رها منفرد
گروه علم و فناوری

دانشمندان به‌تازگی موفق شده‌اند تصویری کم‌سابقه از یک «جامعه» نئاندرتال را به تصویر بکشند؛ گروهی از انسان‌های اولیه که حدود صد هزار سال پیش در غاری زندگی می‌کردند که امروز بخشی از خاک لهستان است.  این کشف تازه نشان می‌دهد اعضای این گروه نه‌تنها با یکدیگر پیوندهای خانوادگی داشته‌اند، بلکه از نظر ژنتیکی با نئاندرتال‌ها در نقاط مختلف اروپا و قفقاز نیز مرتبط بوده‌اند؛ ارتباطی که به نئاندرتال‌های گسترده‌ای اشاره دارد که بعدها از میان رفته‌اند. «آندره‌آ پیچین»، استاد دانشگاه بولونیا و هماهنگ‌کننده این تحقیق می‌گوید: «برای اولین بار ما توانستیم گروه کوچکی متشکل از حداقل هفت نئاندرتال از اروپای مرکزی-شرقی را که حدود ۱۰۰۰۰۰ سال پیش زندگی می‌کردند، مشاهده کنیم.» او ادامه داد: «در بیشتر موارد، داده‌های ژنتیکی نئاندرتال‌ها از فسیل‌های منفرد یا از بقایای پراکنده در مکان‌ها و دوره‌های مختلف به دست می‌آید. درمقابل، در غار استاجنیا بازسازی گروه کوچکی از افراد امکان‌پذیر شده است و برای اولین بار تصویر ژنتیکی منسجمی از نئاندرتال‌ها در این بخش از اروپا ارائه شده است.» موضوع جالب‌تر اینکه تحلیل‌های ژنتیکی باستان شناسان روشن کرد DNA میتوکندریایی نئاندرتال‌های یافت‌شده در غار استاجنیا به شاخه‌ای تعلق دارد که پیش‌تر در نئاندرتال‌های شبه‌جزیره ایبری، جنوب شرقی فرانسه و حتی شمال قفقاز نیز مشاهده شده و شباهت ژنتیکی چند نمونه را نشان می‌دهد. پژوهشگران دریافتند DNA میتوکندریایی دو دندان متعلق به افراد نابالغ و یک دندان از یک فرد بالغ، کاملاً یکسان است. چنین الگویی نشان می‌دهد که این نئاندرتال‌ها در گذشته در بخش‌های وسیعی از غرب اوراسیا پراکنده بوده‌اند وبا گذشت زمان، جمعیت‌های بعدی آنها با ویژگی‌های ژنتیکی متفاوت جایگزین این گروه شده اند؛ در نتیجه بسیاری از خطوط ژنتیکی پیشین از میان رفت. این پژوهش همچنین توجه دانشمندان را به چالش‌های تعیین دقیق سن فسیل‌های بسیار قدیمی جلب کرده است. در این مطالعه، نتایج به‌دست‌آمده با فسیل معروفی به نام «تورین» که در غار ماندرین فرانسه کشف شده بود مقایسه شد. این فسیل که قدمت آن حدود پنجاه هزار سال برآورد شده، دارای ژنوم میتوکندریایی بسیار مشابه با گروه استاجنیا است.«سارا تالامو»، استاد دانشگاه بولونیا، تأکید می‌کند که چنین شباهت‌هایی نشان می‌دهد تاریخ‌گذاری‌های قدیمی باید با دقت و احتیاط بیشتری بررسی شوند.