از غزه چه خبر؟
محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین
با تحولات جنگ ایران و آمریکا-اسرائیل اخبار و گزارشها از باریکه مقاوم غزه فاصله گرفت. اگر به یاد داشته باشید، غزه اکنون در یک وضعیت شبه آتشبس برآمده از توافق و اجرایی شدن طرح به اصطلاح صلح ترامپ از اکتبر 2025 (مهرماه سال گذشته) قرار دارد. پس از تبادل اسرا و خارج شدن همه اسرای زنده و مرده اسرائیلی در ازای حدود آزادی 4هزار فلسطینی، نوارغزه بعد از دو سال جنگ وارد مرحله جدیدی شد.
در این مرحله اسرائیل با تعریف خط زرد که مناطقی از حاشیه مرز نوارغزه با سرزمینهای اشغالی و شهر رفح در جنوب را شامل میشد، سعی کرد آن مناطق را در کنترل نگه دارد. کنترل این مناطق اگرچه ابتدا با حضور نیروهای نظامی انجام شد؛ اما به مرور با کاهش تیپهای نظامی در این مناطق پیش رفت و با آغاز جنگ رمضان به صورت کامل تخلیه شد. اکنون مناطق خط زرد با نیروهای کم اسرائیلی اما حضور شبه نظامیان خائن به مردم فلسطین با محوریت الدهینی جانشین یاسرابوشباب پس از ترورش کنترل میشود. گفتنی است در مناطق پشت خط زرد در خوشبینانهترین حالت جمعیتی کمتر از صد هزار نفر و بقیه جمعیت 2.3 میلیونی نوارغزه در داخل خط زرد و حدود 60 درصد این باریکه ساکناند.
حماس در سایه عدم اجرایی شدن مرحله دوم آتشبس نوارغزه براساس طرح ترامپ که قرار بود دولت تکنوکرات کنترل غزه را در دست بگیرد، به مرور تسلط امنیتی و نظامی و حتی مدیریت شهری خود را بر مناطق جمعتی نوارغزه بالاخص در شمال تثبیت کرده است.
مسأله ورود کالا، بحران انسانی و نیازهای زندگی همچنان با چالش جدی روبهروست. البته اگرچه روزانه حدود 500 کامیون به غزه وارد میشود و بخشی از بحران انسانی را ترمیم کرده است اما بواسطه حجم خرابیها و همچنین نیاز روزانه 700 کامیون (قبل از 7 اکتبر) همچنان زندگی با چالشهایی روبهروست. نبود سوخت موجب شده است حدود 50 درصد اهالی نوارغزه حتی پخت و پز را با سوزاندن چوب انجام دهند. گفتنی است ماه اول جنگ رمضان باعث کاهش جدی ورود کالا بدلیل بسته شدن مرزها شد.
در شش ماه گذشته خروج و ورود از رفح اجرا شد، اما بسیار کمتر از توافق انجام شده. یکی از مهمترین مسائل، خروج بیماران برای درمان از نوارغزه است که براساس آمار تاکنون تنها حدود 2700 نفر خارج شدهاند که بسیار کمتر از توافقی است که اگر اجرا میشد تاکنون حدود 30 هزار نفر باید فرصت خروج پیدا میکردند.
برخلاف برخی تحلیلها که نگران موج کوچ فلسطینیها بواسطه نبود زیرساخت و خرابیها بودند، اما نه تنها موج کوچ شکل نگرفت بلکه اسرائیل خودش مانع اصلی خروج از نوارغزه شده است تا فشار اجتماعی را تشدید کند. براساس توافق همان جمعیت خارج شده یعنی حدود 3 هزار نفر، فرصت بازگشت به داخل غزه پیدا کردند و به داخل برگشتند. همچنین از زمان آتشبس بیش از 800 نفر به شهادت رسیدند که البته نیمی از آنها مربوط به حملات نیروهای آمریکاییها در کمپهای کمک
و صف غذا بود.
از هفته گذشته اسرائیلیها با گذشت حدود شش ماه و ادعای پایان مهلت خلع سلاح حماس و عدم تشکیل دولت جدید در غزه، سعی کردهاند معادلات جدیدی را در غزه آغاز کنند. در یکی از مهمترین اقدامات ترورهایی را در داخل شهرها آغاز کردهاند. تا پیش از این بیشتر درگیریها و ترورها شامل حمله به افراد و گروههایی میشد که قصد داشتند از خط زرد عبور کنند.
همچنین هفته گذشته با همکاری هوایی اسرائیلیها گروهی از شبه نظامیان سعی کردند وارد شهر خان یونس شوند که البته با واکنش حماس روبهرو و مجبور به عقبنشینی شدند. اتفاقی که در کنار دیگر گزارشها نشان میدهد رژیم صهیونیستی همچنان سعی دارد آخرین و البته فعلاً ممکنترین اهرم میدانی خودش برای کنترل نوارغزه یا به تعبیر بهتری کاهش و جلوگیری از روند تثبیت حماس در نوارغزه را روی میز زنده نگه دارد.
در داخل ارتش اسرائیل هم در خصوص این اهرم یعنی حمایت و پشتیبانی از گروههای شبه نظامی پشت خط زرد و درگیر کردن آنان با حماس تردیدهای جدیای وجود دارد و حتی پیشتر گفته شد که ایال ضمیر رئیس ستادکل ارتش بواسطه ماهیت این گروهها و فقدان داشتن بدنه اجتماعی با حمایت و پشتیبانی آنها مخالف است. در جمعبندی میتوان گفت اگرچه حماس کنترل خود بر غزه را از دست نداده است، اما با چالشهایی روبهروست و وسوسه اسرائیلیها برای استفاده از اندک خائنین درون نوارغزه میتواند چالشیهایی را برای حماس در کنار بحرانهای اجتماعی ایجاد کند.
