دعوت به بازشناسی ظرفیت‌های زبان فارسی و میراث فردوسی

فداحسین مالکی
نماینده مجلس شورای اسلامی
 پیام رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت ۲۵ اردیبهشت، روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، نشان‌دهنده توجه عمیق ایشان به ریشه‌های تاریخی و فرهنگی زبان فارسی است. زبانی که در طول قرن‌ها با هویت ایرانی و میراث تمدنی این سرزمین پیوند خورده و بخش مهمی از حافظه تاریخی ملت ایران را شکل داده است. زبان فارسی تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه حامل فرهنگ، ادب، تاریخ و جهان‌بینی ایرانیان به شمار می‌رود و در این میان، فردوسی با خلق شاهنامه نقشی بی‌بدیل در حفظ و ماندگاری آن داشته است.
تأکید رهبر انقلاب بر جایگاه فردوسی و زبان فارسی را می‌توان تبلوری روشن از پیوند فرهنگ ایرانی و اسلامی دانست. پیوندی که طی سده‌ها توانسته هویت ملی ایرانیان را حفظ کند و آن را به نسل‌های مختلف منتقل سازد. شاهنامه فردوسی صرفاً یک اثر ادبی نیست، بلکه روایتگر روح حماسی، جوانمردی، ایستادگی و دفاع از سرزمین و ارزش‌هاست؛ مفاهیمی که همچنان در جامعه ایرانی حضوری زنده و اثرگذار دارند.
از سوی دیگر، اشاره ایشان به گستره فارسی‌زبانان جهان، نگاهی فراتر از مرزهای جغرافیایی ایران را نشان می‌دهد. امروز میلیون‌ها فارسی‌زبان در کشورهای مختلف زندگی می‌کنند و زبان فارسی همچنان یکی از مهم‌ترین عناصر پیوند فرهنگی میان آنان به شمار می‌رود. این ظرفیت بزرگ فرهنگی می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت ارتباطات تمدنی و گسترش نفوذ فرهنگی ایران در جهان باشد. توجه به این جامعه گسترده فارسی‌زبان، در واقع تأکیدی بر اهمیت احیای جایگاه تاریخی زبان فارسی در عرصه بین‌المللی است.
در بخش دیگری از این نگاه، می‌توان نسبت میان مفاهیم شاهنامه و رخدادهای اجتماعی و سیاسی امروز را نیز مشاهده کرد. فردوسی در شاهنامه با بهره‌گیری از اسطوره‌ها و روایت‌های تاریخی، روح مقاومت و عزت را در فرهنگ ایرانی نهادینه کرده است. همین روحیه را می‌توان در رفتار ملت ایران در بزنگاه‌های مختلف تاریخی مشاهده کرد. روحیه‌ای که بر پایه همبستگی، دفاع از میهن و ایستادگی در برابر فشارها شکل می‌گیرد.
در ماه‌های اخیر نیز جلوه‌هایی از همین انسجام و همدلی ملی دیده شد؛ حضوری که در حمایت مردم از نیروهای مسلح و دفاع از امنیت و تمامیت کشور خود را نشان داد. شعارها، واکنش‌ها و فضای عمومی جامعه بیانگر آن بود که حس تعلق به ایران و فرهنگ ایرانی همچنان در میان اقشار مختلف مردم زنده است. از کودکان و نوجوانان گرفته تا نسل‌های بزرگ‌تر، بسیاری با انگیزه‌های گوناگون اما با تکیه بر هویت مشترک ملی، نسبت به سرنوشت کشور خود احساس مسئولیت نشان دادند.
شاید بتوان گفت یکی از دلایل ماندگاری این روحیه، همان میراث فرهنگی و حماسی است که فردوسی در شاهنامه به تصویر کشیده است. شاهنامه به ایرانیان آموخته که حفظ سرزمین، عزت و هویت ملی ارزشی فراتر از اختلاف سلیقه‌ها و گرایش‌های فردی دارد. از همین رو، هر ایرانی در هر نقطه جهان، با وجود تفاوت دیدگاه‌ها، نسبت به ایران و فرهنگ تاریخی خود احساس تعلق می‌کند.
در نهایت، پیام رهبر انقلاب را می‌توان دعوتی به بازشناسی ظرفیت‌های عظیم زبان فارسی و میراث فردوسی دانست. میراثی که توانسته فرهنگ ایرانی و اسلامی را در کنار یکدیگر حفظ کند و همچنان الهام‌بخش وحدت، هویت و پایداری ملت ایران باشد.