محمدکریم ویسی
گروه ایران زمین

 
با تصویب هیأت وزیران، استان ایلام در آستانه یک جهش اقتصادی بزرگ قرار گرفته و به‌زودی با گشایش سومین گذرگاه رسمی خود به روی عراق، به دروازه‌ای نوین برای تأمین کالاهای اساسی و کانونی پویا برای توسعه تعاملات تجاری با همسایه غربی تبدیل خواهد شد. این رویداد که حاصل پیگیری‌های مستمر مقامات استانی و کشوری است، نویدبخش تحولی شگرف در معیشت و اقتصاد منطقه مرزی هلاله شمالی است.
استان ایلام که پیش‌‌تر با دو مرز رسمی مهران و چیلات، نقشی محوری در تبادلات تجاری و مسافری با عراق ایفا می‌کرد، اینک خود را برای افتتاح سومین مرز رسمی خود در منطقه «هلاله شمالی» آماده می‌کند. این گشایش راهبردی، فصلی جدید در توسعه استان برای بهره‌گیری حداکثری از ۴۳۰ کیلومتر مرز مشترک با عراق به شمار می‌رود.
کانون این تحول، ایجاد بازاری پررونق در نقطه صفر مرزی است که به‌ عنوان تسهیلگر واردات کالاهای اساسی و مایحتاج عمومی مردم فعالیت خواهد کرد. این مهم در ادامه مصوبه کلیدی دی‌ ماه هیأت وزیران، که پس از سیاست حذف ارز ترجیحی، به استان‌های مرزی اجازه واردات کالاهای اساسی را اعطا کرد، به ثمر نشسته است. تجربه موفق برخی استان‌‌ها در استفاده از این اختیارات تفویضی، چراغ سبزی برای تمدید و گسترش این سیاست و تفویض اختیارات ویژه به استانداران بود تا مسیر تحقق این فرصت در ایلام هموار شود.
آنچه بر اهمیت راهبردی مرز هلاله شمالی می‌افزاید، همسایگی آن با استان دیاله عراق است؛ استانی که نه‌ تنها به‌عنوان سبد تولید محصولات کشاورزی، صیفی‌جات و خرمای این کشور شناخته می‌شود، بلکه فاصله چند ۱۰ کیلومتری آن با بغداد، پایتخت عراق، یک مزیت لجستیک طلایی برای تجارت دو کشور محسوب می‌شود. کارشناسان این نزدیکی جغرافیایی را عاملی شتاب‌دهنده در کاهش هزینه‌ها و زمان حمل‌و‌نقل کالا ارزیابی می‌کنند.
هم‌اکنون تمام زیرساخت‌های اولیه حیاتی از قبیل آب، برق، گاز و راه دسترسی در این نقطه مرزی فراهم شده و این پروژه مراحل نهایی اداری خود را در کمیسیون‌های تخصصی دولت، از جمله کمیسیون اقتصادی، طی می‌کند تا با تأیید نهایی هیأت وزیران، هلاله شمالی به‌ طور رسمی به نقشه تجارت خارجی ایران اضافه شود. مقامات استان ایلام این هم‌‌افزایی مرزی را فرصتی بی‌نظیر برای توسعه اقتصادی و تأمین پایدار نیازهای کالایی هر دو ملت می‌دانند.

تسهیل واردات کالاهای اساسی از غرب کشور
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار ایلام این رویداد را گامی بلند در جهت ایجاد یک بازارچه مرزی پویا و تسهیل فرآیند واردات کالاهای اساسی عنوان کرد و گفت: «این موفقیت که حاصل سفرهای متعدد مقامات کشوری و استانی برای شناسایی و بالفعل‌‌سازی ظرفیت‌های مرزی است، تعاملات تجاری ما با همسایه غربی را به سطحی کاملاً جدید ارتقا خواهد بخشید و استان ایلام را به کانونی مهم برای تأمین مایحتاج عمومی کشور تبدیل خواهد کرد.»
«عباس میرزاد» در گفت‌و‌گو با خبرنگار «ایران» در استان ایلام با اشاره به سابقه اجرای این سیاست در کشور، افزود: «در پی مصوبه دی ماه هیأت وزیران که اجازه واردات کالاهای اساسی از طریق استان‌های مرزی پس از حذف ارز ترجیحی را صادر کرد، برخی از استان‌ها به خوبی از این ظرفیت قانونی بهره‌مند شدند. اثرات مثبت و مطلوب آن بر تنظیم بازار و معیشت مردم، موجب شد تا دولت این مجوز را تمدید کند و با تفویض اختیارات ویژه به استانداران، مسیر را برای گشایش مرز هلاله شمالی هموار سازد.»
وی با تأکید بر ظرفیت‌های بالقوه شریک تجاری آن سوی مرز، به مزیت‌‌های منحصربه‌ فرد استان دیاله عراق اشاره و اظهار کرد: «استان دیاله که در مجاورت هلاله شمالی واقع شده، از قطب‌های اصلی تولید محصولات راهبردی کشاورزی، صیفی‌‌جات و خرما در عراق است. اما نکته بسیار حیاتی و شاخصه کلیدی برای ما، فاصله بسیار کم آن تا بغداد، پایتخت عراق است که تقریباً به ۸۰ کیلومتر می‌رسد. این نزدیکی جغرافیایی، سرعت و صرفه اقتصادی تبادلات کالایی را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.»
معاون استاندار ایلام با تشریح روند اداری و قانونی پیشرفت این پروژه، تصریح کرد: «پس از بازدید میدانی نماینده ویژه دفتر رئیس‌جمهوری در امور استان‌های مرزی از منطقه هلاله شمالی و احصای مزیت‌‌های بی‌بدیل آن، موضوع در کمیسیون ماده یک سازمان توسعه تجارت مطرح و مصوبه آن اخذ شد. در حال حاضر مراحل اداری نهایی خود را در کمیسیون‌‌های مربوطه، از جمله کمیسیون اقتصادی دولت طی می‌کند و به محض تأیید نهایی در هیأت وزیران، شاهد تبدیل رسمی هلاله شمالی به سومین دروازه تجاری استان ایلام با عراق خواهیم بود.»

