محبوبه ستارزاده
گروه علم و فناوری

گزارش‌ها حاکی است گوگل با یک قرارداد مخفی جدید با پنتاگون، به عرصه دفاعی بازگشته است؛ قراردادی که ظاهراً با وجود مخالفت‌های بسیار در میان کارکنان گوگل، منعقد شده و این شرکت عزم خود را جزم کرده که با هوش مصنوعی جمینای(Gemini)، جایگزین انتروپیک شود.
 طبق گزارش‌ها، قرارداد جدید گوگل با پنتاگون، حق وتوی این شرکت درباره استفاده از هوش مصنوعی را سلب می‌کند و در عمل وزارت دفاع آمریکا درحال بهره‌برداری از جمینای برای پروژه‌های طبقه‌بندی‌شده با حداقل محدودیت اعمال شده از سوی گوگل است. به این ترتیب، این قرارداد به پنتاگون اجازه می‌دهد تا از جمینای برای «هر هدف قانونی دولتی» بهره بگیرد. گفته می‌شود طبق این قرارداد، گوگل می‌تواند محدودیت‌هایی مانند عدم استفاده از هوش مصنوعی برای سلاح‌های خودمختار یا نظارت گسترده داخلی بدون نظارت انسانی را توصیه کند، اما دولت آمریکا مجبور به پیروی از این پیشنهادها نیست.

خروج آنتروپیک، ورود گوگل
کامرون استنلی، رئیس هوش مصنوعی پنتاگون در گفت‌و‌گو با CNBC تأیید کرد که وزارت دفاع آمریکا استفاده از مدل هوش مصنوعی جمینای گوگل را برای برنامه‌های حساس و طبقه‌بندی‌شده افزایش می‌دهد. او گفت: «ما از جمینای برای برنامه‌های طبقه‌بندی‌شده مرتبط با لجستیک، امنیت سایبری، حفاظت از زیرساخت‌ها و نوسازی نظامی استفاده می‌کنیم. این ابزارها در حال حاضر دستاوردهای قابل توجهی در بهره‌وری ارائه می‌دهند و به معنای واقعی کلمه، هزاران ساعت کار در هفته را صرفه‌جویی می‌کنند. این وزارتخانه همچنین با
OpenAI و سایر ارائه‌دهندگان برای تقویت قابلیت‌های زمان جنگ همکاری می‌کند.
روابط عمیق‌تر پنتاگون با گوگل تقریباً دو ماه پس از آن شکل می‌گیرد که این آژانس، شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک(Anthropic) را به دلیل موضع‌گیری عمومی در برابر دولت ترامپ و همچنین نگرانی‌های مربوط به زنجیره تأمین، از فهرست پیمانکاران خود حذف کرد. ماجرا این بود که سازنده مدل هوش مصنوعی «کلاود»، از اعطای دسترسی مشابه به پنتاگون خودداری کرد.
در واقع پنتاگون خواستار استفاده نامحدود از هوش مصنوعی بود، در حالی که آنتروپیک این موضوع را نپذیرفت و خواستار درنظر گرفتن بندهایی از سوی وزارت دفاع بود تا از استفاده هوش مصنوعی کلاود برای نظارت گسترده داخلی و سلاح‌های خودمختار جلوگیری شود. در واکنش به این ممنوعیت‌ها، وزارت دفاع آمریکا هم سازنده مدل هوش مصنوعی «کلاود» را یک «خطر زنجیره تأمین» نامید؛ اصطلاحی که معمولاً برای دشمنان خارجی در نظر گرفته می‌شود. در حال حاضر آنتروپیک و پنتاگون، درگیر یک دعوای حقوقی هستند.
در حال حاضر گوگل سومین شرکت هوش‌مصنوعی است که سعی می‌کند ضرر آنتروپیک را به سود خود تبدیل کند. پیش از گوگل، OpenAI خالق «چت جی پی تی» بلافاصله با وزارت دفاع قراردادی امضا کرد، همان‌طور که xAI، شرکت مربوط به ایلان ماسک نیز چنین کرد.
این قرارداد، گوگل را ملزم می‌کند که در سازماندهی تنظیمات ایمنی هوش مصنوعی و فیلترهای خود، بر اساس درخواست‌های دولتی کمک کند و طبق گزارش‌ها، انعطاف‌پذیری این بند، بیشتر از توافقنامه‌ای است که بین OpenAI و پنتاگون در ماه فوریه منعقد شد.

