنی وزیر کشور پاکستان با همتای سعودی از تهران
وزیر کشور پاکستان روز گذشته با همتای عربستانی خود گفتوگوی تلفنی انجام داد. به گزارش ایرنا، روابط عمومی وزارت کشور پاکستان با استناد به پیام کوتاه وزارت کشور عربستان سعودی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد: سید محسن نقوی امروز با عبدالعزیز بن سعود رایزنی تلفنی انجام داد.
در این بیانیه کوتاه آمده است که وزرای کشور پاکستان و عربستان جنبههای مختلف همکاری و هماهنگی بین دو کشور را مورد بررسی قرار دادند. محسن نقوی که از روز چهارشنبه در سفر رسمی به ایران در تهران حضور دارد، با مقامهای عالیرتبه کشورمان از جمله رئیسجمهوری، وزیران امور خارجه و کشور دیدار کرده است.

