گروه سیاسی - تالار وحدت تهران روز گذشته میزبان آیینی بود که در آن مجموعه‌ای از چهره‌های سیاسی، فرهنگی و رسانه‌ای گرد هم آمدند تا درباره کارنامه و ویژگی‌های مدیریتی و فکری شهید علی لاریجانی دبیر فقید شورای عالی امنیت ملی کشور سخن بگویند. مراسمی با عنوان «سیاستمدار حکیم ایران» که به میزبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد و ترکیب حاضران در آن، از مقامات دولتی تا پژوهشگران و فعالان فرهنگی، نشان‌دهنده گستره ارتباطات و اثرگذاری این چهره در حوزه‌های مختلف بود. در این مراسم علاوه بر گرامیداشت شهید علی لاریجانی، یاد فرزند او، شهید مرتضی لاریجانی نیز مورد توجه قرار گرفت. حضور چهره‌هایی مانند محمدرضا عارف، سیدعباس صالحی، فاطمه مهاجرانی، علی‌اکبر صالحی،  آیت‌الله سیدمصطفی محقق داماد، محمدرضا باهنر و جمعی دیگر از مدیران و فعالان فرهنگی، فضای مراسم را به یک نشست چندلایه از روایت‌ها و تحلیل‌ها تبدیل کرده بود.
به گزارش « ایران» بخش قابل توجهی از این آیین به مرور ابعاد مختلف شخصیت و سوابق اجرایی شهید لاریجانی اختصاص داشت. سخنرانان تلاش کردند تصویری از او ارائه دهند که صرفاً محدود به یک جایگاه سیاسی خاص نباشد، بلکه ترکیبی از تجربه‌های مدیریتی، فعالیت‌های فرهنگی و مواجهه با مسائل کلان کشور را دربرگیرد. در این چهارچوب، تأکید بر چندبعدی بودن شخصیت او یکی از محورهای مشترک سخنرانی‌ها بود؛ از فعالیت در حوزه رسانه و فرهنگ تا حضور در نهادهای تصمیم‌گیر کلان. این نگاه باعث شد روایت‌ها از سطح توصیف‌های کلی فراتر برود و به ذکر مصادیق مشخص از شیوه مدیریت و تصمیم‌گیری او برسد.

روایت محقق داماد از «تسلیم در برابر حق»
آیت‌الله سیدمصطفی محقق داماد به عنوان اولین سخنران، بحث خود را با ارجاع به مفهومی آغاز کرد که آن را محور ارزیابی شخصیت‌ها دانست: «تسلیم در برابر حق». او با اشاره به کتاب «بنده خدا» که اخیراً درباره شهید لاریجانی تألیف شده، این مفهوم را به‌عنوان شاخصی برای سنجش رفتار فردی و سیاسی مطرح کرد. به گفته او، یکی از چالش‌های جدی در مسیر تحولات پس از انقلاب، فقدان این ویژگی در بخشی از کنشگران بوده است. در همین چهارچوب، او علی لاریجانی را از جمله افرادی دانست که در مواردی حاضر به بازنگری در دیدگاه‌های پیشین خود بوده و این تغییر را نه ضعف، بلکه نشانه‌ای از التزام به عقلانیت تلقی می‌کرد. این بخش از سخنان، بیشتر از آنکه جنبه توصیفی داشته باشد، به نوعی چهارچوب تحلیلی برای فهم رفتار سیاسی ارائه می‌داد و تلاش داشت جایگاه لاریجانی را در این چهارچوب تعریف کند.
 
مدیر «مسأله حل‌کن» 
حسین انتظامی، معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سخنان خود تلاش کرد با یک دسته‌بندی مفهومی، جایگاه مدیریتی شهید لاریجانی را تبیین کند. او مدیران را به سه دسته «سنتی»، «پروژه‌ای» و «راهبردی» تقسیم کرد و توضیح داد که هر یک از این گروه‌ها چه ویژگی‌هایی دارند. در این تقسیم‌بندی، مدیران سنتی به‌عنوان افرادی معرفی شدند که بیشتر بر تداوم رویه‌ها تأکید دارند و کمتر به تغییرات ساختاری توجه می‌کنند. در مقابل، مدیران پروژه‌ای بر اجرای طرح‌ها و دستیابی به نتایج مشخص تمرکز دارند. اما از نظر او، مهم‌ترین دسته، مدیران راهبردی هستند که توانایی شناسایی گلوگاه‌ها و تمرکز بر مسائل کلیدی را دارند. انتظامی با قرار دادن لاریجانی در این دسته سوم، تأکید کرد که ویژگی اصلی او، تمرکز بر حل مسائل اساسی و پرهیز از درگیر شدن در حاشیه‌ها بوده است. او همچنین با اشاره به تجربه تاریخی ترور شخصیت‌های کلیدی در دهه‌های ابتدایی انقلاب، مفهوم «مسأله‌ حل‌کن» را برجسته کرد و آن را یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی مدیران دانست.
بخش دیگری از سخنان انتظامی به بازخوانی یک مقطع تاریخی اختصاص داشت؛ دوره‌ای که در آن گروه‌های مسلح با هدف حذف چهره‌های تأثیرگذار، اقدام به ترور می‌کردند. او با اشاره به اظهارات یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق در آن دوره، مفهوم «مسأله‌ حل‌کن‌ها» را به‌عنوان هدف اصلی این اقدامات مطرح کرد. این روایت تاریخی، در ادامه به این پرسش منتهی شد که در شرایط کنونی، چه میزان از این نوع مدیران در ساختار تصمیم‌گیری کشور حضور دارند. طرح این موضوع، فضای سخنرانی را از یک توصیف صرف خارج کرد و آن را به سمت یک مقایسه میان گذشته و حال سوق داد.
 
