با همکاری ۳دانشگاه
متون خط میخی آرشیو دیجیتال میشود
رها منفرد
گروه علم و فناوری
پژوهشگران عراقی، بریتانیایی و سوئدی با راهاندازی یک پلتفرم جدید به زبان عربی، گامی تازه برای دسترسی گستردهتر به یکی از بزرگترین مجموعههای متون خط میخی جهان برداشتهاند؛ابتکاری که به عربزبانان امکان میدهد اسناد و نوشتههایی را مطالعه کنند که هزاران سال پیش در سراسر سرزمینهای باستانی بینالنهرین نوشته شدهاند. پژوهشگران معتقدند یکی از موانع مهم در دسترسی دانشجویان و محققان عربزبان به این منابع، مسأله زبان بوده است زیرا بیشتر ترجمهها و پژوهشها به زبان انگلیسی یا دیگر زبانهای اروپایی منتشر شدهاند و حالا با ایجاد رابط عربی، انتظار میرود علاقهمندان در خاورمیانه بتوانند آسانتر با این میراث مکتوب کهن ارتباط برقرار کنند. خط میخی از کهنترین سامانههای نوشتاری تاریخ است که در حدود ۳۶۰۰ یا ۳۵۰۰ پیش از میلاد در سرزمین باستانی سومر در میانرودان (بینالنهرین) بهوجود آمد. کاتبان باستانی نشانههایی را بر لوحهای گلی میفشردند و به این شیوه معاملات بازرگانی، قوانین، ادبیات، دانش نجوم، پزشکی و حتی رویدادهای روزمره زندگی را ثبت میکردند. تاریخپژوهان این شیوه نگارش را یکی از اولین نظامهای نوشتاری در تاریخ بشر میدانند نظامی که بیش از هزار سال پیش از ظهور خطهای الفبایی شکل گرفته بود.
ترجمه 70هزار خط از متون میخی
این پلتفرم جدید، بخشی از طرح «کتابخانه دیجیتال خط میخی» یا CDLI است؛ پروژهای که سالهاست به گردآوری و انتشار متون خط میخی میپردازد. رابط کاربری عربی این پایگاه داده در قالب پروژهای با عنوان «دسترسی به متون خط میخی» یا CDLI-ACT و با همکاری دانشگاه القادسیه عراق، دانشگاه یورک بریتانیا و دانشگاه لوند سوئد توسعهیافته است. این گروه پژوهشی قصد دارد حدود هفتاد هزار خط از متون میخی را به زبان عربی ترجمه کند؛ مجموعهای که شامل اسطورهها، کتیبههای سلطنتی، نامهها، متون پزشکی، اسناد حقوقی و حتی گزارشهای نجومی است. به این ترتیب ترجمههای علمی دقیق در کنار نسخههایی سادهتر برای خوانندگان عمومی منتشر میشود تا هم پژوهشگران و هم علاقهمندان عادی بتوانند از این منابع استفاده کنند. در کنار این تلاشها مسأله حفاظت از کتیبههایی با خط میخی نیز مورد توجه قرار گرفته و سرویس دادههای باستانشناسی دانشگاه یورک مسئولیت بایگانی این مطالب را برای استفاده پژوهشگران در آینده برعهده گرفته است.
این طرح درواقع یک پل اطلاعاتی میان جوامع امروزی و متونی است که هزاران سال پیش در همان سرزمینها نوشته شدهاند. پژوهشگران امیدوارند این بایگانی دیجیتال، به دانشآموزان، معلمان و مورخان کمک کند تا از طریق منابع عربی با اولین نظامهای نوشتاری بشر آشنا شوند و گذشته دور منطقه خود را بهتر بشناسند.
منبع: archaeologymag
