«ایران» آسیب‌های محدودیت های دسترسی به اینترنت بر کسب و کار زنان را بررسی می‌کند

رکود مشاغل آنلاین زنان

سمیه افشین‌فر
گروه اجتماعی


«زنان از قطعی اینترنت بیشترین صدمه را دیده‌اند.» زهرا بهروزآذر، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده در جریان حضور سید ستار‌هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در معاونت امور زنان و خانواده با بیان این موضوع به قطع دسترسی به شبکه‌های ارتباطی و اینترنت اشاره کرد. بهروزآذر با اشاره به مفهوم شکاف دیجیتال گفت: «در موضوع «اینترنت پرو»، زنان به دلیل شرایط اقتصادی و دسترسی کمتر به منابع مالی، کمتر می‌توانند از آن بهره‌مند شوند و همین امر موجب می‌شود در دسترسی به اینترنت دچار مشکل شوند و در طول زمان به افزایش شکاف دیجیتال منجر شود، این در حالی است که ما به‌ شکل جدی با این نوع تبعیض و ارائه خدمات مخالف هستیم.»
به گفته بهروزآذر «از ابتدای شروع به کار دولت چهاردهم، موضوع زنان و خانواده و دسترسی آنها به شبکه‌های ارتباطی با جدیت از سوی وزارت ارتباطات دنبال شده است. امروز نیز این موضوع همچنان پیگیری می‌شود.» معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به تلاش‌های این معاونت در حوزه زنان دسترسی زنان به شبکه‌های ارتباطی و اینترنت را بسیار حائز اهمیت دانست و گفت: «ادامه این شرایط موجب می‌شود اینترنت که ابزاری برای کاهش شکاف‌های اجتماعی و ایجاد فرصت‌های برابر محسوب می‌شود، به عاملی برای تعمیق نابرابری‌ها تبدیل شود؛ چراکه دسترسی به خدمات باکیفیت اینترنتی با این روند بیش از گذشته به توان مالی افراد وابسته می‌شود و بسیاری از زنان به دلیل وابستگی اقتصادی، امکان بهره‌مندی عادلانه از این ظرفیت را نخواهند داشت و عملاً از بخشی از فرصت‌های آموزشی، شغلی و اجتماعی خود محروم می‌شوند.» 
معاون رئیس‌جمهور، محدودیت دسترسی به اینترنت را در تضاد با سیاست‌های دهه‌های گذشته دولت‌های مختلف جمهوری اسلامی در زمینه توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و گسترش دسترسی عمومی به اینترنت دانست و ابراز امیدواری کرد که تلاش‌های دولت چهاردهم و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات منجر به ساماندهی و توقف محدودیت‌ها در دسترسی به فضای مجازی و اینترنت شود. بهروزآذر همچنین با اشاره به حمایت دولت از کسب و کارهای زنان به گروه‌های هدف برنامه‌ریزی شده اشاره کرد و گفت: «در حال حاضر برای 9 گروه زنان برنامه‌ریزی کرده‌ایم، زنان خانه‌دار، زنان شاغل، خانم‌های بازنشسته، زنان سرپرست خانوار، زنانی که آسیب‌دیده اجتماعی هستند، مادرانی که دارای معلولیت هستند، دختران جوان و دختران فارغ‌التحصیل دانشگاه، گروه‌های مختلفی هستند که ما با کمک وزارت کار، یک بسته حمایتی و سیاست‌های توسعه اشتغال برایشان تدارک دیده‌ایم.»
صحبت‌های معاون رئیس جمهور در شرایطی مطرح می‌شود که جهان با سرعتی چشمگیر به سوی اقتصاد دیجیتال حرکت می‌کند، بخش قابل‌توجهی از زنان هنوز پشت دیوارهای نامرئی شکاف دیجیتال باقی مانده‌اند.
در بسیاری از کشورها از جمله جوامع در حال توسعه، فاصله میان زنان و مردان در دسترسی به اینترنت، ابزارهای هوشمند و مهارت‌های فناوری همچنان محسوس است. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد احتمال دسترسی مردان به اینترنت تا 17 درصد بیشتر از زنان است. این آمار نشان می‌دهد شکاف دیجیتال تنها موضوعی تکنولوژیک نیست؛ بلکه مسأله‌ای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است.
 