توصیف صالحی از یک «دولتمرد»
علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی در سخنان خود تمرکز را بر ویژگی‌های فردی و رفتاری شهید لاریجانی قرار داد. او با اشاره به سابقه طولانی آشنایی و همکاری با وی، از او به‌عنوان فردی یاد کرد که در کنار مسئولیت‌های رسمی، به حفظ ارتباطات انسانی و حرفه‌ای توجه داشت. در این روایت، تأکید بر «سعه صدر» و «تدبیر» به‌عنوان دو ویژگی برجسته مطرح شد. صالحی همچنین به این نکته اشاره کرد که لاریجانی در مواجهه با مسائل، رویکردی مبتنی بر تأمل و بررسی داشت و تلاش می‌کرد تصمیم‌ها را بر پایه تحلیل اتخاذ کند. این بخش از سخنان، بیشتر به تجربه زیسته گوینده متکی بود و از همین رو، جزئیاتی از نحوه تعامل و همکاری را دربر می‌گرفت.
 
مدیریت انسجام‌بخش در مجلس
محمدرضا باهنر در سخنان خود، تمرکز را بر دوره ریاست علی لاریجانی بر مجلس شورای اسلامی قرار داد. او با اشاره به تجربه حضور در چند دوره مجلس، این دوره را از منظر نحوه اداره جلسات و تعامل با نمایندگان مورد توجه قرار داد. به گفته باهنر، یکی از ویژگی‌های مهم لاریجانی، توانایی ایجاد تعامل و حفظ انسجام در میان نمایندگان با دیدگاه‌های مختلف بود. او همچنین پیشنهاد داد که خاطرات نمایندگان از این دوره، به‌صورت مکتوب جمع‌آوری شود تا بتوان تصویر دقیق‌تری از این تجربه ارائه داد. در ادامه، باهنر به پیشینه علمی لاریجانی اشاره کرد و ترکیب تحصیلات مهندسی و علاقه به فلسفه را عاملی برای شکل‌گیری نوعی نگاه تحلیلی متفاوت دانست. او همچنین به دوره مدیریت در صداوسیما پرداخت و تولید برخی آثار نمایشی را از جمله خروجی‌های آن دوره عنوان کرد.
 
ارتباط مستمر با علما و مراجع 
حجت‌الاسلام رسول جعفریان، رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نیز در سخنان خود، تمرکز را بر شیوه مواجهه لاریجانی با مسائل قرار داد. او با بیان اینکه «برای او مسأله لاینحل وجود نداشت»، توضیح داد این ویژگی بیشتر از طریق مشورت و استفاده از نظرات کارشناسی شکل می‌گرفت. جعفریان همچنین به تجربه همکاری خود با لاریجانی در مقاطع مختلف، از صداوسیما تا مجلس و فعالیت‌های کتابخانه‌ای اشاره کرد و این همکاری‌ها را زمینه‌ای برای شناخت دقیق‌تر از ویژگی‌های مدیریتی او دانست. در ادامه، او به تأثیرپذیری فکری لاریجانی از آثار مرتضی مطهری پرداخت و این تأثیر را در شکل‌گیری نگاه فلسفی و تحلیلی او مؤثر دانست. به گفته جعفریان، ترکیب این تأثیر با تجربه‌های دانشگاهی، به نوعی رویکرد میان‌رشته‌ای در تفکر او منجر شده بود.
در کنار مباحث مدیریتی و سیاسی، بخشی از سخنان به ویژگی‌های فردی شهید لاریجانی اختصاص داشت. از جمله مواردی که مطرح شد، می‌توان به توجه محدود به مسائل مالی، روحیه تعاملی، علاقه به مطالعه و ارتباط مستمر با طیف‌های مختلف فکری اشاره کرد. جعفریان در این بخش، به جلسات منظم لاریجانی با گروه‌های مختلف و نیز ارتباط او با حوزه‌های علمی و دینی اشاره کرد و این ارتباطات را بخشی از شیوه مدیریت او دانست و در این باره گفت: «او به روحانیت علاقه‌مند بود و بارها شنیده‌ایم که به مراجع توجه و ارادت داشت. در عین حال، حتی روحانیون منتقد و متدین حتی آنهایی که با او زاویه‌ای داشتند نیز مورد توجه او قرار می‌گرفتند. دیدارهای او با افراد مختلف نشان می‌دهد که تا چه اندازه با طیف‌های متنوعی از افراد ارتباط داشت؛ به‌گونه‌ای که وظیفه خود می‌دانست هر دو یا سه ماه یک‌بار جلساتی برگزار کند و به دیدار مراجع برود.» 
می توان گفت در مراسم چهلمین روز شهادت شهید لاریجانی مجموعه‌ای از روایت‌ها مطرح شد که هر یک از زاویه‌ای متفاوت به شخصیت و کارنامه شهید علی لاریجانی پرداختند؛ از تحلیل‌های مفهومی درباره مدیریت و سیاست‌ورزی گرفته تا روایت‌های مبتنی بر تجربه‌های شخصی، همگی در یک فضا کنار هم قرار گرفتند. درواقع این تنوع روایت‌ها، تصویری چندلایه از یک چهره سیاسی ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن مدیریت اجرایی، فعالیت فرهنگی، تعاملات فردی و رویکرد فکری، همزمان مورد توجه قرار گرفته‌اند.

گفت‌وگوی خبرنگاران «ایران» با برخی از حاضران در این مراسم و توصیف آنان از سلوک سیاسی  و فرهنگی شهید لاریجانی را در صفحه 2 بخوانید.