آماده شدن زیر ساخت‌ها
میرزاد با اشاره به فراهم بودن زیرساخت‌ها و استقبال طرف عراقی، آینده این گذرگاه را بسیار روشن ارزیابی کرد و افزود: «تمامی زیرساخت‌های حیاتی از قبیل آب، گاز، برق و راه دسترسی در این نقطه مرزی کاملاً فراهم است. با توجه به استقبال و اشتیاق بالای مسئولان استان دیاله عراق برای همکاری، ما امیدواریم بتوانیم از این ظرفیت ویژه مرزی، نه‌تنها برای تأمین پایدار نیازهای کالایی هر دو کشور که برای خلق یک جهش اقتصادی ماندگار و توسعه متوازن در منطقه به بهترین شکل ممکن بهره‌برداری کنیم.»
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار ایلام با اشاره به پیامدهای مثبت اجتماعی و اقتصادی این گشایش مرزی، اشتغال‌زایی مستقیم و غیرمستقیم را یکی از ثمرات فوری آن دانست و گفت: «راه‌اندازی بازارچه مرزی در هلاله شمالی، موتور محرکی برای رونق کسب‌وکارهای محلی، حمل‌ونقل، انبارداری و خدمات جانبی در شهرستان‌‌های اطراف خواهد بود. ما پیش‌بینی می‌کنیم این رویداد در میان‌مدت، نرخ بیکاری در مناطق مرزی استان را به شکل محسوسی کاهش دهد و از مهاجرت نیروی کار بومی جلوگیری کند.»
میرزاد همچنین به پیگیری‌های دیپلماتیک و تعاملات فرامرزی با طرف عراقی اشاره و اظهار کرد: «خوشبختانه در تمامی دیدارها و جلسات مشترک با مقامات استان دیاله، شاهد عزمی جدی و حسن نیتی مثال‌‌زدنی برای تبدیل مرز هلاله شمالی به الگویی موفق از همکاری‌های اقتصادی مرزی بوده‌ایم. توافقات اولیه برای استقرار زیرساخت‌های گمرکی در آن سوی مرز نیز حاصل شده و طرفین مصمم هستند تا با روان‌‌سازی تشریفات، تجارت را برای بازرگانان دو کشور تسهیل کنند.»
وی با نگاهی کلان به استراتژی توسعه استان، بازگشایی این مرز را حلقه‌ای حیاتی در تکمیل زنجیره کریدور اقتصادی غرب کشور عنوان کرد و افزود: «ایلام با برخورداری از سه مرز رسمی، در حال تبدیل شدن به قطب لجستیک و ترانزیت کالا در غرب ایران است. ما با برنامه‌ریزی مدون، به دنبال آن هستیم که هلاله شمالی صرفاً به یک مسیر وارداتی محدود نماند، بلکه بستری برای صادرات محصولات ایرانی، به‌ویژه کالاهای تولیدی استان، به بازار پرمصرف عراق نیز باشد. این نگاه متوازن، ضامن پایداری و شکوفایی بلندمدت این گذرگاه استراتژیک خواهد بود.

بــــرش

استاندار: مرزهای ایلام به ویترین
توسعه اقتصادی ایران تبدیل می‌شود 

استاندار ایلام با تأکید بر اینکه دیپلماسی مرزی رویکرد بنیادین دولت در این استان است، از برنامه‌ریزی گسترده برای جهش مبادلات مرزی و تبدیل مرزهای استان به ویترین پیشرفت و توسعه اقتصادی کشور خبر داد. احمد کرمی، توسعه پیوندهای اقتصادی با استان‌های همسایه عراقی و رفع موانع اداری را اولویت اصلی مدیریت ارشد استان عنوان کرد. وی با اشاره به ظرفیت ۴۳۰ کیلومتر مرز مشترک با عراق، اشتراکات عمیق قومی، قبیله‌ای و فرهنگی را شاخصه ممتاز ایلام در دیپلماسی اقتصادی دولت چهاردهم دانست و گفت: «از آغاز مسئولیت بنده تاکنون، ۱۲نشست راهبردی با ۵ استاندار عراقی برگزار شده که هدف اصلی آن، شتاب‌‌بخشی به بازگشایی بازارچه‌های مرزی چیلات و هلاله شمالی است.» استاندار ایلام در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به نبض تجاری مرز مهران، به عملکرد قابل توجه در این حوزه اشاره و تصریح کرد: «تنها طی ۴۰ روز گذشته، بیش از ۱۰۴هزار تن کالا از مرز مهران صادر شده و نزدیک به ۹ هزار و ۵۰۰ دستگاه کامیون عراقی نیز وارد محوطه گمرکی این منطقه شده‌اند.» وی در عین حال از تداوم چالش‌‌های سیستمی خبر داد و تأکید کرد: «با تمام مشکلات، تلاش‌‌ها برای شبانه‌روزی کردن فعالیت‌‌های مرزی و تسهیل روند تجارت بدون وقفه ادامه دارد.»