معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری:
دانشگاهها به سمت آموزش هوشمند میروند
غزل رضاییثانی
گروه اجتماعی
معاونت آموزشی وزارت علوم از تدوین طرحی به نام «آموزش هوشمند» در دانشگاهها خبر داده است. طرحی که بهگذار از آموزش سنتی منجر شده و ترفندهای جدیدی از روند آموزشی را دنبال میکند. اجرای این طرح به فراهم شدن زیرساختها، آموزش اساتید دانشگاهی و تأمین منابع مالی وابسته است. ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در گفتوگو با «ایران» با اشاره به هدف و کارکرد آموزش هوشمند میگوید: «حوزه آموزش عالی یک نقطه قوت در کشور ماست، در حال حاضر که دانشجویان و فارغالتحصیلان دانشگاهی ما از نظر ادامه تحصیل و یافتن شغل مناسب در جایگاههای بینالمللی خوبی قرار دارند باید تلاش کنیم تا این جایگاه حفظ شود. برای حفظ این جایگاه باید خود را با تغییرات و تحولات جهان منطبق کنیم.»
او درباره ارکان آموزش هوشمند میگوید: «آموزش هوشمند ارکان مهمی از جمله؛ تصمیمگیری مبتنی بر داده، آموزش شخصیسازی شده، مدیریت آموزش یکپارچه، افزایش شفافیت و پاسخگویی را به همراه دارد. اجرای این ارکان به امکانات، زیرساختها، اساتید و دانشجویان بستگی دارد.»
واحدی با بیان اینکه شتاب تحولات علمی در جهان باعث شد تا به سمت آموزش هوشمند برویم، میگوید: «سه عامل مهم ما را ترغیب کرد به سمت آموزش هوشمند برویم. اول اینکه سرعت تحولات علمی و فناورانه در دنیای امروز بسیار بالاست و نباید از آن غافل شد. دوم اینکه، انتظارات جامعه و بازار کار از دانش و مهارتهایی که یک دانشآموخته باید داشته باشد، بیشتر شده است. همچنین دانشگاه باید در خدمت جامعه باشد و به نیازهای آن پاسخ دهد. مجموعه این سه عامل به ما نشان میدهد که لازم است متناسب با تحولات روز دنیا، در نظام آموزشی خود تغییر و تحول ایجاد کنیم.»
شناسایی ۲۱ ترند جهانی آموزش
معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری درباره آخرین تحقیقات از شیوه آموزش در دانشگاهها میگوید: «ما با مجموعهای از تحقیقات جامع، «ترندها» یا جهتگیریهای آموزش در جهان طی دو سال اخیر را بررسی کردیم. در نهایت به ۲۱ ترند یا جهتگیری مهم آموزشی رسیدیم که در حال حاضر در سراسر دنیا مورد بحث و توجه است. برخی از این جهتگیریهای آموزشی شامل هوش مصنوعی در آموزش، شخصیسازی آموزش، یادگیری با موبایل، آموزش همراه با بازی و همچنین آموزش تلفیقی و ترکیبی است. این جهتگیریهای آموزشی خیلی جدی در دنیا دنبال میشود و با استقبال یادگیرندگان نیز مواجه شده است. بنابراینگذار از آموزش سنتی به سمت آموزش هوشمند، که در آن کیفیت، مأموریتگرایی و یادگیری شایستگیمحور از اهداف و برنامههای اصلی به شمار میرود، باید مورد توجه قرار بگیرد. با بررسی همه این موارد در نهایت طرحی تحولی با عنوان «برنامه آموزش هوشمند» تدوین کردیم و آن را با متخصصان و صاحبنظران این حوزه مطرح و بررسی کردیم.»