زنان صاحبان اصلی 
مشاغل خانگی
رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی با اشاره به آسیب‌های محدودیت اینترنت بین الملل بر زنان به «ایران» می‌گوید: «مهم‌ترین نقطه‌ای که به نظر من زنان نقش زیادی در آن داشتند و از آن بستر استفاده می‌کردند، بستر شبکه‌های اجتماعی است. یعنی زنانی که بر بستر شبکه‌های اجتماعی اقدام به فعالیت در حوزه کاری شان می‌کردند طبیعتاً با نبود این شبکه‌ها دچار مشکلاتی شده‌اند.» به گفته الفت نسب، فعالیت‌های این زنان بیشتر در دسته‌بندی مشاغل خانگی قرار می‌گرفت. او می‌گوید: «بیشتر آنها محصولی که یا خودشان تولید کرده بودند یا با واسطه به دست می‌‌آوردند را در آن فضا عرضه می‌کردند. برخی از زنان هم در حوزه بازاریابی فعالیت داشتند و برای اینکه بتوانند محصولاتشان را عرضه کنند، از بستر اینستاگرام استفاده می‌کردند.»
رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی با بیان اینکه متأسفانه بعضی مسائل در طول سال‌های گذشته باعث شد تا تعداد زیادی کاربر ایرانی به اینستاگرام بپیوندند، می‌گوید: «شاید اگر پیام‌رسان‌های دیگری مثل تلگرام و حالا در یک مقطعی واتساپ بسته نمی‌شد، این تمرکز بر اینستاگرام به وجود نمی‌آمد.» او توضیح می‌دهد: «به هر حال افرادی در این فضا فعالیت می‌کردند و فعالیتشان امروز متوقف شده یا به صفر رسیده است. بیشتر افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کردند هم زنان سرپرست خانوار بوده‌اند.»
 
فعالیت زنان در کسب و کارهای خرد مجازی بیشتر است
به گفته الفت نسب، زنان در فضای مجازی بیشتر در حوزه فروش صنایع دستی، پوشاک، غذای خانگی، آموزش و بازاریابی فعالیت می‌کردند، اما هیچ آمار دقیقی در زمینه میزان فعالیت‌های آنها وجود ندارد. او می‌گوید: «متأسفانه نه آمار دقیقی وجود دارد و نه اینکه ما می‌توانیم آماری در این زمینه ارائه بدهیم. به طور کلی متأسفانه در حوزه‌ کسب‌وکارهای آنلاینی که به شکل رسمی فعالیت می‌کنند از نظر تعداد بنیان‌گذاران کسب و کارهای آنلاین، تعداد زنان به نسبت مردان کمتر است، اما در حوزه کسب‌وکارهای خرد که در شبکه‌های اجتماعی فعالیت می‌کردند تعداد زنان بسیار بیشتر از فضای رسمی است.»
 
پیامدهایی که دیده نمی‌شود
عدم حضور زنان صاحب کسب و کارهای خرد در فضای مجازی پیامدهایی دارد که دیده نمی‌شوند. به عبارت دیگر شکاف دیجیتال برای زنان فقط به معنای نداشتن گوشی هوشمند یا اینترنت پرسرعت نیست. این فاصله باعث کاهش فرصت اشتغال یا محدود شدن نقش زنان در کارآفرینی می‌شود و ضعف در دسترسی به آموزش‌ها را برای برخی از زنان به همراه خواهد داشت. همه این موارد گاهی افزایش نابرابری‌های اقتصادی در بلندمدت را ایجاد خواهد کرد. برای همین کارشناسان معتقدند که زنان فعال در این حوزه باید بتوانند از عرصه فضای مجازی برای رشد و گسترش فعالیت‌هایشان بهره ببرند.
رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی می‌گوید: «اینترنت پرو هزینه‌ بالایی دارد. زنی که در اینستاگرام فعالیت می‌کند اولاً امکان استفاده از این نوع اینترنت را ندارد، دوم اینکه اگر فرضاً این زنان هم اینترنت پرو داشته باشند، مشتریان آنها که همان خریداران کالاها  هستند در این فضا حضور ندارند. از این گذشته هزینه این نوع اینترنت برای این زنان توجیهی ندارد.»

صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • دیپلماسی
  • جهان
  • اجتماعی
  • اقتصادی
  • گزارش
  • خودرو
  • حوادث
  • دولت چه کار می‌کند
  • علم و فناوری
  • ایران زمین
  • کتاب
  • صفحه آخر
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و سی
 - شماره نه هزار و سی - ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