تصمیم سخت گوگل
در میان مخالفت‌ها
هرچند گوگل این معامله را انجام داده اما با فشارهای داخلی بر سر هوش مصنوعی طبقه‌بندی‌شده مواجه است. در حال حاضر 950 نفر از کارکنان این غول فناوری، نامه‌ای سرگشاده امضا کرده‌ و از ساندار پیچای، مدیرعامل گوگل خواسته‌اند که با تبعیت از شرکت آنتروپیک، بدون رعایت موارد مشابه، هوش مصنوعی را به وزارت دفاع نفروشد. آنها با اشاره به نگرانی‌هایی مبنی بر استفاده از این فناوری با «روش‌های غیرانسانی یا بسیار مضر»، از گوگل خواسته‌اند که قراردادهای نظامی طبقه‌بندی‌شده را رد کند. آنها هشدار دادند: «جان انسان‌ها همین حالا هم در اثر سوءاستفاده از فناوری‌ای که ما نقش کلیدی در ساخت آن داریم، در حال از دست رفتن است. با امضای چنین قراردادی، خطر را بیشتر نکنیم.» البته هنوز گوگل به این درخواست پاسخی نداده و اظهارنظری نداشته است.
امضای این توافقنامه توسط گوگل، نشان‌دهنده‌ تغییری عمده‌ در رابطه‌ این شرکت با ارتش آمریکاست. این وضعیت مشابه اتفاقی است که در سال ۲۰۱۸ با پروژه ماون(maven) افتاد. در آن سال، کارمندان گوگل با موفقیت این شرکت را تحت فشار قرار دادند تا پروژه‌ Maven وزارت دفاع - طرحی که برای ادغام هوش مصنوعی در جنگ پهپادها طراحی شده بود- را کنار بگذارد.
اکنون در سال ۲۰۲۶، با توجه به اینکه OpenAI و xAI ایلان ماسک از قبل توافقات مشابهی را انجام داده‌اند، گوگل احتمالاً احساس کرده است که نمی‌تواند ریسک از دست دادن یک قرارداد بزرگ و آینده فناوری امنیت ملی را بپذیرد.

قراردادهای دولتی
به ارزش 6 میلیارد دلار
گوگل قصد دارد تا سال 2027، به‌رغم اعتراضات داخلی کارمندان، 6 میلیارد دلار به ارزش قراردادها اضافه کند. این همکاری به عنوان کاهش «ریسک زنجیره تأمین» برای گوگل تلقی می‌شود که در تضاد با رویکرد آنتروپیک است.
گوگل پس از تحول تجاری خود در سال‌های اخیر، به دنبال بازسازی بخش نظامی خود است و نه تنها به تدریج رابطه‌ خود را با دولت ترمیم می‌کند، بلکه برای قراردادهای ابری دفاعی، با آمازون و مایکروسافت رقابت می‌کند. پیش از امضای این توافقنامه، گوگل از اوایل سال ۲۰۲۴ یک توافقنامه‌ همکاری هوش مصنوعی با وزارت دفاع برای کاربردهای طبقه‌بندی نشده، منعقد کرده بود.
در حال حاضر، همکاری با دولت آمریکا در زمینه ابتکارات دفاعی و نظامی، به انتخاب پیش‌فرض بسیاری از غول‌های هوش مصنوعی تبدیل شده است. بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، پنتاگون قراردادهای چند میلیارد دلاری محاسبات ابری با آمازون، گوگل، مایکروسافت و اوراکل امضا کرد.

نگاه پدرخوانده هوش مصنوعی
«جفری هینتون» که به دلیل فعالیت قابل توجه در شبکه‌های عصبی مصنوعی و یادگیری عمیق به عنوان «پدرخوانده هوش مصنوعی» شناخته می‌شود، خاطرنشان کرد: « تقریباً همه غول‌های هوش مصنوعی در حال حاضر روابط نزدیکی با ترامپ دارند. این شرکت‌ها شاید چنین رویکردی را زمینه‌ساز تشویق شدن دولت برای تسهیل مقررات هوش مصنوعی و کسب منافع کوتاه‌مدت بدانند. به اعتقاد او، از آنجا که هزینه‌های آموزش و اجرای مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی گزاف است، بسیاری از شرکت‌های فعال در این حوزه، تصمیم می‌گیرند با دولت همکاری کنند که سفارشات پایدار و پرسودی را ارائه می‌دهد.
در حالی که همکاری با پنتاگون، درآمد قابل پیش‌بینی برای بخش دولتی گوگل به ارمغان خواهد آورد، هرگونه کاربرد نادرست فناوری در همکاری‌های آینده که باعث ایجاد مقاومت در بازار در مقیاس بزرگ شود، می‌تواند خطرات نزولی برای قیمت سهام گوگل ایجاد کند. حال باید منتظر ماند و دید گوگل تا چه حد می‌خواهد بر حضور هوش مصنوعی خود در حوزه نظامی پافشاری کند.