او در توضیح مراحلگذار آموزش عالی و رسیدن به مرحله آموزش هوشمند میگوید: «ما در حال حاضر در مرحله آموزش مجازی قرار داریم. با عبور از این مرحله، به آموزش دیجیتال و سپس به سمت آموزش هوشمند حرکت خواهیم کرد. در بخش آموزش دیجیتال، برگزاری کلاسهای آنلاین، استفاده از سامانههای یادگیری و برگزاری آزمونهای از راه دور را در دستور کار داریم. اما این شیوه همچنان مبتنی بر نقش اصلی و محوری استاد در فرآیند آموزش است. در گام بعدی، باید به سطحی از یادگیری برسیم که در آن بازخوردها بهصورت بلادرنگ از دانشجو دریافت شود و از فناوریهایی مانند واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) نیز بهره گرفته شود. این همان مرحلهای است که برای آینده آموزش پیشبینی شده است.»
واحدی با بیان اینکه ابلاغیههای لازم برای شروع آموزش هوشمند به دانشگاه ارسال شده است، میگوید: «ما ابلاغیههای لازم در زمینه آموزش هوشمند را به دانشگاهها دادهایم، به هر حال باید استانداردسازی لازم برای عبور از مراحلگذار آماده شود، اینکه مرحلهگذار و رسیدن به آموزش هوشمند چقدر زمان میبرد بستگی به آمادهسازی اساتید، جمعآوری محتوای آموزشی و تأمین زیرساختها دارد. اگر همه این شرایط فراهم شود ما باید خودمان را هرچه سریعتر به آن مرحله آموزش هوشمند برسانیم چون دنیا به سرعت در حالگذار از آموزش سنتی به سمت آموزش هوشمند است. البته در کشورهای دیگر کاملاً آموزش هوشمند اجرا نشده، اما آموزش هوشمند و آموزش سنتی در کنار هم اجرا میشوند، در واقع در دانشگاههای پیشرفته دنیا، بخشی از آموزش به شکل هوشمند است. ما نیز در ایران به دنبال تدوین استانداردها و قواعدهای آموزش هوشمند هستیم تا کم کم دانشگاهها را به سمت آموزش هوشمند ببریم.»
برگزاری 25 درصد کلاسهای دانشگاهی در بستر مجازی
او درباره آموزش آنلاین برای استادان و ارائه مدارک مربوط به آن توضیح میدهد: «ما یک ابلاغیه صادر کردهایم که محدود به دوران جنگ یا ناترازی انرژی نیست، بلکه برای تمام زمانها اعتبار دارد. این ابلاغیه در راستای برنامه آموزش هوشمند تدوین شده و اعلام میکند که ۲۵ درصد از کلاسهای درس میتواند به صورت مجازی برگزار شود. البته اجرای این برنامه چند شرط دارد، نخست آنکه زیرساختهای لازم فراهم باشد و دوم اینکه استادان دورههای لازم را گذرانده و گواهی مربوط به آن را دریافت کرده باشند. اساتید دانشگاهی میتوانند در این دورهها شرکت کنند و پس از گذراندن آنها، مدرک مربوط را دریافت خواهند کرد.»
واحدی درباره ارائه مدرک آموزش هوشمند به اساتید میگوید: «حتماً این مدرک درباره آموزش هوشمند نیز اجرا میشود، اما این روند به مرور در لایههای مختلف آموزش مجازی، آموزش دیجیتال و آموزش هوشمند خواهد بود.»
معاون آموزشی وزیر علوم درباره بودجه مورد نیاز برای اجرای طرح آموزش هوشمند در دانشگاهها میگوید: «نکته مهم اجرای آموزش هوشمند همین است. اگر قرار باشد این طرح اجرایی شود به امکانات و زیرساختهای لازم نیاز دارد. اما واقعیت این است که در حال حاضر، دانشگاهها شرایط کافی برای ایجاد این زیرساختها را ندارند. با این حال ما تأمین بودجه را از مسیرهای مختلف مانند ارائه درخواست به مقام ریاستجمهوری، کمیسیون آموزش مجلس، وزارت امور اقتصادی و دارایی (در بخش مسئولیت اجتماعی)، معاونت علمی ریاستجمهوری و حتی خود دانشگاهها پیگیری کردیم. مذاکره با این بخشهایی که اشاره کردم انجام شده تا برای تأمین زیرساختها به ما کمک کنند.»
